Rām, 7, 83
Select a line for its word-by-word analysis.
तत् सर्वम् अखिलेनाशु प्रस्थाप्य भरताग्रजः । (१।१)
tat sarvam akhilenāśu prasthāpya bharatāgrajaḥ |
ऋत्विग्भिर् लक्ष्मणं सार्धम् अश्वे च विनियुज्य सः । (२।१)
ṛtvigbhir lakṣmaṇaṃ sārdham aśve ca viniyujya saḥ |
ततो ऽभ्यगच्छत् काकुत्स्थः सह सैन्येन नैमिषम् ॥ (२।२)
tato 'bhyagacchat kākutsthaḥ saha sainyena naimiṣam ||
यज्ञवाटं महाबाहुर् दृष्ट्वा परमम् अद्भुतम् । (३।१)
yajñavāṭaṃ mahābāhur dṛṣṭvā paramam adbhutam |
प्रहर्षम् अतुलं लेभे श्रीमान् इति च सो ऽब्रवीत् ॥ (३।२)
praharṣam atulaṃ lebhe śrīmān iti ca so 'bravīt ||
आजग्मुः सर्वराष्ट्रेभ्यस्तान् रामः प्रत्यपूजयत् ॥ (४।२)
ājagmuḥ sarvarāṣṭrebhyastān rāmaḥ pratyapūjayat ||
उपकार्यान्महार्हांश्च पार्थिवानां महात्मनाम् । (५।१)
upakāryānmahārhāṃśca pārthivānāṃ mahātmanām |
सानुगानां नरश्रेष्ठो व्यादिदेश महाद्युतिः ॥ (५।२)
sānugānāṃ naraśreṣṭho vyādideśa mahādyutiḥ ||
विप्राणां प्रणताः सर्वे चक्रिरे परिवेषणम् ॥ (७।२)
viprāṇāṃ praṇatāḥ sarve cakrire pariveṣaṇam ||
विभीषणश्च रक्षोभिः स्रग्विभिर् बहुभिर् वृतः । (८।१)
vibhīṣaṇaśca rakṣobhiḥ sragvibhir bahubhir vṛtaḥ |
नान्यः शब्दो ऽभवत् तत्र हयमेधे महात्मनः । (१०।१)
nānyaḥ śabdo 'bhavat tatra hayamedhe mahātmanaḥ |
छन्दतो देहि विश्रब्धो यावत् तुष्यन्ति याचकाः । (१०।२)
chandato dehi viśrabdho yāvat tuṣyanti yācakāḥ |
तावद् वानररक्षोभिर् दत्तम् एवाभ्यदृश्यत ॥ (१०।३)
tāvad vānararakṣobhir dattam evābhyadṛśyata ||
न कश्चिन्मलिनस्तत्र दीनो वाप्यथ वा कृशः । (११।१)
na kaścinmalinastatra dīno vāpyatha vā kṛśaḥ |
तस्मिन् यज्ञवरे राज्ञो हृष्टपुष्टजनावृते ॥ (११।२)
tasmin yajñavare rājño hṛṣṭapuṣṭajanāvṛte ||
नास्मरंस्तादृशं यज्ञं दानौघसमलंकृतम् ॥ (१२।२)
nāsmaraṃstādṛśaṃ yajñaṃ dānaughasamalaṃkṛtam ||
रजतानां सुवर्णानां रत्नानाम् अथ वाससाम् । (१३।१)
rajatānāṃ suvarṇānāṃ ratnānām atha vāsasām |
सर्वत्र वानरास्तस्थुः सर्वत्रैव च राक्षसाः । (१५।१)
sarvatra vānarāstasthuḥ sarvatraiva ca rākṣasāḥ |
वासो धनानि कामिभ्यः पूर्णहस्ता ददुर् भृशम् ॥ (१५।२)
vāso dhanāni kāmibhyaḥ pūrṇahastā dadur bhṛśam ||
संवत्सरम् अथो साग्रं वर्तते न च हीयते ॥ (१६।२)
saṃvatsaram atho sāgraṃ vartate na ca hīyate ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.