रामायणRāmāyaṇa

Rām, 1, 58

58 of 606 · 45 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

उक्तवाक्यं तु राजानं कृपया कुशिकात्मजः । (१।१)

uktavākyaṃ tu rājānaṃ kṛpayā kuśikātmajaḥ |

1.2१.२

अब्रवीन् मधुरं वाक्यं साक्षाच् चण्डालरूपिणम् ॥ (१।२)

abravīn madhuraṃ vākyaṃ sākṣāc caṇḍālarūpiṇam ||

2.1२.१

इक्ष्वाको स्वागतं वत्स जानामि त्वां सुधार्मिकम् । (२।१)

ikṣvāko svāgataṃ vatsa jānāmi tvāṃ sudhārmikam |

2.2२.२

शरणं ते भविष्यामि मा भैषीर् नृपपुंगव ॥ (२।२)

śaraṇaṃ te bhaviṣyāmi mā bhaiṣīr nṛpapuṃgava ||

3.1३.१

अहम् आमन्त्रये सर्वान् महर्षीन् पुण्यकर्मणः । (३।१)

aham āmantraye sarvān maharṣīn puṇyakarmaṇaḥ |

3.2३.२

यज्ञसाह्यकरान् राजंस् ततो यक्ष्यसि निर्वृतः ॥ (३।२)

yajñasāhyakarān rājaṃs tato yakṣyasi nirvṛtaḥ ||

4.1४.१

गुरुशापकृतं रूपं यद् इदं त्वयि वर्तते । (४।१)

guruśāpakṛtaṃ rūpaṃ yad idaṃ tvayi vartate |

4.2४.२

अनेन सह रूपेण सशरीरो गमिष्यसि ॥ (४।२)

anena saha rūpeṇa saśarīro gamiṣyasi ||

5.1५.१

हस्तप्राप्तम् अहं मन्ये स्वर्गं तव नरेश्वर । (५।१)

hastaprāptam ahaṃ manye svargaṃ tava nareśvara |

5.2५.२

यस् त्वं कौशिकम् आगम्य शरण्यं शरणं गतः ॥ (५।२)

yas tvaṃ kauśikam āgamya śaraṇyaṃ śaraṇaṃ gataḥ ||

6.1६.१

एवम् उक्त्वा महातेजाः पुत्रान् परमधार्मिकान् । (६।१)

evam uktvā mahātejāḥ putrān paramadhārmikān |

6.2६.२

व्यादिदेश महाप्राज्ञान् यज्ञसम्भारकारणात् ॥ (६।२)

vyādideśa mahāprājñān yajñasambhārakāraṇāt ||

7.1७.१

सर्वाञ् शिष्यान् समाहूय वाक्यम् एतद् उवाच ह ॥ (७।१)

sarvāñ śiṣyān samāhūya vākyam etad uvāca ha ||

8.1८.१

सर्वान् ऋषिवरान् वत्सा आनयध्वं ममाज्ञया । (८।१)

sarvān ṛṣivarān vatsā ānayadhvaṃ mamājñayā |

8.2८.२

सशिष्यान् सुहृदश् चैव सर्त्विजः सुबहुश्रुतान् ॥ (८।२)

saśiṣyān suhṛdaś caiva sartvijaḥ subahuśrutān ||

9.1९.१

यद् अन्यो वचनं ब्रूयान् मद्वाक्यबलचोदितः । (९।१)

yad anyo vacanaṃ brūyān madvākyabalacoditaḥ |

9.2९.२

तत् सर्वम् अखिलेनोक्तं ममाख्येयम् अनादृतम् ॥ (९।२)

tat sarvam akhilenoktaṃ mamākhyeyam anādṛtam ||

10.1१०.१

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा दिशो जग्मुस् तदाज्ञया । (१०।१)

tasya tadvacanaṃ śrutvā diśo jagmus tadājñayā |

10.2१०.२

आजग्मुर् अथ देशेभ्यः सर्वेभ्यो ब्रह्मवादिनः ॥ (१०।२)

ājagmur atha deśebhyaḥ sarvebhyo brahmavādinaḥ ||

11.1११.१

ते च शिष्याः समागम्य मुनिं ज्वलिततेजसम् । (११।१)

te ca śiṣyāḥ samāgamya muniṃ jvalitatejasam |

11.2११.२

ऊचुश् च वचनं सर्वे सर्वेषां ब्रह्मवादिनाम् ॥ (११।२)

ūcuś ca vacanaṃ sarve sarveṣāṃ brahmavādinām ||

12.1१२.१

श्रुत्वा ते वचनं सर्वे समायान्ति द्विजातयः । (१२।१)

śrutvā te vacanaṃ sarve samāyānti dvijātayaḥ |

12.2१२.२

सर्वदेशेषु चागच्छन् वर्जयित्वा महोदयम् ॥ (१२।२)

sarvadeśeṣu cāgacchan varjayitvā mahodayam ||

13.1१३.१

वासिष्ठं तच् छतं सर्वं क्रोधपर्याकुलाक्षरम् । (१३।१)

vāsiṣṭhaṃ tac chataṃ sarvaṃ krodhaparyākulākṣaram |

13.2१३.२

यद् आह वचनं सर्वं शृणु त्वं मुनिपुंगव ॥ (१३।२)

yad āha vacanaṃ sarvaṃ śṛṇu tvaṃ munipuṃgava ||

14.1१४.१

क्षत्रियो याजको यस्य चण्डालस्य विशेषतः । (१४।१)

kṣatriyo yājako yasya caṇḍālasya viśeṣataḥ |

14.2१४.२

कथं सदसि भोक्तारो हविस् तस्य सुरर्षयः ॥ (१४।२)

kathaṃ sadasi bhoktāro havis tasya surarṣayaḥ ||

15.1१५.१

ब्राह्मणा वा महात्मानो भुक्त्वा चण्डालभोजनम् । (१५।१)

brāhmaṇā vā mahātmāno bhuktvā caṇḍālabhojanam |

15.2१५.२

कथं स्वर्गं गमिष्यन्ति विश्वामित्रेण पालिताः ॥ (१५।२)

kathaṃ svargaṃ gamiṣyanti viśvāmitreṇa pālitāḥ ||

16.1१६.१

एतद् वचनं नैष्ठुर्यम् ऊचुः संरक्तलोचनाः । (१६।१)

etad vacanaṃ naiṣṭhuryam ūcuḥ saṃraktalocanāḥ |

16.2१६.२

वासिष्ठा मुनिशार्दूल सर्वे ते समहोदयाः ॥ (१६।२)

vāsiṣṭhā muniśārdūla sarve te samahodayāḥ ||

17.1१७.१

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा सर्वेषां मुनिपुंगवः । (१७।१)

teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā sarveṣāṃ munipuṃgavaḥ |

17.2१७.२

क्रोधसंरक्तनयनः सरोषम् इदम् अब्रवीत् ॥ (१७।२)

krodhasaṃraktanayanaḥ saroṣam idam abravīt ||

18.1१८.१

यद् दूषयन्त्य् अदुष्टं मां तप उग्रं समास्थितम् । (१८।१)

yad dūṣayanty aduṣṭaṃ māṃ tapa ugraṃ samāsthitam |

18.2१८.२

भस्मीभूता दुरात्मानो भविष्यन्ति न संशयः ॥ (१८।२)

bhasmībhūtā durātmāno bhaviṣyanti na saṃśayaḥ ||

19.1१९.१

अद्य ते कालपाशेन नीता वैवस्वतक्षयम् । (१९।१)

adya te kālapāśena nītā vaivasvatakṣayam |

19.2१९.२

सप्तजातिशतान्य् एव मृतपाः सन्तु सर्वशः ॥ (१९।२)

saptajātiśatāny eva mṛtapāḥ santu sarvaśaḥ ||

20.1२०.१

श्वमांसनियताहारा मुष्टिका नाम निर्घृणाः । (२०।१)

śvamāṃsaniyatāhārā muṣṭikā nāma nirghṛṇāḥ |

20.2२०.२

विकृताश् च विरूपाश् च लोकान् अनुचरन्त्व् इमान् ॥ (२०।२)

vikṛtāś ca virūpāś ca lokān anucarantv imān ||

21.1२१.१

महोदयश् च दुर्बुद्धिर् माम् अदूष्यं ह्य् अदूषयत् । (२१।१)

mahodayaś ca durbuddhir mām adūṣyaṃ hy adūṣayat |

21.2२१.२

दूषितः सर्वलोकेषु निषादत्वं गमिष्यति ॥ (२१।२)

dūṣitaḥ sarvalokeṣu niṣādatvaṃ gamiṣyati ||

22.1२२.१

प्राणातिपातनिरतो निरनुक्रोशतां गतः । (२२।१)

prāṇātipātanirato niranukrośatāṃ gataḥ |

22.2२२.२

दीर्घकालं मम क्रोधाद् दुर्गतिं वर्तयिष्यति ॥ (२२।२)

dīrghakālaṃ mama krodhād durgatiṃ vartayiṣyati ||

23.1२३.१

एतावद् उक्त्वा वचनं विश्वामित्रो महातपाः । (२३।१)

etāvad uktvā vacanaṃ viśvāmitro mahātapāḥ |

23.2२३.२

विरराम महातेजा ऋषिमध्ये महामुनिः ॥ (२३।२)

virarāma mahātejā ṛṣimadhye mahāmuniḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 1, 58

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit