रामायणRāmāyaṇa

Rām, 6, 2

392 of 606 · 43 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

तं तु शोकपरिद्यूनं रामं दशरथात्मजम् । (१।१)

taṃ tu śokaparidyūnaṃ rāmaṃ daśarathātmajam |

1.2१.२

उवाच वचनं श्रीमान् सुग्रीवः शोकनाशनम् ॥ (१।२)

uvāca vacanaṃ śrīmān sugrīvaḥ śokanāśanam ||

2.1२.१

किं त्वं संतप्यसे वीर यथान्यः प्राकृतस्तथा । (२।१)

kiṃ tvaṃ saṃtapyase vīra yathānyaḥ prākṛtastathā |

2.2२.२

मैवं भूस्त्यज संतापं कृतघ्न इव सौहृदम् ॥ (२।२)

maivaṃ bhūstyaja saṃtāpaṃ kṛtaghna iva sauhṛdam ||

3.1३.१

संतापस्य च ते स्थानं न हि पश्यामि राघव । (३।१)

saṃtāpasya ca te sthānaṃ na hi paśyāmi rāghava |

3.2३.२

प्रवृत्तावुपलब्धायां ज्ञाते च निलये रिपोः ॥ (३।२)

pravṛttāvupalabdhāyāṃ jñāte ca nilaye ripoḥ ||

4.1४.१

धृतिमाञ् शास्त्रवित् प्राज्ञः पण्डितश्चासि राघव । (४।१)

dhṛtimāñ śāstravit prājñaḥ paṇḍitaścāsi rāghava |

4.2४.२

त्यजेमां पापिकां बुद्धिं कृत्वात्मेवार्थदूषणीम् ॥ (४।२)

tyajemāṃ pāpikāṃ buddhiṃ kṛtvātmevārthadūṣaṇīm ||

5.1५.१

समुद्रं लङ्घयित्वा तु महानक्रसमाकुलम् । (५।१)

samudraṃ laṅghayitvā tu mahānakrasamākulam |

5.2५.२

लङ्काम् आरोहयिष्यामो हनिष्यामश्च ते रिपुम् ॥ (५।२)

laṅkām ārohayiṣyāmo haniṣyāmaśca te ripum ||

6.1६.१

निरुत्साहस्य दीनस्य शोकपर्याकुलात्मनः । (६।१)

nirutsāhasya dīnasya śokaparyākulātmanaḥ |

6.2६.२

सर्वार्था व्यवसीदन्ति व्यसनं चाधिगच्छति ॥ (६।२)

sarvārthā vyavasīdanti vyasanaṃ cādhigacchati ||

7.1७.१

इमे शूराः समर्थाश्च सर्वे नो हरियूथपाः । (७।१)

ime śūrāḥ samarthāśca sarve no hariyūthapāḥ |

7.2७.२

त्वत्प्रियार्थं कृतोत्साहाः प्रवेष्टुम् अपि पावकम् ॥ (७।२)

tvatpriyārthaṃ kṛtotsāhāḥ praveṣṭum api pāvakam ||

8.1८.१

एषां हर्षेण जानामि तर्कश्चास्मिन् दृढो मम । (८।१)

eṣāṃ harṣeṇa jānāmi tarkaścāsmin dṛḍho mama |

8.2८.२

विक्रमेण समानेष्ये सीतां हत्वा यथा रिपुम् ॥ (८।२)

vikrameṇa samāneṣye sītāṃ hatvā yathā ripum ||

9.1९.१

सेतुर् अत्र यथा बध्येद् यथा पश्येम तां पुरीम् । (९।१)

setur atra yathā badhyed yathā paśyema tāṃ purīm |

9.2९.२

तस्य राक्षसराजस्य तथा त्वं कुरु राघव ॥ (९।२)

tasya rākṣasarājasya tathā tvaṃ kuru rāghava ||

10.1१०.१

दृष्ट्वा तां हि पुरीं लङ्कां त्रिकूटशिखरे स्थिताम् । (१०।१)

dṛṣṭvā tāṃ hi purīṃ laṅkāṃ trikūṭaśikhare sthitām |

10.2१०.२

हतं च रावणं युद्धे दर्शनाद् उपधारय ॥ (१०।२)

hataṃ ca rāvaṇaṃ yuddhe darśanād upadhāraya ||

11.1११.१

सेतुर्बद्धः समुद्रे च यावल्लङ्कासमीपतः । (११।१)

seturbaddhaḥ samudre ca yāvallaṅkāsamīpataḥ |

11.2११.२

सर्वं तीर्णं च वै सैन्यं जितम् इत्युपधार्यताम् ॥ (११।२)

sarvaṃ tīrṇaṃ ca vai sainyaṃ jitam ityupadhāryatām ||

12.1१२.१

इमे हि समरे शूरा हरयः कामरूपिणः । (१२।१)

ime hi samare śūrā harayaḥ kāmarūpiṇaḥ |

12.2१२.२

तद् अलं विक्लवा बुद्धी राजन् सर्वार्थनाशनी ॥ (१२।२)

tad alaṃ viklavā buddhī rājan sarvārthanāśanī ||

13.1१३.१

पुरुषस्य हि लोके ऽस्मिञ् शोकः शौर्यापकर्षणः । (१३।१)

puruṣasya hi loke 'smiñ śokaḥ śauryāpakarṣaṇaḥ |

13.2१३.२

यत् तु कार्यं मनुष्येण शौण्डीर्यम् अवलम्बता । (१३।२)

yat tu kāryaṃ manuṣyeṇa śauṇḍīryam avalambatā |

13.3१३.३

अस्मिन्काले महाप्राज्ञ सत्त्वमातिष्ठ तेजसा ॥ (१३।३)

asminkāle mahāprājña sattvamātiṣṭha tejasā ||

14.1१४.१

शूराणां हि मनुष्याणां त्वद्विधानां महात्मनाम् । (१४।१)

śūrāṇāṃ hi manuṣyāṇāṃ tvadvidhānāṃ mahātmanām |

14.2१४.२

विनष्टे वा प्रनष्टे वा शोकः सर्वार्थनाशनः ॥ (१४।२)

vinaṣṭe vā pranaṣṭe vā śokaḥ sarvārthanāśanaḥ ||

15.1१५.१

त्वं तु बुद्धिमतां श्रेष्ठः सर्वशास्त्रार्थकोविदः । (१५।१)

tvaṃ tu buddhimatāṃ śreṣṭhaḥ sarvaśāstrārthakovidaḥ |

15.2१५.२

मद्विधैः सचिवैः सार्धम् अरिं जेतुम् इहार्हसि ॥ (१५।२)

madvidhaiḥ sacivaiḥ sārdham ariṃ jetum ihārhasi ||

16.1१६.१

न हि पश्याम्यहं कंचित् त्रिषु लोकेषु राघव । (१६।१)

na hi paśyāmyahaṃ kaṃcit triṣu lokeṣu rāghava |

16.2१६.२

गृहीतधनुषो यस्ते तिष्ठेद् अभिमुखो रणे ॥ (१६।२)

gṛhītadhanuṣo yaste tiṣṭhed abhimukho raṇe ||

17.1१७.१

वानरेषु समासक्तं न ते कार्यं विपत्स्यते । (१७।१)

vānareṣu samāsaktaṃ na te kāryaṃ vipatsyate |

17.2१७.२

अचिराद् द्रक्ष्यसे सीतां तीर्त्वा सागरम् अक्षयम् ॥ (१७।२)

acirād drakṣyase sītāṃ tīrtvā sāgaram akṣayam ||

18.1१८.१

तद् अलं शोकम् आलम्ब्य क्रोधम् आलम्ब भूपते । (१८।१)

tad alaṃ śokam ālambya krodham ālamba bhūpate |

18.2१८.२

निश्चेष्टाः क्षत्रिया मन्दाः सर्वे चण्डस्य बिभ्यति ॥ (१८।२)

niśceṣṭāḥ kṣatriyā mandāḥ sarve caṇḍasya bibhyati ||

19.1१९.१

लङ्गनार्थं च घोरस्य समुद्रस्य नदीपतेः । (१९।१)

laṅganārthaṃ ca ghorasya samudrasya nadīpateḥ |

19.2१९.२

सहास्माभिर् इहोपेतः सूक्ष्मबुद्धिर् विचारय ॥ (१९।२)

sahāsmābhir ihopetaḥ sūkṣmabuddhir vicāraya ||

20.1२०.१

इमे हि समरे शूरा हरयः कामरूपिणः । (२०।१)

ime hi samare śūrā harayaḥ kāmarūpiṇaḥ |

20.2२०.२

तान् अरीन् विधमिष्यन्ति शिलापादपवृष्टिभिः ॥ (२०।२)

tān arīn vidhamiṣyanti śilāpādapavṛṣṭibhiḥ ||

21.1२१.१

कथंचित् परिपश्यामस्ते वयं वरुणालयम् । (२१।१)

kathaṃcit paripaśyāmaste vayaṃ varuṇālayam |

21.2२१.२

किम् उक्त्वा बहुधा चापि सर्वथा विजयी भवान् ॥ (२१।२)

kim uktvā bahudhā cāpi sarvathā vijayī bhavān ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 6, 2

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit