Rām, 5, 47
Select a line for its word-by-word analysis.
हनुमान् रोषताम्राक्षो रक्षोऽधिपम् अवैक्षत ॥ (१।२)
hanumān roṣatāmrākṣo rakṣo'dhipam avaikṣata ||
हैमैर् आभरणैश्चित्रैर् मनसेव प्रकल्पितैः ॥ (३।२)
haimair ābharaṇaiścitrair manaseva prakalpitaiḥ ||
स्वनुलिप्तं विचित्राभिर् विविधाभिश्च भक्तिभिः ॥ (४।२)
svanuliptaṃ vicitrābhir vividhābhiśca bhaktibhiḥ ||
विपुलैर् दर्शनीयैश्च रक्ताक्षैर् भीमदर्शनैः । (५।१)
vipulair darśanīyaiśca raktākṣair bhīmadarśanaiḥ |
दीप्ततीक्ष्णमहादंष्ट्रैः प्रलम्बदशनच्छदैः ॥ (५।२)
dīptatīkṣṇamahādaṃṣṭraiḥ pralambadaśanacchadaiḥ ||
शिरोभिर् दशभिर् वीरं भ्राजमानं महौजसम् । (६।१)
śirobhir daśabhir vīraṃ bhrājamānaṃ mahaujasam |
भ्राजमानाङ्गदैः पीनैः पञ्चशीर्षैर् इवोरगैः ॥ (८।२)
bhrājamānāṅgadaiḥ pīnaiḥ pañcaśīrṣair ivoragaiḥ ||
अलंकृताभिर् अत्यर्थं प्रमदाभिः समन्ततः । (१०।१)
alaṃkṛtābhir atyarthaṃ pramadābhiḥ samantataḥ |
मन्त्रिभिर् मन्त्रतत्त्वज्ञैर् निकुम्भेन च मन्त्रिणा ॥ (११।२)
mantribhir mantratattvajñair nikumbhena ca mantriṇā ||
उपोपविष्टं रक्षोभिश्चतुर्भिर् बलदर्पितैः । (१२।१)
upopaviṣṭaṃ rakṣobhiścaturbhir baladarpitaiḥ |
कृत्स्नैः परिवृतं लोकं चतुर्भिर् इव सागरैः ॥ (१२।२)
kṛtsnaiḥ parivṛtaṃ lokaṃ caturbhir iva sāgaraiḥ ||
मन्त्रिभिर् मन्त्रतत्त्वज्ञैर् अन्यैश्च शुभबुद्धिभिः । (१३।१)
mantribhir mantratattvajñair anyaiśca śubhabuddhibhiḥ |
अन्वास्यमानं सचिवैः सुरैर् इव सुरेश्वरम् ॥ (१३।२)
anvāsyamānaṃ sacivaiḥ surair iva sureśvaram ||
स तैः सम्पीड्यमानो ऽपि रक्षोभिर् भीमविक्रमैः । (१५।१)
sa taiḥ sampīḍyamāno 'pi rakṣobhir bhīmavikramaiḥ |
विस्मयं परमं गत्वा रक्षोऽधिपम् अवैक्षत ॥ (१५।२)
vismayaṃ paramaṃ gatvā rakṣo'dhipam avaikṣata ||
भ्राजमानं ततो दृष्ट्वा हनुमान् राक्षसेश्वरम् । (१६।१)
bhrājamānaṃ tato dṛṣṭvā hanumān rākṣaseśvaram |
अहो रूपम् अहो धैर्यम् अहो सत्त्वम् अहो द्युतिः । (१७।१)
aho rūpam aho dhairyam aho sattvam aho dyutiḥ |
यद्यधर्मो न बलवान् स्याद् अयं राक्षसेश्वरः । (१८।१)
yadyadharmo na balavān syād ayaṃ rākṣaseśvaraḥ |
स्याद् अयं सुरलोकस्य सशक्रस्यापि रक्षिता ॥ (१८।२)
syād ayaṃ suralokasya saśakrasyāpi rakṣitā ||
तेन बिभ्यति खल्वस्माल् लोकाः सामरदानवाः । (१९।१)
tena bibhyati khalvasmāl lokāḥ sāmaradānavāḥ |
अयं ह्युत्सहते क्रुद्धः कर्तुम् एकार्णवं जगत् ॥ (१९।२)
ayaṃ hyutsahate kruddhaḥ kartum ekārṇavaṃ jagat ||
इति चिन्तां बहुविधाम् अकरोन्मतिमान् कपिः । (२०।१)
iti cintāṃ bahuvidhām akaronmatimān kapiḥ |
दृष्ट्वा राक्षसराजस्य प्रभावम् अमितौजसः ॥ (२०।२)
dṛṣṭvā rākṣasarājasya prabhāvam amitaujasaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.