रामायणRāmāyaṇa

Rām, 6, 64

454 of 606 · 48 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

निकुम्भो भ्रातरं दृष्ट्वा सुग्रीवेण निपातितम् । (१।१)

nikumbho bhrātaraṃ dṛṣṭvā sugrīveṇa nipātitam |

1.2१.२

प्रदहन्न् इव कोपेन वानरेन्द्रम् अवैक्षत ॥ (१।२)

pradahann iva kopena vānarendram avaikṣata ||

2.1२.१

ततः स्रग्दामसंनद्धं दत्तपञ्चाङ्गुलं शुभम् । (२।१)

tataḥ sragdāmasaṃnaddhaṃ dattapañcāṅgulaṃ śubham |

2.2२.२

आददे परिघं वीरो नगेन्द्रशिखरोपमम् ॥ (२।२)

ādade parighaṃ vīro nagendraśikharopamam ||

3.1३.१

हेमपट्टपरिक्षिप्तं वज्रविद्रुमभूषितम् । (३।१)

hemapaṭṭaparikṣiptaṃ vajravidrumabhūṣitam |

3.2३.२

यमदण्डोपमं भीमं रक्षसां भयनाशनम् ॥ (३।२)

yamadaṇḍopamaṃ bhīmaṃ rakṣasāṃ bhayanāśanam ||

4.1४.१

तम् आविध्य महातेजाः शक्रध्वजसमं रणे । (४।१)

tam āvidhya mahātejāḥ śakradhvajasamaṃ raṇe |

4.2४.२

विननाद विवृत्तास्यो निकुम्भो भीमविक्रमः ॥ (४।२)

vinanāda vivṛttāsyo nikumbho bhīmavikramaḥ ||

5.1५.१

उरोगतेन निष्केण भुजस्थैर् अङ्गदैर् अपि । (५।१)

urogatena niṣkeṇa bhujasthair aṅgadair api |

5.2५.२

कुण्डलाभ्यां च मृष्टाभ्यां मालया च विचित्रया ॥ (५।२)

kuṇḍalābhyāṃ ca mṛṣṭābhyāṃ mālayā ca vicitrayā ||

6.1६.१

निकुम्भो भूषणैर् भाति तेन स्म परिघेण च । (६।१)

nikumbho bhūṣaṇair bhāti tena sma parigheṇa ca |

6.2६.२

यथेन्द्रधनुषा मेघः सविद्युत्स्तनयित्नुमान् ॥ (६।२)

yathendradhanuṣā meghaḥ savidyutstanayitnumān ||

7.1७.१

परिघाग्रेण पुस्फोट वातग्रन्थिर् महात्मनः । (७।१)

parighāgreṇa pusphoṭa vātagranthir mahātmanaḥ |

7.2७.२

प्रजज्वाल सघोषश्च विधूम इव पावकः ॥ (७।२)

prajajvāla saghoṣaśca vidhūma iva pāvakaḥ ||

8.1८.१

नगर्या विटपावत्या गन्धर्वभवनोत्तमैः । (८।१)

nagaryā viṭapāvatyā gandharvabhavanottamaiḥ |

8.2८.२

सह चैवामरावत्या सर्वैश्च भवनैः सह ॥ (८।२)

saha caivāmarāvatyā sarvaiśca bhavanaiḥ saha ||

9.1९.१

सतारागणनक्षत्रं सचन्द्रं समहाग्रहम् । (९।१)

satārāgaṇanakṣatraṃ sacandraṃ samahāgraham |

9.2९.२

निकुम्भपरिघाघूर्णं भ्रमतीव नभस्तलम् ॥ (९।२)

nikumbhaparighāghūrṇaṃ bhramatīva nabhastalam ||

10.1१०.१

दुरासदश्च संजज्ञे परिघाभरणप्रभः । (१०।१)

durāsadaśca saṃjajñe parighābharaṇaprabhaḥ |

10.2१०.२

क्रोधेन्धनो निकुम्भाग्निर् युगान्ताग्निर् इवोत्थितः ॥ (१०।२)

krodhendhano nikumbhāgnir yugāntāgnir ivotthitaḥ ||

11.1११.१

राक्षसा वानराश्चापि न शेकुः स्पन्दितुं भयात् । (११।१)

rākṣasā vānarāścāpi na śekuḥ spandituṃ bhayāt |

11.2११.२

हनूमंस्तु विवृत्योरस्तस्थौ प्रमुखतो बली ॥ (११।२)

hanūmaṃstu vivṛtyorastasthau pramukhato balī ||

12.1१२.१

परिघोपमबाहुस्तु परिघं भास्करप्रभम् । (१२।१)

parighopamabāhustu parighaṃ bhāskaraprabham |

12.2१२.२

बली बलवतस्तस्य पातयामास वक्षसि ॥ (१२।२)

balī balavatastasya pātayāmāsa vakṣasi ||

13.1१३.१

स्थिरे तस्योरसि व्यूढे परिघः शतधा कृतः । (१३।१)

sthire tasyorasi vyūḍhe parighaḥ śatadhā kṛtaḥ |

13.2१३.२

विशीर्यमाणः सहसा उल्काशतम् इवाम्बरे ॥ (१३।२)

viśīryamāṇaḥ sahasā ulkāśatam ivāmbare ||

14.1१४.१

स तु तेन प्रहारेण चचाल च महाकपिः । (१४।१)

sa tu tena prahāreṇa cacāla ca mahākapiḥ |

14.2१४.२

परिघेण समाधूतो यथा भूमिचले ऽचलः ॥ (१४।२)

parigheṇa samādhūto yathā bhūmicale 'calaḥ ||

15.1१५.१

स तथाभिहतस्तेन हनूमान् प्लवगोत्तमः । (१५।१)

sa tathābhihatastena hanūmān plavagottamaḥ |

15.2१५.२

मुष्टिं संवर्तयामास बलेनातिमहाबलः ॥ (१५।२)

muṣṭiṃ saṃvartayāmāsa balenātimahābalaḥ ||

16.1१६.१

तम् उद्यम्य महातेजा निकुम्भोरसि वीर्यवान् । (१६।१)

tam udyamya mahātejā nikumbhorasi vīryavān |

16.2१६.२

अभिचिक्षेप वेगेन वेगवान् वायुविक्रमः ॥ (१६।२)

abhicikṣepa vegena vegavān vāyuvikramaḥ ||

17.1१७.१

ततः पुस्फोट चर्मास्य प्रसुस्राव च शोणितम् । (१७।१)

tataḥ pusphoṭa carmāsya prasusrāva ca śoṇitam |

17.2१७.२

मुष्टिना तेन संजज्ञे ज्वाला विद्युद् इवोत्थिता ॥ (१७।२)

muṣṭinā tena saṃjajñe jvālā vidyud ivotthitā ||

18.1१८.१

स तु तेन प्रहारेण निकुम्भो विचचाल ह । (१८।१)

sa tu tena prahāreṇa nikumbho vicacāla ha |

18.2१८.२

स्वस्थश्चापि निजग्राह हनूमन्तं महाबलम् ॥ (१८।२)

svasthaścāpi nijagrāha hanūmantaṃ mahābalam ||

19.1१९.१

विचुक्रुशुस्तदा संख्ये भीमं लङ्कानिवासिनः । (१९।१)

vicukruśustadā saṃkhye bhīmaṃ laṅkānivāsinaḥ |

19.2१९.२

निकुम्भेनोद्धृतं दृष्ट्वा हनूमन्तं महाबलम् ॥ (१९।२)

nikumbhenoddhṛtaṃ dṛṣṭvā hanūmantaṃ mahābalam ||

20.1२०.१

स तथा ह्रियमाणो ऽपि कुम्भकर्णात्मजेन हि । (२०।१)

sa tathā hriyamāṇo 'pi kumbhakarṇātmajena hi |

20.2२०.२

आजघानानिलसुतो वज्रवेगेन मुष्टिना ॥ (२०।२)

ājaghānānilasuto vajravegena muṣṭinā ||

21.1२१.१

आत्मानं मोचयित्वाथ क्षितावभ्यवपद्यत । (२१।१)

ātmānaṃ mocayitvātha kṣitāvabhyavapadyata |

21.2२१.२

हनूमान् उन्ममथाशु निकुम्भं मारुतात्मजः ॥ (२१।२)

hanūmān unmamathāśu nikumbhaṃ mārutātmajaḥ ||

22.1२२.१

निक्षिप्य परमायत्तो निकुम्भं निष्पिपेष च । (२२।१)

nikṣipya paramāyatto nikumbhaṃ niṣpipeṣa ca |

22.2२२.२

उत्पत्य चास्य वेगेन पपातोरसि वीर्यवान् ॥ (२२।२)

utpatya cāsya vegena papātorasi vīryavān ||

23.1२३.१

परिगृह्य च बाहुभ्यां परिवृत्य शिरोधराम् । (२३।१)

parigṛhya ca bāhubhyāṃ parivṛtya śirodharām |

23.2२३.२

उत्पाटयामास शिरो भैरवं नदतो महत् ॥ (२३।२)

utpāṭayāmāsa śiro bhairavaṃ nadato mahat ||

24.1२४.१

अथ विनदति सादिते निकुम्भे पवनसुतेन रणे बभूव युद्धम् । (२४।१)

atha vinadati sādite nikumbhe pavanasutena raṇe babhūva yuddham |

24.2२४.२

दशरथसुतराक्षसेन्द्रचम्वोर् भृशतरम् आगतरोषयोः सुभीमम् ॥ (२४।२)

daśarathasutarākṣasendracamvor bhṛśataram āgataroṣayoḥ subhīmam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 6, 64

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit