Rām, 6, 94
Select a line for its word-by-word analysis.
तं दृष्ट्वा मेघसंकाशम् आपतन्तं रथं रिपोः । (३।१)
taṃ dṛṣṭvā meghasaṃkāśam āpatantaṃ rathaṃ ripoḥ |
गिरेर् वज्राभिमृष्टस्य दीर्यतः सदृशस्वनम् । (३।२)
girer vajrābhimṛṣṭasya dīryataḥ sadṛśasvanam |
तद् अप्रमादम् आतिष्ठ प्रत्युद्गच्छ रथं रिपोः । (५।१)
tad apramādam ātiṣṭha pratyudgaccha rathaṃ ripoḥ |
विध्वंसयितुम् इच्छामि वायुर् मेघम् इवोत्थितम् ॥ (५।२)
vidhvaṃsayitum icchāmi vāyur megham ivotthitam ||
युयुत्सुर् अहम् एकाग्रः स्मारये त्वां न शिक्षये ॥ (७।२)
yuyutsur aham ekāgraḥ smāraye tvāṃ na śikṣaye ||
ततः क्रुद्धो दशग्रीवस्ताम्रविस्फारितेक्षणः । (१०।१)
tataḥ kruddho daśagrīvastāmravisphāritekṣaṇaḥ |
धर्षणामर्षितो रामो धैर्यं रोषेण लङ्घयन् । (११।१)
dharṣaṇāmarṣito rāmo dhairyaṃ roṣeṇa laṅghayan |
जग्राह सुमहावेगम् ऐन्द्रं युधि शरासनम् । (११।२)
jagrāha sumahāvegam aindraṃ yudhi śarāsanam |
शरांश्च सुमहातेजाः सूर्यरश्मिसमप्रभान् ॥ (११।३)
śarāṃśca sumahātejāḥ sūryaraśmisamaprabhān ||
तद् उपोढं महद् युद्धम् अन्योन्यवधकाङ्क्षिणोः । (१२।१)
tad upoḍhaṃ mahad yuddham anyonyavadhakāṅkṣiṇoḥ |
ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः । (१३।१)
tato devāḥ sagandharvāḥ siddhāśca paramarṣayaḥ |
समीयुर् द्वैरथं द्रष्टुं रावणक्षयकाङ्क्षिणः ॥ (१३।२)
samīyur dvairathaṃ draṣṭuṃ rāvaṇakṣayakāṅkṣiṇaḥ ||
वाता मण्डलिनस्तीव्रा अपसव्यं प्रचक्रमुः ॥ (१५।२)
vātā maṇḍalinastīvrā apasavyaṃ pracakramuḥ ||
महद् गृध्रकुलं चास्य भ्रममाणं नभस्तले । (१६।१)
mahad gṛdhrakulaṃ cāsya bhramamāṇaṃ nabhastale |
दृश्यते संप्रदीप्तेव दिवसे ऽपि वसुंधरा ॥ (१७।२)
dṛśyate saṃpradīpteva divase 'pi vasuṃdharā ||
सनिर्घाता महोल्काश्च सम्प्रचेरुर् महास्वनाः । (१८।१)
sanirghātā maholkāśca sampracerur mahāsvanāḥ |
ताम्राः पीताः सिताः श्वेताः पतिताः सूर्यरश्मयः । (२०।१)
tāmrāḥ pītāḥ sitāḥ śvetāḥ patitāḥ sūryaraśmayaḥ |
दृश्यन्ते रावणस्याङ्गे पर्वतस्येव धातवः ॥ (२०।२)
dṛśyante rāvaṇasyāṅge parvatasyeva dhātavaḥ ||
गृध्रैर् अनुगताश्चास्य वमन्त्यो ज्वलनं मुखैः । (२१।१)
gṛdhrair anugatāścāsya vamantyo jvalanaṃ mukhaiḥ |
प्रणेदुर् मुखम् ईक्षन्त्यः संरब्धम् अशिवं शिवाः ॥ (२१।२)
praṇedur mukham īkṣantyaḥ saṃrabdham aśivaṃ śivāḥ ||
प्रतिकूलं ववौ वायू रणे पांसून् समुत्किरन् । (२२।१)
pratikūlaṃ vavau vāyū raṇe pāṃsūn samutkiran |
तस्य राक्षसराजस्य कुर्वन् दृष्टिविलोपनम् ॥ (२२।२)
tasya rākṣasarājasya kurvan dṛṣṭivilopanam ||
निपेतुर् इन्द्राशनयः सैन्ये चास्य समन्ततः । (२३।१)
nipetur indrāśanayaḥ sainye cāsya samantataḥ |
दिशश्च प्रदिशः सर्वा बभूवुस्तिमिरावृताः । (२४।१)
diśaśca pradiśaḥ sarvā babhūvustimirāvṛtāḥ |
पांसुवर्षेण महता दुर्दर्शं च नभो ऽभवत् ॥ (२४।२)
pāṃsuvarṣeṇa mahatā durdarśaṃ ca nabho 'bhavat ||
कुर्वन्त्यः कलहं घोरं सारिकास्तद्रथं प्रति । (२५।१)
kurvantyaḥ kalahaṃ ghoraṃ sārikāstadrathaṃ prati |
जघनेभ्यः स्फुलिङ्गांश्च नेत्रेभ्यो ऽश्रूणि संततम् । (२६।१)
jaghanebhyaḥ sphuliṅgāṃśca netrebhyo 'śrūṇi saṃtatam |
मुमुचुस्तस्य तुरगास्तुल्यम् अग्निं च वारि च ॥ (२६।२)
mumucustasya turagāstulyam agniṃ ca vāri ca ||
रामस्यापि निमित्तानि सौम्यानि च शिवानि च । (२८।१)
rāmasyāpi nimittāni saumyāni ca śivāni ca |
बभूवुर् जयशंसीनि प्रादुर्भूतानि सर्वशः ॥ (२८।२)
babhūvur jayaśaṃsīni prādurbhūtāni sarvaśaḥ ||
ततो निरीक्ष्यात्मगतानि राघवो रणे निमित्तानि निमित्तकोविदः । (२९।१)
tato nirīkṣyātmagatāni rāghavo raṇe nimittāni nimittakovidaḥ |
जगाम हर्षं च परां च निर्वृतिं चकार युद्धे ऽभ्यधिकं च विक्रमम् ॥ (२९।२)
jagāma harṣaṃ ca parāṃ ca nirvṛtiṃ cakāra yuddhe 'bhyadhikaṃ ca vikramam ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.