रामायणRāmāyaṇa

Rām, 7, 39

545 of 606 · 48 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

तथा स्म तेषां वसताम् ऋक्षवानररक्षसाम् । (१।१)

tathā sma teṣāṃ vasatām ṛkṣavānararakṣasām |

1.2१.२

राघवस्तु महातेजाः सुग्रीवम् इदम् अब्रवीत् ॥ (१।२)

rāghavastu mahātejāḥ sugrīvam idam abravīt ||

2.1२.१

गम्यतां सौम्य किष्किन्धां दुराधर्षां सुरासुरैः । (२।१)

gamyatāṃ saumya kiṣkindhāṃ durādharṣāṃ surāsuraiḥ |

2.2२.२

पालयस्व सहामात्यै राज्यं निहतकण्टकम् ॥ (२।२)

pālayasva sahāmātyai rājyaṃ nihatakaṇṭakam ||

3.1३.१

अङ्गदं च महाबाहो प्रीत्या परमयान्वितः । (३।१)

aṅgadaṃ ca mahābāho prītyā paramayānvitaḥ |

3.2३.२

पश्य त्वं हनुमन्तं च नलं च सुमहाबलम् ॥ (३।२)

paśya tvaṃ hanumantaṃ ca nalaṃ ca sumahābalam ||

4.1४.१

सुषेणं श्वशुरं शूरं तारं च बलिनां वरम् । (४।१)

suṣeṇaṃ śvaśuraṃ śūraṃ tāraṃ ca balināṃ varam |

4.2४.२

कुमुदं चैव दुर्धर्षं नीलं च सुमहाबलम् ॥ (४।२)

kumudaṃ caiva durdharṣaṃ nīlaṃ ca sumahābalam ||

5.1५.१

वीरं शतबलिं चैव मैन्दं द्विविदम् एव च । (५।१)

vīraṃ śatabaliṃ caiva maindaṃ dvividam eva ca |

5.2५.२

गजं गवाक्षं गवयं शरभं च महाबलम् ॥ (५।२)

gajaṃ gavākṣaṃ gavayaṃ śarabhaṃ ca mahābalam ||

6.1६.१

ऋक्षराजं च दुर्धर्षं जाम्बवन्तं महाबलम् । (६।१)

ṛkṣarājaṃ ca durdharṣaṃ jāmbavantaṃ mahābalam |

6.2६.२

पश्य प्रीतिसमायुक्तो गन्धमादनम् एव च ॥ (६।२)

paśya prītisamāyukto gandhamādanam eva ca ||

7.1७.१

ये चान्ये सुमहात्मानो मदर्थे त्यक्तजीविताः । (७।१)

ye cānye sumahātmāno madarthe tyaktajīvitāḥ |

7.2७.२

पश्य त्वं प्रीतिसंयुक्तो मा चैषां विप्रियं कृथाः ॥ (७।२)

paśya tvaṃ prītisaṃyukto mā caiṣāṃ vipriyaṃ kṛthāḥ ||

8.1८.१

एवम् उक्त्वा च सुग्रीवं प्रशस्य च पुनः पुनः । (८।१)

evam uktvā ca sugrīvaṃ praśasya ca punaḥ punaḥ |

8.2८.२

विभीषणम् अथोवाच रामो मधुरया गिरा ॥ (८।२)

vibhīṣaṇam athovāca rāmo madhurayā girā ||

9.1९.१

लङ्कां प्रशाधि धर्मेण संमतो ह्यसि पार्थिव । (९।१)

laṅkāṃ praśādhi dharmeṇa saṃmato hyasi pārthiva |

9.2९.२

पुरस्य राक्षसानां च भ्रातुर् वैश्रवणस्य च ॥ (९।२)

purasya rākṣasānāṃ ca bhrātur vaiśravaṇasya ca ||

10.1१०.१

मा च बुद्धिम् अधर्मे त्वं कुर्या राजन् कथंचन । (१०।१)

mā ca buddhim adharme tvaṃ kuryā rājan kathaṃcana |

10.2१०.२

बुद्धिमन्तो हि राजानो ध्रुवम् अश्नन्ति मेदिनीम् ॥ (१०।२)

buddhimanto hi rājāno dhruvam aśnanti medinīm ||

11.1११.१

अहं च नित्यशो राजन् सुग्रीवसहितस्त्वया । (११।१)

ahaṃ ca nityaśo rājan sugrīvasahitastvayā |

11.2११.२

स्मर्तव्यः परया प्रीत्या गच्छ त्वं विगतज्वरः ॥ (११।२)

smartavyaḥ parayā prītyā gaccha tvaṃ vigatajvaraḥ ||

12.1१२.१

रामस्य भाषितं श्रुत्वा ऋक्षवानरराक्षसाः । (१२।१)

rāmasya bhāṣitaṃ śrutvā ṛkṣavānararākṣasāḥ |

12.2१२.२

साधु साध्विति काकुत्स्थं प्रशशंसुः पुनः पुनः ॥ (१२।२)

sādhu sādhviti kākutsthaṃ praśaśaṃsuḥ punaḥ punaḥ ||

13.1१३.१

तव बुद्धिर् महाबाहो वीर्यम् अद्भुतम् एव च । (१३।१)

tava buddhir mahābāho vīryam adbhutam eva ca |

13.2१३.२

माधुर्यं परमं राम स्वयम्भोर् इव नित्यदा ॥ (१३।२)

mādhuryaṃ paramaṃ rāma svayambhor iva nityadā ||

14.1१४.१

तेषाम् एवं ब्रुवाणानां वानराणां च रक्षसाम् । (१४।१)

teṣām evaṃ bruvāṇānāṃ vānarāṇāṃ ca rakṣasām |

14.2१४.२

हनूमान् प्रणतो भूत्वा राघवं वाक्यम् अब्रवीत् ॥ (१४।२)

hanūmān praṇato bhūtvā rāghavaṃ vākyam abravīt ||

15.1१५.१

स्नेहो मे परमो राजंस्त्वयि नित्यं प्रतिष्ठितः । (१५।१)

sneho me paramo rājaṃstvayi nityaṃ pratiṣṭhitaḥ |

15.2१५.२

भक्तिश्च नियता वीर भावो नान्यत्र गच्छति ॥ (१५।२)

bhaktiśca niyatā vīra bhāvo nānyatra gacchati ||

16.1१६.१

यावद् रामकथां वीर श्रोष्ये ऽहं पृथिवीतले । (१६।१)

yāvad rāmakathāṃ vīra śroṣye 'haṃ pṛthivītale |

16.2१६.२

तावच्छरीरे वत्स्यन्तु मम प्राणा न संशयः ॥ (१६।२)

tāvaccharīre vatsyantu mama prāṇā na saṃśayaḥ ||

17.1१७.१

एवं ब्रुवाणं राजेन्द्रो हनूमन्तम् अथासनात् । (१७।१)

evaṃ bruvāṇaṃ rājendro hanūmantam athāsanāt |

17.2१७.२

उत्थाय च परिष्वज्य वाक्यम् एतद् उवाच ह ॥ (१७।२)

utthāya ca pariṣvajya vākyam etad uvāca ha ||

18.1१८.१

एवम् एतत् कपिश्रेष्ठ भविता नात्र संशयः । (१८।१)

evam etat kapiśreṣṭha bhavitā nātra saṃśayaḥ |

18.2१८.२

लोका हि यावत् स्थास्यन्ति तावत् स्थास्यति मे कथा ॥ (१८।२)

lokā hi yāvat sthāsyanti tāvat sthāsyati me kathā ||

19.1१९.१

चरिष्यति कथा यावल्लोकान् एषा हि मामिका । (१९।१)

cariṣyati kathā yāvallokān eṣā hi māmikā |

19.2१९.२

तावच्छरीरे वत्स्यन्ति प्राणास्तव न संशयः ॥ (१९।२)

tāvaccharīre vatsyanti prāṇāstava na saṃśayaḥ ||

20.1२०.१

ततो ऽस्य हारं चन्द्राभं मुच्य कण्ठात् स राघवः । (२०।१)

tato 'sya hāraṃ candrābhaṃ mucya kaṇṭhāt sa rāghavaḥ |

20.2२०.२

वैदूर्यतरलं स्नेहाद् आबबन्धे हनूमति ॥ (२०।२)

vaidūryataralaṃ snehād ābabandhe hanūmati ||

21.1२१.१

तेनोरसि निबद्धेन हारेण स महाकपिः । (२१।१)

tenorasi nibaddhena hāreṇa sa mahākapiḥ |

21.2२१.२

रराज हेमशैलेन्द्रश्चन्द्रेणाक्रान्तमस्तकः ॥ (२१।२)

rarāja hemaśailendraścandreṇākrāntamastakaḥ ||

22.1२२.१

श्रुत्वा तु राघवस्यैतद् उत्थायोत्थाय वानराः । (२२।१)

śrutvā tu rāghavasyaitad utthāyotthāya vānarāḥ |

22.2२२.२

प्रणम्य शिरसा पादौ प्रजग्मुस्ते महाबलाः ॥ (२२।२)

praṇamya śirasā pādau prajagmuste mahābalāḥ ||

23.1२३.१

सुग्रीवश्चैव रामेण परिष्वक्तो महाभुजः । (२३।१)

sugrīvaścaiva rāmeṇa pariṣvakto mahābhujaḥ |

23.2२३.२

विभीषणश्च धर्मात्मा निरन्तरम् उरोगतः ॥ (२३।२)

vibhīṣaṇaśca dharmātmā nirantaram urogataḥ ||

24.1२४.१

सर्वे च ते बाष्पगलाः साश्रुनेत्रा विचेतसः । (२४।१)

sarve ca te bāṣpagalāḥ sāśrunetrā vicetasaḥ |

24.2२४.२

संमूढा इव दुःखेन त्यजन्ते राघवं तदा ॥ (२४।२)

saṃmūḍhā iva duḥkhena tyajante rāghavaṃ tadā ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 7, 39

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit