रामायणRāmāyaṇa

Rām, 4, 6

264 of 606 · 46 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

अयम् आख्याति मे राम सचिवो मन्त्रिसत्तमः । (१।१)

ayam ākhyāti me rāma sacivo mantrisattamaḥ |

1.2१.२

हनुमान् यन्निमित्तं त्वं निर्जनं वनम् आगतः ॥ (१।२)

hanumān yannimittaṃ tvaṃ nirjanaṃ vanam āgataḥ ||

2.1२.१

लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा वसतश् च वने तव । (२।१)

lakṣmaṇena saha bhrātrā vasataś ca vane tava |

2.2२.२

रक्षसापहृता भार्या मैथिली जनकात्मजा ॥ (२।२)

rakṣasāpahṛtā bhāryā maithilī janakātmajā ||

3.1३.१

त्वया वियुक्ता रुदती लक्ष्मणेन च धीमता । (३।१)

tvayā viyuktā rudatī lakṣmaṇena ca dhīmatā |

3.2३.२

अन्तरं प्रेप्सुना तेन हत्वा गृध्रं जटायुषम् ॥ (३।२)

antaraṃ prepsunā tena hatvā gṛdhraṃ jaṭāyuṣam ||

4.1४.१

भार्यावियोगजं दुःखं नचिरात् त्वं विमोक्ष्यसे । (४।१)

bhāryāviyogajaṃ duḥkhaṃ nacirāt tvaṃ vimokṣyase |

4.2४.२

अहं ताम् आनयिष्यामि नष्टां वेदश्रुतिं यथा ॥ (४।२)

ahaṃ tām ānayiṣyāmi naṣṭāṃ vedaśrutiṃ yathā ||

5.1५.१

रसातले वा वर्तन्तीं वर्तन्तीं वा नभस्तले । (५।१)

rasātale vā vartantīṃ vartantīṃ vā nabhastale |

5.2५.२

अहम् आनीय दास्यामि तव भार्याम् अरिंदम ॥ (५।२)

aham ānīya dāsyāmi tava bhāryām ariṃdama ||

6.1६.१

इदं तथ्यं मम वचस् त्वम् अवेहि च राघव । (६।१)

idaṃ tathyaṃ mama vacas tvam avehi ca rāghava |

6.2६.२

त्यज शोकं महाबाहो तां कान्ताम् आनयामि ते ॥ (६।२)

tyaja śokaṃ mahābāho tāṃ kāntām ānayāmi te ||

7.1७.१

अनुमानात् तु जानामि मैथिली सा न संशयः । (७।१)

anumānāt tu jānāmi maithilī sā na saṃśayaḥ |

7.2७.२

ह्रियमाणा मया दृष्टा रक्षसा क्रूरकर्मणा ॥ (७।२)

hriyamāṇā mayā dṛṣṭā rakṣasā krūrakarmaṇā ||

8.1८.१

क्रोशन्ती राम रामेति लक्ष्मणेति च विस्वरम् । (८।१)

krośantī rāma rāmeti lakṣmaṇeti ca visvaram |

8.2८.२

स्फुरन्ती रावणस्याङ्के पन्नगेन्द्रवधूर् यथा ॥ (८।२)

sphurantī rāvaṇasyāṅke pannagendravadhūr yathā ||

9.1९.१

आत्मना पञ्चमं मां हि दृष्ट्वा शैलतटे स्थितम् । (९।१)

ātmanā pañcamaṃ māṃ hi dṛṣṭvā śailataṭe sthitam |

9.2९.२

उत्तरीयं तया त्यक्तं शुभान्य् आभरणानि च ॥ (९।२)

uttarīyaṃ tayā tyaktaṃ śubhāny ābharaṇāni ca ||

10.1१०.१

तान्य् अस्माभिर् गृहीतानि निहितानि च राघव । (१०।१)

tāny asmābhir gṛhītāni nihitāni ca rāghava |

10.2१०.२

आनयिष्याम्य् अहं तानि प्रत्यभिज्ञातुम् अर्हसि ॥ (१०।२)

ānayiṣyāmy ahaṃ tāni pratyabhijñātum arhasi ||

11.1११.१

तम् अब्रवीत् ततो रामः सुग्रीवं प्रियवादिनम् । (११।१)

tam abravīt tato rāmaḥ sugrīvaṃ priyavādinam |

11.2११.२

आनयस्व सखे शीघ्रं किमर्थं प्रविलम्बसे ॥ (११।२)

ānayasva sakhe śīghraṃ kimarthaṃ pravilambase ||

12.1१२.१

एवम् उक्तस् तु सुग्रीवः शैलस्य गहनां गुहाम् । (१२।१)

evam uktas tu sugrīvaḥ śailasya gahanāṃ guhām |

12.2१२.२

प्रविवेश ततः शीघ्रं राघवप्रियकाम्यया ॥ (१२।२)

praviveśa tataḥ śīghraṃ rāghavapriyakāmyayā ||

13.1१३.१

उत्तरीयं गृहीत्वा तु शुभान्य् आभरणानि च । (१३।१)

uttarīyaṃ gṛhītvā tu śubhāny ābharaṇāni ca |

13.2१३.२

इदं पश्येति रामाय दर्शयामास वानरः ॥ (१३।२)

idaṃ paśyeti rāmāya darśayāmāsa vānaraḥ ||

14.1१४.१

ततो गृहीत्वा तद्वासः शुभान्य् आभरणानि च । (१४।१)

tato gṛhītvā tadvāsaḥ śubhāny ābharaṇāni ca |

14.2१४.२

अभवद् बाष्पसंरुद्धो नीहारेणेव चन्द्रमाः ॥ (१४।२)

abhavad bāṣpasaṃruddho nīhāreṇeva candramāḥ ||

15.1१५.१

सीतास्नेहप्रवृत्तेन स तु बाष्पेण दूषितः । (१५।१)

sītāsnehapravṛttena sa tu bāṣpeṇa dūṣitaḥ |

15.2१५.२

हा प्रियेति रुदन् धैर्यम् उत्सृज्य न्यपतत् क्षितौ ॥ (१५।२)

hā priyeti rudan dhairyam utsṛjya nyapatat kṣitau ||

16.1१६.१

हृदि कृत्वा स बहुशस् तम् अलंकारम् उत्तमम् । (१६।१)

hṛdi kṛtvā sa bahuśas tam alaṃkāram uttamam |

16.2१६.२

निशश्वास भृशं सर्पो बिलस्थ इव रोषितः ॥ (१६।२)

niśaśvāsa bhṛśaṃ sarpo bilastha iva roṣitaḥ ||

17.1१७.१

अविच्छिन्नाश्रुवेगस् तु सौमित्रिं वीक्ष्य पार्श्वतः । (१७।१)

avicchinnāśruvegas tu saumitriṃ vīkṣya pārśvataḥ |

17.2१७.२

परिदेवयितुं दीनं रामः समुपचक्रमे ॥ (१७।२)

paridevayituṃ dīnaṃ rāmaḥ samupacakrame ||

18.1१८.१

पश्य लक्ष्मण वैदेह्या संत्यक्तं ह्रियमाणया । (१८।१)

paśya lakṣmaṇa vaidehyā saṃtyaktaṃ hriyamāṇayā |

18.2१८.२

उत्तरीयम् इदं भूमौ शरीराद् भूषणानि च ॥ (१८।२)

uttarīyam idaṃ bhūmau śarīrād bhūṣaṇāni ca ||

19.1१९.१

शाद्वलिन्यां ध्रुवं भूम्यां सीतया ह्रियमाणया । (१९।१)

śādvalinyāṃ dhruvaṃ bhūmyāṃ sītayā hriyamāṇayā |

19.2१९.२

उत्सृष्टं भूषणम् इदं तथारूपं हि दृश्यते ॥ (१९।२)

utsṛṣṭaṃ bhūṣaṇam idaṃ tathārūpaṃ hi dṛśyate ||

20.1२०.१

ब्रूहि सुग्रीव कं देशं ह्रियन्ती लक्षिता त्वया । (२०।१)

brūhi sugrīva kaṃ deśaṃ hriyantī lakṣitā tvayā |

20.2२०.२

रक्षसा रौद्ररूपेण मम प्राणसमा प्रिया ॥ (२०।२)

rakṣasā raudrarūpeṇa mama prāṇasamā priyā ||

21.1२१.१

क्व वा वसति तद् रक्षो महद् व्यसनदं मम । (२१।१)

kva vā vasati tad rakṣo mahad vyasanadaṃ mama |

21.2२१.२

यन्निमित्तम् अहं सर्वान् नाशयिष्यामि राक्षसान् ॥ (२१।२)

yannimittam ahaṃ sarvān nāśayiṣyāmi rākṣasān ||

22.1२२.१

हरता मैथिलीं येन मां च रोषयता भृशम् । (२२।१)

haratā maithilīṃ yena māṃ ca roṣayatā bhṛśam |

22.2२२.२

आत्मनो जीवितान्ताय मृत्युद्वारम् अपावृतम् ॥ (२२।२)

ātmano jīvitāntāya mṛtyudvāram apāvṛtam ||

23.1२३.१

मम दयिततमा हृता वनाद् रजनिचरेण विमथ्य येन सा । (२३।१)

mama dayitatamā hṛtā vanād rajanicareṇa vimathya yena sā |

23.2२३.२

कथय मम रिपुं तम् अद्य वै प्रवगपते यमसंनिधिं नयामि ॥ (२३।२)

kathaya mama ripuṃ tam adya vai pravagapate yamasaṃnidhiṃ nayāmi ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 4, 6

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit