रामायणRāmāyaṇa

Rām, 2, 39

115 of 606 · 32 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

विलपन्तीं तथा तां तु कौसल्यां प्रमदोत्तमाम् । (१।१)

vilapantīṃ tathā tāṃ tu kausalyāṃ pramadottamām |

1.2१.२

इदं धर्मे स्थिता धर्म्यं सुमित्रा वाक्यम् अब्रवीत् ॥ (१।२)

idaṃ dharme sthitā dharmyaṃ sumitrā vākyam abravīt ||

2.1२.१

तवार्ये सद्गुणैर् युक्तः पुत्रः स पुरुषोत्तमः । (२।१)

tavārye sadguṇair yuktaḥ putraḥ sa puruṣottamaḥ |

2.2२.२

किं ते विलपितेनैवं कृपणं रुदितेन वा ॥ (२।२)

kiṃ te vilapitenaivaṃ kṛpaṇaṃ ruditena vā ||

3.1३.१

यस् तवार्ये गतः पुत्रस् त्यक्त्वा राज्यं महाबलः । (३।१)

yas tavārye gataḥ putras tyaktvā rājyaṃ mahābalaḥ |

3.2३.२

साधु कुर्वन् महात्मानं पितरं सत्यवादिनाम् ॥ (३।२)

sādhu kurvan mahātmānaṃ pitaraṃ satyavādinām ||

4.1४.१

शिष्टैर् आचरिते सम्यक् शश्वत् प्रेत्य फलोदये । (४।१)

śiṣṭair ācarite samyak śaśvat pretya phalodaye |

4.2४.२

रामो धर्मे स्थितः श्रेष्ठो न स शोच्यः कदाचन ॥ (४।२)

rāmo dharme sthitaḥ śreṣṭho na sa śocyaḥ kadācana ||

5.1५.१

वर्तते चोत्तमां वृत्तिं लक्ष्मणो ऽस्मिन् सदानघः । (५।१)

vartate cottamāṃ vṛttiṃ lakṣmaṇo 'smin sadānaghaḥ |

5.2५.२

दयावान् सर्वभूतेषु लाभस् तस्य महात्मनः ॥ (५।२)

dayāvān sarvabhūteṣu lābhas tasya mahātmanaḥ ||

6.1६.१

अरण्यवासे यद् दुःखं जानती वै सुखोचिता । (६।१)

araṇyavāse yad duḥkhaṃ jānatī vai sukhocitā |

6.2६.२

अनुगच्छति वैदेही धर्मात्मानं तवात्मजम् ॥ (६।२)

anugacchati vaidehī dharmātmānaṃ tavātmajam ||

7.1७.१

कीर्तिभूतां पताकां यो लोके भ्रामयति प्रभुः । (७।१)

kīrtibhūtāṃ patākāṃ yo loke bhrāmayati prabhuḥ |

7.2७.२

दमसत्यव्रतपरः किं न प्राप्तस् तवात्मजः ॥ (७।२)

damasatyavrataparaḥ kiṃ na prāptas tavātmajaḥ ||

8.1८.१

व्यक्तं रामस्य विज्ञाय शौचं माहात्म्यम् उत्तमम् । (८।१)

vyaktaṃ rāmasya vijñāya śaucaṃ māhātmyam uttamam |

8.2८.२

न गात्रम् अंशुभिः सूर्यः संतापयितुम् अर्हति ॥ (८।२)

na gātram aṃśubhiḥ sūryaḥ saṃtāpayitum arhati ||

9.1९.१

शिवः सर्वेषु कालेषु काननेभ्यो विनिःसृतः । (९।१)

śivaḥ sarveṣu kāleṣu kānanebhyo viniḥsṛtaḥ |

9.2९.२

राघवं युक्तशीतोष्णः सेविष्यति सुखो ऽनिलः ॥ (९।२)

rāghavaṃ yuktaśītoṣṇaḥ seviṣyati sukho 'nilaḥ ||

10.1१०.१

शयानम् अनघं रात्रौ पितेवाभिपरिष्वजन् । (१०।१)

śayānam anaghaṃ rātrau pitevābhipariṣvajan |

10.2१०.२

रश्मिभिः संस्पृशञ् शीतैश् चन्द्रमा ह्लादयिष्यति ॥ (१०।२)

raśmibhiḥ saṃspṛśañ śītaiś candramā hlādayiṣyati ||

11.1११.१

ददौ चास्त्राणि दिव्यानि यस्मै ब्रह्मा महौजसे । (११।१)

dadau cāstrāṇi divyāni yasmai brahmā mahaujase |

11.2११.२

दानवेन्द्रं हतं दृष्ट्वा तिमिध्वजसुतं रणे ॥ (११।२)

dānavendraṃ hataṃ dṛṣṭvā timidhvajasutaṃ raṇe ||

12.1१२.१

पृथिव्या सह वैदेह्या श्रिया च पुरुषर्षभः । (१२।१)

pṛthivyā saha vaidehyā śriyā ca puruṣarṣabhaḥ |

12.2१२.२

क्षिप्रं तिसृभिर् एताभिः सह रामो ऽभिषेक्ष्यते ॥ (१२।२)

kṣipraṃ tisṛbhir etābhiḥ saha rāmo 'bhiṣekṣyate ||

13.1१३.१

दुःखजं विसृजन्त्य् अस्रं निष्क्रामन्तम् उदीक्ष्य यम् । (१३।१)

duḥkhajaṃ visṛjanty asraṃ niṣkrāmantam udīkṣya yam |

13.2१३.२

समुत्स्रक्ष्यसि नेत्राभ्यां क्षिप्रम् आनन्दजं पयः ॥ (१३।२)

samutsrakṣyasi netrābhyāṃ kṣipram ānandajaṃ payaḥ ||

14.1१४.१

अभिवादयमानं तं दृष्ट्वा ससुहृदं सुतम् । (१४।१)

abhivādayamānaṃ taṃ dṛṣṭvā sasuhṛdaṃ sutam |

14.2१४.२

मुदाश्रु मोक्ष्यसे क्षिप्रं मेघलेखेव वार्षिकी ॥ (१४।२)

mudāśru mokṣyase kṣipraṃ meghalekheva vārṣikī ||

15.1१५.१

पुत्रस् ते वरदः क्षिप्रम् अयोध्यां पुनर् आगतः । (१५।१)

putras te varadaḥ kṣipram ayodhyāṃ punar āgataḥ |

15.2१५.२

कराभ्यां मृदुपीनाभ्यां चरणौ पीडयिष्यति ॥ (१५।२)

karābhyāṃ mṛdupīnābhyāṃ caraṇau pīḍayiṣyati ||

16.1१६.१

निशम्य तल् लक्ष्मणमातृवाक्यं रामस्य मातुर् नरदेवपत्न्याः । (१६।१)

niśamya tal lakṣmaṇamātṛvākyaṃ rāmasya mātur naradevapatnyāḥ |

16.2१६.२

सद्यः शरीरे विननाश शोकः शरद्गतो मेघ इवाल्पतोयः ॥ (१६।२)

sadyaḥ śarīre vinanāśa śokaḥ śaradgato megha ivālpatoyaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 2, 39

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit