तस्य राक्षसराजस्य निशम्य परिदेवितम् । (१।१)

कुम्भकर्णो बभाषे ऽथ वचनं प्रजहास च ॥ (१।२)

दृष्टो दोषो हि यो ऽस्माभिः पुरा मन्त्रविनिर्णये । (२।१)

हितेष्वनभियुक्तेन सो ऽयम् आसादितस्त्वया ॥ (२।२)

शीघ्रं खल्वभ्युपेतं त्वां फलं पापस्य कर्मणः । (३।१)

निरयेष्वेव पतनं यथा दुष्कृतकर्मणः ॥ (३।२)

प्रथमं वै महाराज कृत्यम् एतद् अचिन्तितम् । (४।१)

केवलं वीर्यदर्पेण नानुबन्धो विचारितः ॥ (४।२)

यः पश्चात् पूर्वकार्याणि कुर्याद् ऐश्वर्यम् आस्थितः । (५।१)

पूर्वं चोत्तरकार्याणि न स वेद नयानयौ ॥ (५।२)

देशकालविहीनानि कर्माणि विपरीतवत् । (६।१)

क्रियमाणानि दुष्यन्ति हवींष्यप्रयतेष्विव ॥ (६।२)

त्रयाणां पञ्चधा योगं कर्मणां यः प्रपश्यति । (७।१)

सचिवैः समयं कृत्वा स सभ्ये वर्तते पथि ॥ (७।२)

यथागमं च यो राजा समयं विचिकीर्षति । (८।१)

बुध्यते सचिवान् बुद्ध्या सुहृदश्चानुपश्यति ॥ (८।२)

धर्मम् अर्थं च कामं च सर्वान् वा रक्षसां पते । (९।१)

भजते पुरुषः काले त्रीणि द्वन्द्वानि वा पुनः ॥ (९।२)

त्रिषु चैतेषु यच्छ्रेष्ठं श्रुत्वा तन्नावबुध्यते । (१०।१)

राजा वा राजमात्रो वा व्यर्थं तस्य बहुश्रुतम् ॥ (१०।२)

उपप्रदानं सान्त्वं वा भेदं काले च विक्रमम् । (११।१)

योगं च रक्षसां श्रेष्ठ तावुभौ च नयानयौ ॥ (११।२)

काले धर्मार्थकामान् यः संमन्त्र्य सचिवैः सह । (१२।१)

निषेवेतात्मवांल् लोके न स व्यसनम् आप्नुयात् ॥ (१२।२)

हितानुबन्धम् आलोक्य कार्याकार्यम् इहात्मनः । (१३।१)

राजा सहार्थतत्त्वज्ञैः सचिवैः सह जीवति ॥ (१३।२)

अनभिज्ञाय शास्त्रार्थान् पुरुषाः पशुबुद्धयः । (१४।१)

प्रागल्भ्याद् वक्तुम् इच्छन्ति मन्त्रेष्वभ्यन्तरीकृताः ॥ (१४।२)

अशास्त्रविदुषां तेषां न कार्यम् अहितं वचः । (१५।१)

अर्थशास्त्रानभिज्ञानां विपुलां श्रियम् इच्छताम् ॥ (१५।२)

अहितं च हिताकारं धार्ष्ट्याज्जल्पन्ति ये नराः । (१६।१)

अवेक्ष्य मन्त्रबाह्यास्ते कर्तव्याः कृत्यदूषणाः ॥ (१६।२)

विनाशयन्तो भर्तारं सहिताः शत्रुभिर् बुधैः । (१७।१)

विपरीतानि कृत्यानि कारयन्तीह मन्त्रिणः ॥ (१७।२)

तान् भर्ता मित्रसंकाशान् अमित्रान्मन्त्रनिर्णये । (१८।१)

व्यवहारेण जानीयात् सचिवान् उपसंहितान् ॥ (१८।२)

चपलस्येह कृत्यानि सहसानुप्रधावतः । (१९।१)

छिद्रम् अन्ये प्रपद्यन्ते क्रौञ्चस्य खम् इव द्विजाः ॥ (१९।२)

यो हि शत्रुम् अवज्ञाय नात्मानम् अभिरक्षति । (२०।१)

अवाप्नोति हि सो ऽनर्थान् स्थानाच्च व्यवरोप्यते ॥ (२०।२)

तत् तु श्रुत्वा दशग्रीवः कुम्भकर्णस्य भाषितम् । (२१।१)

भ्रुकुटिं चैव संचक्रे क्रुद्धश्चैनम् उवाच ह ॥ (२१।२)

मान्यो गुरुर् इवाचार्यः किं मां त्वम् अनुशाससि । (२२।१)

किम् एवं वाक्श्रमं कृत्वा काले युक्तं विधीयताम् ॥ (२२।२)

विभ्रमाच्चित्तमोहाद् वा बलवीर्याश्रयेण वा । (२३।१)

नाभिपन्नम् इदानीं यद् व्यर्थास्तस्य पुनः कृथाः ॥ (२३।२)

अस्मिन् काले तु यद् युक्तं तद् इदानीं विधीयताम् । (२४।१)

ममापनयजं दोषं विक्रमेण समीकुरु ॥ (२४।२)

यदि खल्वस्ति मे स्नेहो भ्रातृत्वं वावगच्छसि । (२५।१)

यदि वा कार्यम् एतत् ते हृदि कार्यतमं मतम् ॥ (२५।२)

स सुहृद् यो विपन्नार्थं दीनम् अभ्यवपद्यते । (२६।१)

स बन्धुर् यो ऽपनीतेषु साहाय्यायोपकल्पते ॥ (२६।२)

तम् अथैवं ब्रुवाणं तु वचनं धीरदारुणम् । (२७।१)

रुष्टो ऽयम् इति विज्ञाय शनैः श्लक्ष्णम् उवाच ह ॥ (२७।२)

अतीव हि समालक्ष्य भ्रातरं क्षुभितेन्द्रियम् । (२८।१)

कुम्भकर्णः शनैर् वाक्यं बभाषे परिसान्त्वयन् ॥ (२८।२)

अलं राक्षसराजेन्द्र संतापम् उपपद्य ते । (२९।१)

रोषं च सम्परित्यज्य स्वस्थो भवितुम् अर्हसि ॥ (२९।२)

नैतन्मनसि कर्तव्यं मयि जीवति पार्थिव । (३०।१)

तम् अहं नाशयिष्यामि यत्कृते परितप्यसे ॥ (३०।२)

अवश्यं तु हितं वाच्यं सर्वावस्थं मया तव । (३१।१)

बन्धुभावाद् अभिहितं भ्रातृस्नेहाच्च पार्थिव ॥ (३१।२)

सदृशं यत् तु काले ऽस्मिन् कर्तुं स्निग्धेन बन्धुना । (३२।१)

शत्रूणां कदनं पश्य क्रियमाणं मया रणे ॥ (३२।२)

अद्य पश्य महाबाहो मया समरमूर्धनि । (३३।१)

हते रामे सह भ्रात्रा द्रवन्तीं हरिवाहिनीम् ॥ (३३।२)

अद्य रामस्य तद् दृष्ट्वा मयानीतं रणाच्छिरः । (३४।१)

सुखीभव महाबाहो सीता भवतु दुःखिता ॥ (३४।२)

अद्य रामस्य पश्यन्तु निधनं सुमहत् प्रियम् । (३५।१)

लङ्कायां राक्षसाः सर्वे ये ते निहतबान्धवाः ॥ (३५।२)

अद्य शोकपरीतानां स्वबन्धुवधकारणात् । (३६।१)

शत्रोर् युधि विनाशेन करोम्यस्रप्रमार्जनम् ॥ (३६।२)

अद्य पर्वतसंकाशं ससूर्यम् इव तोयदम् । (३७।१)

विकीर्णं पश्य समरे सुग्रीवं प्लवगेश्वरम् ॥ (३७।२)

न परः प्रेषणीयस्ते युद्धायातुलविक्रम । (३८।१)

अहम् उत्सादयिष्यामि शत्रूंस्तव महाबल ॥ (३८।२)

यदि शक्रो यदि यमो यदि पावकमारुतौ । (३९।१)

तान् अहं योधयिष्यामि कुबेरवरुणावपि ॥ (३९।२)

गिरिमात्रशरीरस्य शितशूलधरस्य मे । (४०।१)

नर्दतस्तीक्ष्णदंष्ट्रस्य बिभीयाच्च पुरंदरः ॥ (४०।२)

अथवा त्यक्तशस्त्रस्य मृद्गतस्तरसा रिपून् । (४१।१)

न मे प्रतिमुखे कश्चिच्छक्तः स्थातुं जिजीविषुः ॥ (४१।२)

नैव शक्त्या न गदया नासिना न शितैः शरैः । (४२।१)

हस्ताभ्याम् एव संरब्धो हनिष्याम्यपि वज्रिणम् ॥ (४२।२)

यदि मे मुष्टिवेगं स राघवो ऽद्य सहिष्यति । (४३।१)

ततः पास्यन्ति बाणौघा रुधिरं राघवस्य ते ॥ (४३।२)

चिन्तया बाध्यसे राजन् किमर्थं मयि तिष्ठति । (४४।१)

सो ऽहं शत्रुविनाशाय तव निर्यातुम् उद्यतः ॥ (४४।२)

मुञ्च रामाद् भयं राजन् हनिष्यामीह संयुगे । (४५।१)

राघवं लक्ष्मणं चैव सुग्रीवं च महाबलम् । (४५।२)

असाधारणम् इच्छामि तव दातुं महद् यशः ॥ (४५।३)

वधेन ते दाशरथेः सुखावहं सुखं समाहर्तुम् अहं व्रजामि । (४६।१)

निहत्य रामं सह लक्ष्मणेन खादामि सर्वान् हरियूथमुख्यान् ॥ (४६।२)

रमस्व कामं पिब चाग्र्यवारुणीं कुरुष्व कृत्यानि विनीयतां ज्वरः । (४७।१)

मयाद्य रामे गमिते यमक्षयं चिराय सीता वशगा भविष्यति ॥ (४७।२)