रामस्य वचनं श्रुत्वा भरतः प्रत्युवाच ह । (१।१)

किं मे धर्माद् विहीनस्य राजधर्मः करिष्यति ॥ (१।२)

शाश्वतो ऽयं सदा धर्मः स्थितो ऽस्मासु नरर्षभ । (२।१)

ज्येष्ठपुत्रे स्थिते राजन् न कनीयान् भवेन् नृपः ॥ (२।२)

स समृद्धां मया सार्धम् अयोध्यां गच्छ राघव । (३।१)

अभिषेचय चात्मानं कुलस्यास्य भवाय नः ॥ (३।२)

राजानं मानुषं प्राहुर् देवत्वे संमतो मम । (४।१)

यस्य धर्मार्थसहितं वृत्तम् आहुर् अमानुषम् ॥ (४।२)

केकयस्थे च मयि तु त्वयि चारण्यम् आश्रिते । (५।१)

दिवम् आर्य गतो राजा यायजूकः सतां मतः ॥ (५।२)

उत्तिष्ठ पुरुषव्याघ्र क्रियताम् उदकं पितुः । (६।१)

अहं चायं च शत्रुघ्नः पूर्वम् एव कृतोदकौ ॥ (६।२)

प्रियेण किल दत्तं हि पितृलोकेषु राघव । (७।१)

अक्षय्यं भवतीत्य् आहुर् भवांश् चैव पितुः प्रियः ॥ (७।२)

तां श्रुत्वा करुणां वाचं पितुर् मरणसंहिताम् । (८।१)

राघवो भरतेनोक्तां बभूव गतचेतनः ॥ (८।२)

वाग्वज्रं भरतेनोक्तम् अमनोज्ञं परंतपः । (९।१)

प्रगृह्य बाहू रामो वै पुष्पिताग्रो यथा द्रुमः । (९।२)

वने परशुना कृत्तस् तथा भुवि पपात ह ॥ (९।३)

तथा हि पतितं रामं जगत्यां जगतीपतिम् । (१०।१)

कूलघातपरिश्रान्तं प्रसुप्तम् इव कुञ्जरम् ॥ (१०।२)

भ्रातरस् ते महेष्वासं सर्वतः शोककर्शितम् । (११।१)

रुदन्तः सह वैदेह्या सिषिचुः सलिलेन वै ॥ (११।२)

स तु संज्ञां पुनर् लब्ध्वा नेत्राभ्याम् आस्रम् उत्सृजन् । (१२।१)

उपाक्रामत काकुत्स्थः कृपणं बहुभाषितुम् ॥ (१२।२)

किं नु तस्य मया कार्यं दुर्जातेन महात्मनः । (१३।१)

यो मृतो मम शोकेन न मया चापि संस्कृतः ॥ (१३।२)

अहो भरत सिद्धार्थो येन राजा त्वयानघ । (१४।१)

शत्रुघेण च सर्वेषु प्रेतकृत्येषु सत्कृतः ॥ (१४।२)

निष्प्रधानाम् अनेकाग्रां नरेन्द्रेण विनाकृताम् । (१५।१)

निवृत्तवनवासो ऽपि नायोध्यां गन्तुम् उत्सहे ॥ (१५।२)

समाप्तवनवासं माम् अयोध्यायां परंतप । (१६।१)

को नु शासिष्यति पुनस् ताते लोकान्तरं गते ॥ (१६।२)

पुरा प्रेक्ष्य सुवृत्तं मां पिता यान्य् आह सान्त्वयन् । (१७।१)

वाक्यानि तानि श्रोष्यामि कुतः कर्णसुखान्य् अहम् ॥ (१७।२)

एवम् उक्त्वा स भरतं भार्याम् अभ्येत्य राघवः । (१८।१)

उवाच शोकसंतप्तः पूर्णचन्द्रनिभाननाम् ॥ (१८।२)

सीते मृतस् ते श्वशुरः पित्रा हीनो ऽसि लक्ष्मण । (१९।१)

भरतो दुःखम् आचष्टे स्वर्गतं पृथिवीपतिम् ॥ (१९।२)

सान्त्वयित्वा तु तां रामो रुदन्तीं जनकात्मजाम् । (२०।१)

उवाच लक्ष्मणं तत्र दुःखितो दुःखितं वचः ॥ (२०।२)

आनयेङ्गुदीपिण्याकं चीरम् आहर चोत्तरम् । (२१।१)

जलक्रियार्थं तातस्य गमिष्यामि महात्मनः ॥ (२१।२)

सीता पुरस्ताद् व्रजतु त्वम् एनाम् अभितो व्रज । (२२।१)

अहं पश्चाद् गमिष्यामि गतिर् ह्य् एषा सुदारुणा ॥ (२२।२)

ततो नित्यानुगस् तेषां विदितात्मा महामतिः । (२३।१)

मृदुर् दान्तश् च शान्तश् च रामे च दृढभक्तिमान् ॥ (२३।२)

सुमन्त्रस् तैर् नृपसुतैः सार्धम् आश्वास्य राघवम् । (२४।१)

अवातारयद् आलम्ब्य नदीं मन्दाकिनीं शिवाम् ॥ (२४।२)

ते सुतीर्थां ततः कृच्छ्राद् उपागम्य यशस्विनः । (२५।१)

नदीं मन्दाकिनीं रम्यां सदा पुष्पितकाननाम् ॥ (२५।२)

शीघ्रस्रोतसम् आसाद्य तीर्थं शिवम् अकर्दमम् । (२६।१)

सिषिचुस् तूदकं राज्ञे तत एतद् भवत्व् इति ॥ (२६।२)

प्रगृह्य च महीपालो जलपूरितम् अञ्जलिम् । (२७।१)

दिशं याम्याम् अभिमुखो रुदन् वचनम् अब्रवीत् ॥ (२७।२)

एतत् ते राजशार्दूल विमलं तोयम् अक्षयम् । (२८।१)

पितृलोकगतस्याद्य मद्दत्तम् उपतिष्ठतु ॥ (२८।२)

ततो मन्दाकिनीतीरात् प्रत्युत्तीर्य स राघवः । (२९।१)

पितुश् चकार तेजस्वी निवापं भ्रातृभिः सह ॥ (२९।२)

ऐङ्गुदं बदरीमिश्रं पिण्याकं दर्भसंस्तरे । (३०।१)

न्यस्य रामः सुदुःखार्तो रुदन् वचनम् अब्रवीत् ॥ (३०।२)

इदं भुङ्क्ष्व महाराज प्रीतो यदशना वयम् । (३१।१)

यदन्नः पुरुषो भवति तदन्नास् तस्य देवताः ॥ (३१।२)

ततस् तेनैव मार्गेण प्रत्युत्तीर्य नदीतटात् । (३२।१)

आरुरोह नरव्याघ्रो रम्यसानुं महीधरम् ॥ (३२।२)

ततः पर्णकुटीद्वारम् आसाद्य जगतीपतिः । (३३।१)

परिजग्राह पाणिभ्याम् उभौ भरतलक्ष्मणौ ॥ (३३।२)

तेषां तु रुदतां शब्दात् प्रतिश्रुत्काभवद् गिरौ । (३४।१)

भ्रातॄणां सह वैदेह्या सिंहानां नर्दताम् इव ॥ (३४।२)

विज्ञाय तुमुलं शब्दं त्रस्ता भरतसैनिकाः । (३५।१)

अब्रुवंश् चापि रामेण भरतः संगतो ध्रुवम् । (३५।२)

तेषाम् एव महाञ् शब्दः शोचतां पितरं मृतम् ॥ (३५।३)

अथ वासान् परित्यज्य तं सर्वे ऽभिमुखाः स्वनम् । (३६।१)

अप्य् एकमनसो जग्मुर् यथास्थानं प्रधाविताः ॥ (३६।२)

हयैर् अन्ये गजैर् अन्ये रथैर् अन्ये स्वलंकृतैः । (३७।१)

सुकुमारास् तथैवान्ये पद्भिर् एव नरा ययुः ॥ (३७।२)

अचिरप्रोषितं रामं चिरविप्रोषितं यथा । (३८।१)

द्रष्टुकामो जनः सर्वो जगाम सहसाश्रमम् ॥ (३८।२)

भ्रातॄणां त्वरितास् ते तु द्रष्टुकामाः समागमम् । (३९।१)

ययुर् बहुविधैर् यानैः खुरनेमिसमाकुलैः ॥ (३९।२)

सा भूमिर् बहुभिर् यानैः खुरनेमिसमाहता । (४०।१)

मुमोच तुमुलं शब्दं द्यौर् इवाभ्रसमागमे ॥ (४०।२)

तेन वित्रासिता नागाः करेणुपरिवारिताः । (४१।१)

आवासयन्तो गन्धेन जग्मुर् अन्यद् वनं ततः ॥ (४१।२)

वराहमृगसिंहाश् च महिषाः सर्क्षवानराः । (४२।१)

व्याघ्रगोकर्णगवया वित्रेषुः पृषतैः सह ॥ (४२।२)

रथाङ्गसाह्वा नत्यूहा हंसाः कारण्डवाः प्लवाः । (४३।१)

तथा पुंस्कोकिलाः क्रौञ्चा विसंज्ञा भेजिरे दिशः ॥ (४३।२)

तेन शब्देन वित्रस्तैर् आकाशं पक्षिभिर् वृतम् । (४४।१)

मनुष्यैर् आवृता भूमिर् उभयं प्रबभौ तदा ॥ (४४।२)

तान् नरान् बाष्पपूर्णाक्षान् समीक्ष्याथ सुदुःखितान् । (४५।१)

पर्यष्वजत धर्मज्ञः पितृवन् मातृवच् च सः ॥ (४५।२)

स तत्र कांश्चित् परिषस्वजे नरान् नराश् च केचित् तु तम् अभ्यवादयन् । (४६।१)

चकार सर्वान् सवयस्यबान्धवान् यथार्हम् आसाद्य तदा नृपात्मजः ॥ (४६।२)

ततः स तेषां रुदतां महात्मनां भुवं च खं चानुविनादयन् स्वनः । (४७।१)

गुहा गिरीणां च दिशश् च संततं मृदङ्गघोषप्रतिमो विशुश्रुवे ॥ (४७।२)