रामायणRāmāyaṇa

Rām, 6, 5

395 of 606 · 44 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

सा तु नीलेन विधिवत् स्वारक्षा सुसमाहिता । (१।१)

sā tu nīlena vidhivat svārakṣā susamāhitā |

1.2१.२

सागरस्योत्तरे तीरे साधु सेना निवेशिता ॥ (१।२)

sāgarasyottare tīre sādhu senā niveśitā ||

2.1२.१

मैन्दश्च द्विविदश्चोभौ तत्र वानरपुंगवौ । (२।१)

maindaśca dvividaścobhau tatra vānarapuṃgavau |

2.2२.२

विचेरतुश्च तां सेनां रक्षार्थं सर्वतोदिशम् ॥ (२।२)

viceratuśca tāṃ senāṃ rakṣārthaṃ sarvatodiśam ||

3.1३.१

निविष्टायां तु सेनायां तीरे नदनदीपतेः । (३।१)

niviṣṭāyāṃ tu senāyāṃ tīre nadanadīpateḥ |

3.2३.२

पार्श्वस्थं लक्ष्मणं दृष्ट्वा रामो वचनम् अब्रवीत् ॥ (३।२)

pārśvasthaṃ lakṣmaṇaṃ dṛṣṭvā rāmo vacanam abravīt ||

4.1४.१

शोकश्च किल कालेन गच्छता ह्यपगच्छति । (४।१)

śokaśca kila kālena gacchatā hyapagacchati |

4.2४.२

मम चापश्यतः कान्ताम् अहन्यहनि वर्धते ॥ (४।२)

mama cāpaśyataḥ kāntām ahanyahani vardhate ||

5.1५.१

न मे दुःखं प्रिया दूरे न मे दुःखं हृतेति च । (५।१)

na me duḥkhaṃ priyā dūre na me duḥkhaṃ hṛteti ca |

5.2५.२

एतद् एवानुशोचामि वयो ऽस्या ह्यतिवर्तते ॥ (५।२)

etad evānuśocāmi vayo 'syā hyativartate ||

6.1६.१

वाहि वात यतः कन्या तां स्पृष्ट्वा माम् अपि स्पृश । (६।१)

vāhi vāta yataḥ kanyā tāṃ spṛṣṭvā mām api spṛśa |

6.2६.२

त्वयि मे गात्रसंस्पर्शश्चन्द्रे दृष्टिसमागमः ॥ (६।२)

tvayi me gātrasaṃsparśaścandre dṛṣṭisamāgamaḥ ||

7.1७.१

तन्मे दहति गात्राणि विषं पीतम् इवाशये । (७।१)

tanme dahati gātrāṇi viṣaṃ pītam ivāśaye |

7.2७.२

हा नाथेति प्रिया सा मां ह्रियमाणा यद् अब्रवीत् ॥ (७।२)

hā nātheti priyā sā māṃ hriyamāṇā yad abravīt ||

8.1८.१

तद्वियोगेन्धनवता तच्चिन्ताविपुलार्चिषा । (८।१)

tadviyogendhanavatā taccintāvipulārciṣā |

8.2८.२

रात्रिं दिवं शरीरं मे दह्यते मदनाग्निना ॥ (८।२)

rātriṃ divaṃ śarīraṃ me dahyate madanāgninā ||

9.1९.१

अवगाह्यार्णवं स्वप्स्ये सौमित्रे भवता विना । (९।१)

avagāhyārṇavaṃ svapsye saumitre bhavatā vinā |

9.2९.२

कथंचित् प्रज्वलन् कामः समासुप्तं जले दहेत् ॥ (९।२)

kathaṃcit prajvalan kāmaḥ samāsuptaṃ jale dahet ||

10.1१०.१

बह्वेतत् कामयानस्य शक्यम् एतेन जीवितुम् । (१०।१)

bahvetat kāmayānasya śakyam etena jīvitum |

10.2१०.२

यद् अहं सा च वामोरूर् एकां धरणिम् आश्रितौ ॥ (१०।२)

yad ahaṃ sā ca vāmorūr ekāṃ dharaṇim āśritau ||

11.1११.१

केदारस्येव केदारः सोदकस्य निरूदकः । (११।१)

kedārasyeva kedāraḥ sodakasya nirūdakaḥ |

11.2११.२

उपस्नेहेन जीवामि जीवन्तीं यच्छृणोमि ताम् ॥ (११।२)

upasnehena jīvāmi jīvantīṃ yacchṛṇomi tām ||

12.1१२.१

कदा तु खलु सुश्रोणीं शतपत्रायतेक्षणाम् । (१२।१)

kadā tu khalu suśroṇīṃ śatapatrāyatekṣaṇām |

12.2१२.२

विजित्य शत्रून् द्रक्ष्यामि सीतां स्फीताम् इव श्रियम् ॥ (१२।२)

vijitya śatrūn drakṣyāmi sītāṃ sphītām iva śriyam ||

13.1१३.१

कदा नु चारुबिम्बौष्ठं तस्याः पद्मम् इवाननम् । (१३।१)

kadā nu cārubimbauṣṭhaṃ tasyāḥ padmam ivānanam |

13.2१३.२

ईषदुन्नम्य पास्यामि रसायनम् इवातुरः ॥ (१३।२)

īṣadunnamya pāsyāmi rasāyanam ivāturaḥ ||

14.1१४.१

तौ तस्याः संहतौ पीनौ स्तनौ तालफलोपमौ । (१४।१)

tau tasyāḥ saṃhatau pīnau stanau tālaphalopamau |

14.2१४.२

कदा नु खलु सोत्कम्पौ हसन्त्या मां भजिष्यतः ॥ (१४।२)

kadā nu khalu sotkampau hasantyā māṃ bhajiṣyataḥ ||

15.1१५.१

सा नूनम् असितापाङ्गी रक्षोमध्यगता सती । (१५।१)

sā nūnam asitāpāṅgī rakṣomadhyagatā satī |

15.2१५.२

मन्नाथा नाथहीनेव त्रातारं नाधिगच्छति ॥ (१५।२)

mannāthā nāthahīneva trātāraṃ nādhigacchati ||

16.1१६.१

कदा विक्षोभ्य रक्षांसि सा विधूयोत्पतिष्यति । (१६।१)

kadā vikṣobhya rakṣāṃsi sā vidhūyotpatiṣyati |

16.2१६.२

विधूय जलदान्नीलाञ् शशिलेखा शरत्स्विव ॥ (१६।२)

vidhūya jaladānnīlāñ śaśilekhā śaratsviva ||

17.1१७.१

स्वभावतनुका नूनं शोकेनानशनेन च । (१७।१)

svabhāvatanukā nūnaṃ śokenānaśanena ca |

17.2१७.२

भूयस्तनुतरा सीता देशकालविपर्ययात् ॥ (१७।२)

bhūyastanutarā sītā deśakālaviparyayāt ||

18.1१८.१

कदा नु राक्षसेन्द्रस्य निधायोरसि सायकान् । (१८।१)

kadā nu rākṣasendrasya nidhāyorasi sāyakān |

18.2१८.२

सीतां प्रत्याहरिष्यामि शोकम् उत्सृज्य मानसम् ॥ (१८।२)

sītāṃ pratyāhariṣyāmi śokam utsṛjya mānasam ||

19.1१९.१

कदा नु खलु मां साध्वी सीतामरसुतोपमा । (१९।१)

kadā nu khalu māṃ sādhvī sītāmarasutopamā |

19.2१९.२

सोत्कण्ठा कण्ठम् आलम्ब्य मोक्ष्यत्यानन्दजं जलम् ॥ (१९।२)

sotkaṇṭhā kaṇṭham ālambya mokṣyatyānandajaṃ jalam ||

20.1२०.१

कदा शोकम् इमं घोरं मैथिलीविप्रयोगजम् । (२०।१)

kadā śokam imaṃ ghoraṃ maithilīviprayogajam |

20.2२०.२

सहसा विप्रमोक्ष्यामि वासः शुक्लेतरं यथा ॥ (२०।२)

sahasā vipramokṣyāmi vāsaḥ śukletaraṃ yathā ||

21.1२१.१

एवं विलपतस्तस्य तत्र रामस्य धीमतः । (२१।१)

evaṃ vilapatastasya tatra rāmasya dhīmataḥ |

21.2२१.२

दिनक्षयान्मन्दवपुर् भास्करो ऽस्तम् उपागमत् ॥ (२१।२)

dinakṣayānmandavapur bhāskaro 'stam upāgamat ||

22.1२२.१

आश्वासितो लक्ष्मणेन रामः संध्याम् उपासत । (२२।१)

āśvāsito lakṣmaṇena rāmaḥ saṃdhyām upāsata |

22.2२२.२

स्मरन् कमलपत्राक्षीं सीतां शोकाकुलीकृतः ॥ (२२।२)

smaran kamalapatrākṣīṃ sītāṃ śokākulīkṛtaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 6, 5

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit