Rām, 1, 67
Select a line for its word-by-word analysis.
त्रिरात्रम् उषित्वा मार्गे ते ऽयोध्यां प्राविशन् पुरीम् ॥ (१।२)
trirātram uṣitvā mārge te 'yodhyāṃ prāviśan purīm ||
राजानं प्रयता वाक्यम् अब्रुवन् मधुराक्षरम् ॥ (३।२)
rājānaṃ prayatā vākyam abruvan madhurākṣaram ||
पृष्ट्वा कुशलम् अव्यग्रं वैदेहो मिथिलाधिपः । (६।१)
pṛṣṭvā kuśalam avyagraṃ vaideho mithilādhipaḥ |
कौशिकानुमते वाक्यं भवन्तम् इदम् अब्रवीत् ॥ (६।२)
kauśikānumate vākyaṃ bhavantam idam abravīt ||
पूर्वं प्रतिज्ञा विदिता वीर्यशुल्का ममात्मजा । (७।१)
pūrvaṃ pratijñā viditā vīryaśulkā mamātmajā |
राजानश् च कृतामर्षा निर्वीर्या विमुखीकृताः ॥ (७।२)
rājānaś ca kṛtāmarṣā nirvīryā vimukhīkṛtāḥ ||
यदृच्छयागतैर् वीरैर् निर्जिता तव पुत्रकैः ॥ (८।२)
yadṛcchayāgatair vīrair nirjitā tava putrakaiḥ ||
तच् च राजन् धनुर् दिव्यं मध्ये भग्नं महात्मना । (९।१)
tac ca rājan dhanur divyaṃ madhye bhagnaṃ mahātmanā |
अस्मै देया मया सीता वीर्यशुल्का महात्मने । (१०।१)
asmai deyā mayā sītā vīryaśulkā mahātmane |
प्रतिज्ञां तर्तुम् इच्छामि तद् अनुज्ञातुम् अर्हसि ॥ (१०।२)
pratijñāṃ tartum icchāmi tad anujñātum arhasi ||
शीघ्रम् आगच्छ भद्रं ते द्रष्टुम् अर्हसि राघवौ ॥ (११।२)
śīghram āgaccha bhadraṃ te draṣṭum arhasi rāghavau ||
प्रीतिं च मम राजेन्द्र निर्वर्तयितुम् अर्हसि । (१२।१)
prītiṃ ca mama rājendra nirvartayitum arhasi |
पुत्रयोर् उभयोर् एव प्रीतिं त्वम् अपि लप्स्यसे ॥ (१२।२)
putrayor ubhayor eva prītiṃ tvam api lapsyase ||
एवं विदेहाधिपतिर् मधुरं वाक्यम् अब्रवीत् । (१३।१)
evaṃ videhādhipatir madhuraṃ vākyam abravīt |
विश्वामित्राभ्यनुज्ञातः शतानन्दमते स्थितः ॥ (१३।२)
viśvāmitrābhyanujñātaḥ śatānandamate sthitaḥ ||
दूतवाक्यं तु तच् छ्रुत्वा राजा परमहर्षितः । (१४।१)
dūtavākyaṃ tu tac chrutvā rājā paramaharṣitaḥ |
वसिष्ठं वामदेवं च मन्त्रिणो ऽन्यांश् च सो ऽब्रवीत् ॥ (१४।२)
vasiṣṭhaṃ vāmadevaṃ ca mantriṇo 'nyāṃś ca so 'bravīt ||
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा विदेहेषु वसत्य् असौ ॥ (१५।२)
lakṣmaṇena saha bhrātrā videheṣu vasaty asau ||
दृष्टवीर्यस् तु काकुत्स्थो जनकेन महात्मना । (१६।१)
dṛṣṭavīryas tu kākutstho janakena mahātmanā |
सम्प्रदानं सुतायास् तु राघवे कर्तुम् इच्छति ॥ (१६।२)
sampradānaṃ sutāyās tu rāghave kartum icchati ||
पुरीं गच्छामहे शीघ्रं मा भूत् कालस्य पर्ययः ॥ (१७।२)
purīṃ gacchāmahe śīghraṃ mā bhūt kālasya paryayaḥ ||
मन्त्रिणो बाढम् इत्य् आहुः सह सर्वैर् महर्षिभिः । (१८।१)
mantriṇo bāḍham ity āhuḥ saha sarvair maharṣibhiḥ |
सुप्रीतश् चाब्रवीद् राजा श्वो यात्रेति स मन्त्रिणः ॥ (१८।२)
suprītaś cābravīd rājā śvo yātreti sa mantriṇaḥ ||
मन्त्रिणस् तु नरेन्द्रस्य रात्रिं परमसत्कृताः । (१९।१)
mantriṇas tu narendrasya rātriṃ paramasatkṛtāḥ |
ऊषुः प्रमुदिताः सर्वे गुणैः सर्वैः समन्विताः ॥ (१९।२)
ūṣuḥ pramuditāḥ sarve guṇaiḥ sarvaiḥ samanvitāḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.