रामायणRāmāyaṇa

Rām, 7, 83

589 of 606 · 33 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

तत् सर्वम् अखिलेनाशु प्रस्थाप्य भरताग्रजः । (१।१)

tat sarvam akhilenāśu prasthāpya bharatāgrajaḥ |

1.2१.२

हयं लक्ष्मणसम्पन्नं कृष्णसारं मुमोच ह ॥ (१।२)

hayaṃ lakṣmaṇasampannaṃ kṛṣṇasāraṃ mumoca ha ||

2.1२.१

ऋत्विग्भिर् लक्ष्मणं सार्धम् अश्वे च विनियुज्य सः । (२।१)

ṛtvigbhir lakṣmaṇaṃ sārdham aśve ca viniyujya saḥ |

2.2२.२

ततो ऽभ्यगच्छत् काकुत्स्थः सह सैन्येन नैमिषम् ॥ (२।२)

tato 'bhyagacchat kākutsthaḥ saha sainyena naimiṣam ||

3.1३.१

यज्ञवाटं महाबाहुर् दृष्ट्वा परमम् अद्भुतम् । (३।१)

yajñavāṭaṃ mahābāhur dṛṣṭvā paramam adbhutam |

3.2३.२

प्रहर्षम् अतुलं लेभे श्रीमान् इति च सो ऽब्रवीत् ॥ (३।२)

praharṣam atulaṃ lebhe śrīmān iti ca so 'bravīt ||

4.1४.१

नैमिषे वसतस्तस्य सर्व एव नराधिपाः । (४।१)

naimiṣe vasatastasya sarva eva narādhipāḥ |

4.2४.२

आजग्मुः सर्वराष्ट्रेभ्यस्तान् रामः प्रत्यपूजयत् ॥ (४।२)

ājagmuḥ sarvarāṣṭrebhyastān rāmaḥ pratyapūjayat ||

5.1५.१

उपकार्यान्महार्हांश्च पार्थिवानां महात्मनाम् । (५।१)

upakāryānmahārhāṃśca pārthivānāṃ mahātmanām |

5.2५.२

सानुगानां नरश्रेष्ठो व्यादिदेश महाद्युतिः ॥ (५।२)

sānugānāṃ naraśreṣṭho vyādideśa mahādyutiḥ ||

6.1६.१

अन्नपानानि वस्त्राणि सानुगानां महात्मनाम् । (६।१)

annapānāni vastrāṇi sānugānāṃ mahātmanām |

6.2६.२

भरतः संददावाशु शत्रुघ्नसहितस्तदा ॥ (६।२)

bharataḥ saṃdadāvāśu śatrughnasahitastadā ||

7.1७.१

वानराश्च महात्मानः सुग्रीवसहितास्तदा । (७।१)

vānarāśca mahātmānaḥ sugrīvasahitāstadā |

7.2७.२

विप्राणां प्रणताः सर्वे चक्रिरे परिवेषणम् ॥ (७।२)

viprāṇāṃ praṇatāḥ sarve cakrire pariveṣaṇam ||

8.1८.१

विभीषणश्च रक्षोभिः स्रग्विभिर् बहुभिर् वृतः । (८।१)

vibhīṣaṇaśca rakṣobhiḥ sragvibhir bahubhir vṛtaḥ |

8.2८.२

ऋषीणाम् उग्रतपसां किंकरः पर्युपस्थितः ॥ (८।२)

ṛṣīṇām ugratapasāṃ kiṃkaraḥ paryupasthitaḥ ||

9.1९.१

एवं सुविहितो यज्ञो हयमेधो ऽभ्यवर्तत । (९।१)

evaṃ suvihito yajño hayamedho 'bhyavartata |

9.2९.२

लक्ष्मणेनाभिगुप्ता च हयचर्या प्रवर्तिता ॥ (९।२)

lakṣmaṇenābhiguptā ca hayacaryā pravartitā ||

10.1१०.१

नान्यः शब्दो ऽभवत् तत्र हयमेधे महात्मनः । (१०।१)

nānyaḥ śabdo 'bhavat tatra hayamedhe mahātmanaḥ |

10.2१०.२

छन्दतो देहि विश्रब्धो यावत् तुष्यन्ति याचकाः । (१०।२)

chandato dehi viśrabdho yāvat tuṣyanti yācakāḥ |

10.3१०.३

तावद् वानररक्षोभिर् दत्तम् एवाभ्यदृश्यत ॥ (१०।३)

tāvad vānararakṣobhir dattam evābhyadṛśyata ||

11.1११.१

न कश्चिन्मलिनस्तत्र दीनो वाप्यथ वा कृशः । (११।१)

na kaścinmalinastatra dīno vāpyatha vā kṛśaḥ |

11.2११.२

तस्मिन् यज्ञवरे राज्ञो हृष्टपुष्टजनावृते ॥ (११।२)

tasmin yajñavare rājño hṛṣṭapuṣṭajanāvṛte ||

12.1१२.१

ये च तत्र महात्मानो मुनयश्चिरजीविनः । (१२।१)

ye ca tatra mahātmāno munayaścirajīvinaḥ |

12.2१२.२

नास्मरंस्तादृशं यज्ञं दानौघसमलंकृतम् ॥ (१२।२)

nāsmaraṃstādṛśaṃ yajñaṃ dānaughasamalaṃkṛtam ||

13.1१३.१

रजतानां सुवर्णानां रत्नानाम् अथ वाससाम् । (१३।१)

rajatānāṃ suvarṇānāṃ ratnānām atha vāsasām |

13.2१३.२

अनिशं दीयमानानां नान्तः समुपदृश्यते ॥ (१३।२)

aniśaṃ dīyamānānāṃ nāntaḥ samupadṛśyate ||

14.1१४.१

न शक्रस्य न सोमस्य यमस्य वरुणस्य वा । (१४।१)

na śakrasya na somasya yamasya varuṇasya vā |

14.2१४.२

ईदृशो दृष्टपूर्वो न एवम् ऊचुस्तपोधनाः ॥ (१४।२)

īdṛśo dṛṣṭapūrvo na evam ūcustapodhanāḥ ||

15.1१५.१

सर्वत्र वानरास्तस्थुः सर्वत्रैव च राक्षसाः । (१५।१)

sarvatra vānarāstasthuḥ sarvatraiva ca rākṣasāḥ |

15.2१५.२

वासो धनानि कामिभ्यः पूर्णहस्ता ददुर् भृशम् ॥ (१५।२)

vāso dhanāni kāmibhyaḥ pūrṇahastā dadur bhṛśam ||

16.1१६.१

ईदृशो राजसिंहस्य यज्ञः सर्वगुणान्वितः । (१६।१)

īdṛśo rājasiṃhasya yajñaḥ sarvaguṇānvitaḥ |

16.2१६.२

संवत्सरम् अथो साग्रं वर्तते न च हीयते ॥ (१६।२)

saṃvatsaram atho sāgraṃ vartate na ca hīyate ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 7, 83

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit