रामायणRāmāyaṇa

Rām, 6, 98

488 of 606 · 52 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

रावणं निहतं श्रुत्वा राघवेण महात्मना । (१।१)

rāvaṇaṃ nihataṃ śrutvā rāghaveṇa mahātmanā |

1.2१.२

अन्तःपुराद् विनिष्पेतू राक्षस्यः शोककर्शिताः ॥ (१।२)

antaḥpurād viniṣpetū rākṣasyaḥ śokakarśitāḥ ||

2.1२.१

वार्यमाणाः सुबहुशो वेष्टन्त्यः क्षितिपांसुषु । (२।१)

vāryamāṇāḥ subahuśo veṣṭantyaḥ kṣitipāṃsuṣu |

2.2२.२

विमुक्तकेश्यो दुःखार्ता गावो वत्सहता यथा ॥ (२।२)

vimuktakeśyo duḥkhārtā gāvo vatsahatā yathā ||

3.1३.१

उत्तरेण विनिष्क्रम्य द्वारेण सह राक्षसैः । (३।१)

uttareṇa viniṣkramya dvāreṇa saha rākṣasaiḥ |

3.2३.२

प्रविश्यायोधनं घोरं विचिन्वन्त्यो हतं पतिम् ॥ (३।२)

praviśyāyodhanaṃ ghoraṃ vicinvantyo hataṃ patim ||

4.1४.१

आर्यपुत्रेति वादिन्यो हा नाथेति च सर्वशः । (४।१)

āryaputreti vādinyo hā nātheti ca sarvaśaḥ |

4.2४.२

परिपेतुः कबन्धाङ्कां महीं शोणितकर्दमाम् ॥ (४।२)

paripetuḥ kabandhāṅkāṃ mahīṃ śoṇitakardamām ||

5.1५.१

ता बाष्पपरिपूर्णाक्ष्यो भर्तृशोकपराजिताः । (५।१)

tā bāṣpaparipūrṇākṣyo bhartṛśokaparājitāḥ |

5.2५.२

करेण्व इव नर्दन्त्यो विनेदुर् हतयूथपाः ॥ (५।२)

kareṇva iva nardantyo vinedur hatayūthapāḥ ||

6.1६.१

ददृशुस्ता महाकायं महावीर्यं महाद्युतिम् । (६।१)

dadṛśustā mahākāyaṃ mahāvīryaṃ mahādyutim |

6.2६.२

रावणं निहतं भूमौ नीलाञ्जनचयोपमम् ॥ (६।२)

rāvaṇaṃ nihataṃ bhūmau nīlāñjanacayopamam ||

7.1७.१

ताः पतिं सहसा दृष्ट्वा शयानं रणपांसुषु । (७।१)

tāḥ patiṃ sahasā dṛṣṭvā śayānaṃ raṇapāṃsuṣu |

7.2७.२

निपेतुस्तस्य गात्रेषु छिन्ना वनलता इव ॥ (७।२)

nipetustasya gātreṣu chinnā vanalatā iva ||

8.1८.१

बहुमानात् परिष्वज्य काचिद् एनं रुरोद ह । (८।१)

bahumānāt pariṣvajya kācid enaṃ ruroda ha |

8.2८.२

चरणौ काचिद् आलिङ्ग्य काचित् कण्ठे ऽवलम्ब्य च ॥ (८।२)

caraṇau kācid āliṅgya kācit kaṇṭhe 'valambya ca ||

9.1९.१

उद्धृत्य च भुजौ काचिद् भूमौ स्म परिवर्तते । (९।१)

uddhṛtya ca bhujau kācid bhūmau sma parivartate |

9.2९.२

हतस्य वदनं दृष्ट्वा काचिन्मोहम् उपागमत् ॥ (९।२)

hatasya vadanaṃ dṛṣṭvā kācinmoham upāgamat ||

10.1१०.१

काचिद् अङ्के शिरः कृत्वा रुरोद मुखम् ईक्षती । (१०।१)

kācid aṅke śiraḥ kṛtvā ruroda mukham īkṣatī |

10.2१०.२

स्नापयन्ती मुखं बाष्पैस्तुषारैर् इव पङ्कजम् ॥ (१०।२)

snāpayantī mukhaṃ bāṣpaistuṣārair iva paṅkajam ||

11.1११.१

एवम् आर्ताः पतिं दृष्ट्वा रावणं निहतं भुवि । (११।१)

evam ārtāḥ patiṃ dṛṣṭvā rāvaṇaṃ nihataṃ bhuvi |

11.2११.२

चुक्रुशुर् बहुधा शोकाद् भूयस्ताः पर्यदेवयन् ॥ (११।२)

cukruśur bahudhā śokād bhūyastāḥ paryadevayan ||

12.1१२.१

येन वित्रासितः शक्रो येन वित्रासितो यमः । (१२।१)

yena vitrāsitaḥ śakro yena vitrāsito yamaḥ |

12.2१२.२

येन वैश्रवणो राजा पुष्पकेण वियोजितः ॥ (१२।२)

yena vaiśravaṇo rājā puṣpakeṇa viyojitaḥ ||

13.1१३.१

गन्धर्वाणाम् ऋषीणां च सुराणां च महात्मनाम् । (१३।१)

gandharvāṇām ṛṣīṇāṃ ca surāṇāṃ ca mahātmanām |

13.2१३.२

भयं येन महद् दत्तं सो ऽयं शेते रणे हतः ॥ (१३।२)

bhayaṃ yena mahad dattaṃ so 'yaṃ śete raṇe hataḥ ||

14.1१४.१

असुरेभ्यः सुरेभ्यो वा पन्नगेभ्यो ऽपि वा तथा । (१४।१)

asurebhyaḥ surebhyo vā pannagebhyo 'pi vā tathā |

14.2१४.२

न भयं यो विजानाति तस्येदं मानुषाद् भयम् ॥ (१४।२)

na bhayaṃ yo vijānāti tasyedaṃ mānuṣād bhayam ||

15.1१५.१

अवध्यो देवतानां यस्तथा दानवरक्षसाम् । (१५।१)

avadhyo devatānāṃ yastathā dānavarakṣasām |

15.2१५.२

हतः सो ऽयं रणे शेते मानुषेण पदातिना ॥ (१५।२)

hataḥ so 'yaṃ raṇe śete mānuṣeṇa padātinā ||

16.1१६.१

यो न शक्यः सुरैर् हन्तुं न यक्षैर् नासुरैस्तथा । (१६।१)

yo na śakyaḥ surair hantuṃ na yakṣair nāsuraistathā |

16.2१६.२

सो ऽयं कश्चिद् इवासत्त्वो मृत्युं मर्त्येन लम्भितः ॥ (१६।२)

so 'yaṃ kaścid ivāsattvo mṛtyuṃ martyena lambhitaḥ ||

17.1१७.१

एवं वदन्त्यो बहुधा रुरुदुस्तस्य ताः स्त्रियः । (१७।१)

evaṃ vadantyo bahudhā rurudustasya tāḥ striyaḥ |

17.2१७.२

भूय एव च दुःखार्ता विलेपुश्च पुनः पुनः ॥ (१७।२)

bhūya eva ca duḥkhārtā vilepuśca punaḥ punaḥ ||

18.1१८.१

अशृण्वता तु सुहृदां सततं हितवादिनाम् । (१८।१)

aśṛṇvatā tu suhṛdāṃ satataṃ hitavādinām |

18.2१८.२

एताः समम् इदानीं ते वयम् आत्मा च पातिताः ॥ (१८।२)

etāḥ samam idānīṃ te vayam ātmā ca pātitāḥ ||

19.1१९.१

ब्रुवाणो ऽपि हितं वाक्यम् इष्टो भ्राता विभीषणः । (१९।१)

bruvāṇo 'pi hitaṃ vākyam iṣṭo bhrātā vibhīṣaṇaḥ |

19.2१९.२

धृष्टं परुषितो मोहात् त्वयात्मवधकाङ्क्षिणा ॥ (१९।२)

dhṛṣṭaṃ paruṣito mohāt tvayātmavadhakāṅkṣiṇā ||

20.1२०.१

यदि निर्यातिता ते स्यात् सीता रामाय मैथिली । (२०।१)

yadi niryātitā te syāt sītā rāmāya maithilī |

20.2२०.२

न नः स्याद् व्यसनं घोरम् इदं मूलहरं महत् ॥ (२०।२)

na naḥ syād vyasanaṃ ghoram idaṃ mūlaharaṃ mahat ||

21.1२१.१

वृत्तकामो भवेद् भ्राता रामो मित्रकुलं भवेत् । (२१।१)

vṛttakāmo bhaved bhrātā rāmo mitrakulaṃ bhavet |

21.2२१.२

वयं चाविधवाः सर्वाः सकामा न च शत्रवः ॥ (२१।२)

vayaṃ cāvidhavāḥ sarvāḥ sakāmā na ca śatravaḥ ||

22.1२२.१

त्वया पुनर् नृशंसेन सीतां संरुन्धता बलात् । (२२।१)

tvayā punar nṛśaṃsena sītāṃ saṃrundhatā balāt |

22.2२२.२

राक्षसा वयम् आत्मा च त्रयं तुल्यं निपातितम् ॥ (२२।२)

rākṣasā vayam ātmā ca trayaṃ tulyaṃ nipātitam ||

23.1२३.१

न कामकारः कामं वा तव राक्षसपुंगव । (२३।१)

na kāmakāraḥ kāmaṃ vā tava rākṣasapuṃgava |

23.2२३.२

दैवं चेष्टयते सर्वं हतं दैवेन हन्यते ॥ (२३।२)

daivaṃ ceṣṭayate sarvaṃ hataṃ daivena hanyate ||

24.1२४.१

वानराणां विनाशो ऽयं राक्षसानां च ते रणे । (२४।१)

vānarāṇāṃ vināśo 'yaṃ rākṣasānāṃ ca te raṇe |

24.2२४.२

तव चैव महाबाहो दैवयोगाद् उपागतः ॥ (२४।२)

tava caiva mahābāho daivayogād upāgataḥ ||

25.1२५.१

नैवार्थेन न कामेन विक्रमेण न चाज्ञया । (२५।१)

naivārthena na kāmena vikrameṇa na cājñayā |

25.2२५.२

शक्या दैवगतिर् लोके निवर्तयितुम् उद्यता ॥ (२५।२)

śakyā daivagatir loke nivartayitum udyatā ||

26.1२६.१

विलेपुर् एवं दीनास्ता राक्षसाधिपयोषितः । (२६।१)

vilepur evaṃ dīnāstā rākṣasādhipayoṣitaḥ |

26.2२६.२

कुरर्य इव दुःखार्ता बाष्पपर्याकुलेक्षणाः ॥ (२६।२)

kurarya iva duḥkhārtā bāṣpaparyākulekṣaṇāḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 6, 98

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit