तासां विलपमानानां तथा राक्षसयोषिताम् । (१।१)

ज्येष्ठा पत्नी प्रिया दीना भर्तारं समुदैक्षत ॥ (१।२)

दशग्रीवं हतं दृष्ट्वा रामेणाचिन्त्यकर्मणा । (२।१)

पतिं मन्दोदरी तत्र कृपणा पर्यदेवयत् ॥ (२।२)

ननु नाम महाबाहो तव वैश्रवणानुज । (३।१)

क्रुद्धस्य प्रमुखे स्थातुं त्रस्यत्यपि पुरंदरः ॥ (३।२)

ऋषयश्च महीदेवा गन्धर्वाश्च यशस्विनः । (४।१)

ननु नाम तवोद्वेगाच्चारणाश्च दिशो गताः ॥ (४।२)

स त्वं मानुषमात्रेण रामेण युधि निर्जितः । (५।१)

न व्यपत्रपसे राजन् किम् इदं राक्षसर्षभ ॥ (५।२)

कथं त्रैलोक्यम् आक्रम्य श्रिया वीर्येण चान्वितम् । (६।१)

अविषह्यं जघान त्वां मानुषो वनगोचरः ॥ (६।२)

मानुषाणाम् अविषये चरतः कामरूपिणः । (७।१)

विनाशस्तव रामेण संयुगे नोपपद्यते ॥ (७।२)

न चैतत् कर्म रामस्य श्रद्दधामि चमूमुखे । (८।१)

सर्वतः समुपेतस्य तव तेनाभिमर्शनम् ॥ (८।२)

इन्द्रियाणि पुरा जित्वा जितं त्रिभुवनं त्वया । (९।१)

स्मरद्भिर् इव तद् वैरम् इन्द्रियैर् एव निर्जितः ॥ (९।२)

अथ वा रामरूपेण वासवः स्वयम् आगतः । (१०।१)

मायां तव विनाशाय विधायाप्रतितर्किताम् ॥ (१०।२)

यदैव हि जनस्थाने राक्षसैर् बहुभिर् वृतः । (११।१)

खरस्तव हतो भ्राता तदैवासौ न मानुषः ॥ (११।२)

यदैव नगरीं लङ्कां दुष्प्रवेशां सुरैर् अपि । (१२।१)

प्रविष्टो हनुमान् वीर्यात् तदैव व्यथिता वयम् ॥ (१२।२)

क्रियताम् अविरोधश्च राघवेणेति यन्मया । (१३।१)

उच्यमानो न गृह्णासि तस्येयं व्युष्टिर् आगता ॥ (१३।२)

अकस्माच्चाभिकामो ऽसि सीतां राक्षसपुंगव । (१४।१)

ऐश्वर्यस्य विनाशाय देहस्य स्वजनस्य च ॥ (१४।२)

अरुन्धत्या विशिष्टां तां रोहिण्याश्चापि दुर्मते । (१५।१)

सीतां धर्षयता मान्यां त्वया ह्यसदृशं कृतम् ॥ (१५।२)

न कुलेन न रूपेण न दाक्षिण्येन मैथिली । (१६।१)

मयाधिका वा तुल्या वा त्वं तु मोहान्न बुध्यसे ॥ (१६।२)

सर्वथा सर्वभूतानां नास्ति मृत्युर् अलक्षणः । (१७।१)

तव तावद् अयं मृत्युर् मैथिलीकृतलक्षणः ॥ (१७।२)

मैथिली सह रामेण विशोका विहरिष्यति । (१८।१)

अल्पपुण्या त्वहं घोरे पतिता शोकसागरे ॥ (१८।२)

कैलासे मन्दरे मेरौ तथा चैत्ररथे वने । (१९।१)

देवोद्यानेषु सर्वेषु विहृत्य सहिता त्वया ॥ (१९।२)

विमानेनानुरूपेण या याम्यतुलया श्रिया । (२०।१)

पश्यन्ती विविधान् देशांस्तांस्तांश्चित्रस्रगम्बरा । (२०।२)

भ्रंशिता कामभोगेभ्यः सास्मि वीरवधात् तव ॥ (२०।३)

सत्यवाक् स महाभागो देवरो मे यद् अब्रवीत् । (२१।१)

अयं राक्षसमुख्यानां विनाशः पर्युपस्थितः ॥ (२१।२)

कामक्रोधसमुत्थेन व्यसनेन प्रसङ्गिना । (२२।१)

त्वया कृतम् इदं सर्वम् अनाथं रक्षसां कुलम् ॥ (२२।२)

न हि त्वं शोचितव्यो मे प्रख्यातबलपौरुषः । (२३।१)

स्त्रीस्वभावात् तु मे बुद्धिः कारुण्ये परिवर्तते ॥ (२३।२)

सुकृतं दुष्कृतं च त्वं गृहीत्वा स्वां गतिं गतः । (२४।१)

आत्मानम् अनुशोचामि त्वद्वियोगेन दुःखिताम् ॥ (२४।२)

नीलजीमूतसंकाशः पीताम्बरशुभाङ्गदः । (२५।१)

सर्वगात्राणि विक्षिप्य किं शेषे रुधिराप्लुतः । (२५।२)

प्रसुप्त इव शोकार्तां किं मां न प्रतिभाषसे ॥ (२५।३)

महावीर्यस्य दक्षस्य संयुगेष्वपलायिनः । (२६।१)

यातुधानस्य दौहित्रीं किं त्वं मां नाभ्युदीक्षसे ॥ (२६।२)

येन सूदयसे शत्रून् समरे सूर्यवर्चसा । (२७।१)

वज्रो वज्रधरस्येव सो ऽयं ते सततार्चितः ॥ (२७।२)

रणे शत्रुप्रहरणो हेमजालपरिष्कृतः । (२८।१)

परिघो व्यवकीर्णस्ते बाणैश्छिन्नः सहस्रधा ॥ (२८।२)

धिग् अस्तु हृदयं यस्या ममेदं न सहस्रधा । (२९।१)

त्वयि पञ्चत्वम् आपन्ने फलते शोकपीडितम् ॥ (२९।२)

एतस्मिन्न् अन्तरे रामो विभीषणम् उवाच ह । (३०।१)

संस्कारः क्रियतां भ्रातुः स्त्रियश्चैता निवर्तय ॥ (३०।२)

तं प्रश्रितस् ततो रामं श्रुतवाक्यो विभीषणः । (३१।१)

विमृश्य बुद्ध्या धर्मज्ञो धर्मार्थसहितं वचः । (३१।२)

रामस्यैवानुवृत्त्यर्थम् उत्तरं प्रत्यभाषत ॥ (३१।३)

त्यक्तधर्मव्रतं क्रूरं नृशंसम् अनृतं तथा । (३२।१)

नाहम् अर्हो ऽस्मि संस्कर्तुं परदाराभिमर्शकम् ॥ (३२।२)

भ्रातृरूपो हि मे शत्रुर् एष सर्वाहिते रतः । (३३।१)

रावणो नार्हते पूजां पूज्यो ऽपि गुरुगौरवात् ॥ (३३।२)

नृशंस इति मां राम वक्ष्यन्ति मनुजा भुवि । (३४।१)

श्रुत्वा तस्य गुणान् सर्वे वक्ष्यन्ति सुकृतं पुनः ॥ (३४।२)

तच्छ्रुत्वा परमप्रीतो रामो धर्मभृतां वरः । (३५।१)

विभीषणम् उवाचेदं वाक्यज्ञो वाक्यकोविदम् ॥ (३५।२)

तवापि मे प्रियं कार्यं त्वत्प्रभवाच्च मे जितम् । (३६।१)

अवश्यं तु क्षमं वाच्यो मया त्वं राक्षसेश्वर ॥ (३६।२)

अधर्मानृतसंयुक्तः कामम् एष निशाचरः । (३७।१)

तेजस्वी बलवाञ् शूरः संग्रामेषु च नित्यशः ॥ (३७।२)

शतक्रतुमुखैर् देवैः श्रूयते न पराजितः । (३८।१)

महात्मा बलसम्पन्नो रावणो लोकरावणः ॥ (३८।२)

मरणान्तानि वैराणि निर्वृत्तं नः प्रयोजनम् । (३९।१)

क्रियताम् अस्य संस्कारो ममाप्येष यथा तव ॥ (३९।२)

त्वत्सकाशान्महाबाहो संस्कारं विधिपूर्वकम् । (४०।१)

क्षिप्रम् अर्हति धर्मज्ञ त्वं यशोभाग् भविष्यसि ॥ (४०।२)

राघवस्य वचः श्रुत्वा त्वरमाणो विभीषणः । (४१।१)

संस्कारेणानुरूपेण योजयामास रावणम् ॥ (४१।२)

स ददौ पावकं तस्य विधियुक्तं विभीषणः । (४२।१)

ताः स्त्रियो ऽनुनयामास सान्त्वम् उक्त्वा पुनः पुनः ॥ (४२।२)

प्रविष्टासु च सर्वासु राक्षसीषु विभीषणः । (४३।१)

रामपार्श्वम् उपागम्य तदातिष्ठद् विनीतवत् ॥ (४३।२)

रामो ऽपि सह सैन्येन ससुग्रीवः सलक्ष्मणः । (४४।१)

हर्षं लेभे रिपुं हत्वा यथा वृत्रं शतक्रतुः ॥ (४४।२)