रामायणRāmāyaṇa

Rām, 6, 94

484 of 606 · 62 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

तम् आपतन्तं सहसा स्वनवन्तं महाध्वजम् । (१।१)

tam āpatantaṃ sahasā svanavantaṃ mahādhvajam |

1.2१.२

रथं राक्षसराजस्य नरराजो ददर्श ह ॥ (१।२)

rathaṃ rākṣasarājasya nararājo dadarśa ha ||

2.1२.१

कृष्णवाजिसमायुक्तं युक्तं रौद्रेण वर्चसा । (२।१)

kṛṣṇavājisamāyuktaṃ yuktaṃ raudreṇa varcasā |

2.2२.२

तडित्पताकागहनं दर्शितेन्द्रायुधायुधम् । (२।२)

taḍitpatākāgahanaṃ darśitendrāyudhāyudham |

2.3२.३

शरधारा विमुञ्चन्तं धारासारम् इवाम्बुदम् ॥ (२।३)

śaradhārā vimuñcantaṃ dhārāsāram ivāmbudam ||

3.1३.१

तं दृष्ट्वा मेघसंकाशम् आपतन्तं रथं रिपोः । (३।१)

taṃ dṛṣṭvā meghasaṃkāśam āpatantaṃ rathaṃ ripoḥ |

3.2३.२

गिरेर् वज्राभिमृष्टस्य दीर्यतः सदृशस्वनम् । (३।२)

girer vajrābhimṛṣṭasya dīryataḥ sadṛśasvanam |

3.3३.३

उवाच मातलिं रामः सहस्राक्षस्य सारथिम् ॥ (३।३)

uvāca mātaliṃ rāmaḥ sahasrākṣasya sārathim ||

4.1४.१

मातले पश्य संरब्धम् आपतन्तं रथं रिपोः । (४।१)

mātale paśya saṃrabdham āpatantaṃ rathaṃ ripoḥ |

4.2४.२

यथापसव्यं पतता वेगेन महता पुनः । (४।२)

yathāpasavyaṃ patatā vegena mahatā punaḥ |

4.3४.३

समरे हन्तुम् आत्मानं तथानेन कृता मतिः ॥ (४।३)

samare hantum ātmānaṃ tathānena kṛtā matiḥ ||

5.1५.१

तद् अप्रमादम् आतिष्ठ प्रत्युद्गच्छ रथं रिपोः । (५।१)

tad apramādam ātiṣṭha pratyudgaccha rathaṃ ripoḥ |

5.2५.२

विध्वंसयितुम् इच्छामि वायुर् मेघम् इवोत्थितम् ॥ (५।२)

vidhvaṃsayitum icchāmi vāyur megham ivotthitam ||

6.1६.१

अविक्लवम् असंभ्रान्तम् अव्यग्रहृदयेक्षणम् । (६।१)

aviklavam asaṃbhrāntam avyagrahṛdayekṣaṇam |

6.2६.२

रश्मिसंचारनियतं प्रचोदय रथं द्रुतम् ॥ (६।२)

raśmisaṃcāraniyataṃ pracodaya rathaṃ drutam ||

7.1७.१

कामं न त्वं समाधेयः पुरंदररथोचितः । (७।१)

kāmaṃ na tvaṃ samādheyaḥ puraṃdararathocitaḥ |

7.2७.२

युयुत्सुर् अहम् एकाग्रः स्मारये त्वां न शिक्षये ॥ (७।२)

yuyutsur aham ekāgraḥ smāraye tvāṃ na śikṣaye ||

8.1८.१

परितुष्टः स रामस्य तेन वाक्येन मातलिः । (८।१)

parituṣṭaḥ sa rāmasya tena vākyena mātaliḥ |

8.2८.२

प्रचोदयामास रथं सुरसारथिसत्तमः ॥ (८।२)

pracodayāmāsa rathaṃ surasārathisattamaḥ ||

9.1९.१

अपसव्यं ततः कुर्वन् रावणस्य महारथम् । (९।१)

apasavyaṃ tataḥ kurvan rāvaṇasya mahāratham |

9.2९.२

चक्रोत्क्षिप्तेन रजसा रावणं व्यवधूनयत् ॥ (९।२)

cakrotkṣiptena rajasā rāvaṇaṃ vyavadhūnayat ||

10.1१०.१

ततः क्रुद्धो दशग्रीवस्ताम्रविस्फारितेक्षणः । (१०।१)

tataḥ kruddho daśagrīvastāmravisphāritekṣaṇaḥ |

10.2१०.२

रथप्रतिमुखं रामं सायकैर् अवधूनयत् ॥ (१०।२)

rathapratimukhaṃ rāmaṃ sāyakair avadhūnayat ||

11.1११.१

धर्षणामर्षितो रामो धैर्यं रोषेण लङ्घयन् । (११।१)

dharṣaṇāmarṣito rāmo dhairyaṃ roṣeṇa laṅghayan |

11.2११.२

जग्राह सुमहावेगम् ऐन्द्रं युधि शरासनम् । (११।२)

jagrāha sumahāvegam aindraṃ yudhi śarāsanam |

11.3११.३

शरांश्च सुमहातेजाः सूर्यरश्मिसमप्रभान् ॥ (११।३)

śarāṃśca sumahātejāḥ sūryaraśmisamaprabhān ||

12.1१२.१

तद् उपोढं महद् युद्धम् अन्योन्यवधकाङ्क्षिणोः । (१२।१)

tad upoḍhaṃ mahad yuddham anyonyavadhakāṅkṣiṇoḥ |

12.2१२.२

परस्पराभिमुखयोर् दृप्तयोर् इव सिंहयोः ॥ (१२।२)

parasparābhimukhayor dṛptayor iva siṃhayoḥ ||

13.1१३.१

ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः । (१३।१)

tato devāḥ sagandharvāḥ siddhāśca paramarṣayaḥ |

13.2१३.२

समीयुर् द्वैरथं द्रष्टुं रावणक्षयकाङ्क्षिणः ॥ (१३।२)

samīyur dvairathaṃ draṣṭuṃ rāvaṇakṣayakāṅkṣiṇaḥ ||

14.1१४.१

समुत्पेतुर् अथोत्पाता दारुणा लोमहर्षणाः । (१४।१)

samutpetur athotpātā dāruṇā lomaharṣaṇāḥ |

14.2१४.२

रावणस्य विनाशाय राघवस्य जयाय च ॥ (१४।२)

rāvaṇasya vināśāya rāghavasya jayāya ca ||

15.1१५.१

ववर्ष रुधिरं देवो रावणस्य रथोपरि । (१५।१)

vavarṣa rudhiraṃ devo rāvaṇasya rathopari |

15.2१५.२

वाता मण्डलिनस्तीव्रा अपसव्यं प्रचक्रमुः ॥ (१५।२)

vātā maṇḍalinastīvrā apasavyaṃ pracakramuḥ ||

16.1१६.१

महद् गृध्रकुलं चास्य भ्रममाणं नभस्तले । (१६।१)

mahad gṛdhrakulaṃ cāsya bhramamāṇaṃ nabhastale |

16.2१६.२

येन येन रथो याति तेन तेन प्रधावति ॥ (१६।२)

yena yena ratho yāti tena tena pradhāvati ||

17.1१७.१

संध्यया चावृता लङ्का जपापुष्पनिकाशया । (१७।१)

saṃdhyayā cāvṛtā laṅkā japāpuṣpanikāśayā |

17.2१७.२

दृश्यते संप्रदीप्तेव दिवसे ऽपि वसुंधरा ॥ (१७।२)

dṛśyate saṃpradīpteva divase 'pi vasuṃdharā ||

18.1१८.१

सनिर्घाता महोल्काश्च सम्प्रचेरुर् महास्वनाः । (१८।१)

sanirghātā maholkāśca sampracerur mahāsvanāḥ |

18.2१८.२

विषादयन्त्यो रक्षांसि रावणस्य तदाहिताः ॥ (१८।२)

viṣādayantyo rakṣāṃsi rāvaṇasya tadāhitāḥ ||

19.1१९.१

रावणश्च यतस्तत्र प्रचचाल वसुंधरा । (१९।१)

rāvaṇaśca yatastatra pracacāla vasuṃdharā |

19.2१९.२

रक्षसां च प्रहरतां गृहीता इव बाहवः ॥ (१९।२)

rakṣasāṃ ca praharatāṃ gṛhītā iva bāhavaḥ ||

20.1२०.१

ताम्राः पीताः सिताः श्वेताः पतिताः सूर्यरश्मयः । (२०।१)

tāmrāḥ pītāḥ sitāḥ śvetāḥ patitāḥ sūryaraśmayaḥ |

20.2२०.२

दृश्यन्ते रावणस्याङ्गे पर्वतस्येव धातवः ॥ (२०।२)

dṛśyante rāvaṇasyāṅge parvatasyeva dhātavaḥ ||

21.1२१.१

गृध्रैर् अनुगताश्चास्य वमन्त्यो ज्वलनं मुखैः । (२१।१)

gṛdhrair anugatāścāsya vamantyo jvalanaṃ mukhaiḥ |

21.2२१.२

प्रणेदुर् मुखम् ईक्षन्त्यः संरब्धम् अशिवं शिवाः ॥ (२१।२)

praṇedur mukham īkṣantyaḥ saṃrabdham aśivaṃ śivāḥ ||

22.1२२.१

प्रतिकूलं ववौ वायू रणे पांसून् समुत्किरन् । (२२।१)

pratikūlaṃ vavau vāyū raṇe pāṃsūn samutkiran |

22.2२२.२

तस्य राक्षसराजस्य कुर्वन् दृष्टिविलोपनम् ॥ (२२।२)

tasya rākṣasarājasya kurvan dṛṣṭivilopanam ||

23.1२३.१

निपेतुर् इन्द्राशनयः सैन्ये चास्य समन्ततः । (२३।१)

nipetur indrāśanayaḥ sainye cāsya samantataḥ |

23.2२३.२

दुर्विषह्यस्वना घोरा विना जलधरस्वनम् ॥ (२३।२)

durviṣahyasvanā ghorā vinā jaladharasvanam ||

24.1२४.१

दिशश्च प्रदिशः सर्वा बभूवुस्तिमिरावृताः । (२४।१)

diśaśca pradiśaḥ sarvā babhūvustimirāvṛtāḥ |

24.2२४.२

पांसुवर्षेण महता दुर्दर्शं च नभो ऽभवत् ॥ (२४।२)

pāṃsuvarṣeṇa mahatā durdarśaṃ ca nabho 'bhavat ||

25.1२५.१

कुर्वन्त्यः कलहं घोरं सारिकास्तद्रथं प्रति । (२५।१)

kurvantyaḥ kalahaṃ ghoraṃ sārikāstadrathaṃ prati |

25.2२५.२

निपेतुः शतशस्तत्र दारुणा दारुणस्वनाः ॥ (२५।२)

nipetuḥ śataśastatra dāruṇā dāruṇasvanāḥ ||

26.1२६.१

जघनेभ्यः स्फुलिङ्गांश्च नेत्रेभ्यो ऽश्रूणि संततम् । (२६।१)

jaghanebhyaḥ sphuliṅgāṃśca netrebhyo 'śrūṇi saṃtatam |

26.2२६.२

मुमुचुस्तस्य तुरगास्तुल्यम् अग्निं च वारि च ॥ (२६।२)

mumucustasya turagāstulyam agniṃ ca vāri ca ||

27.1२७.१

एवंप्रकारा बहवः समुत्पाता भयावहाः । (२७।१)

evaṃprakārā bahavaḥ samutpātā bhayāvahāḥ |

27.2२७.२

रावणस्य विनाशाय दारुणाः सम्प्रजज्ञिरे ॥ (२७।२)

rāvaṇasya vināśāya dāruṇāḥ samprajajñire ||

28.1२८.१

रामस्यापि निमित्तानि सौम्यानि च शिवानि च । (२८।१)

rāmasyāpi nimittāni saumyāni ca śivāni ca |

28.2२८.२

बभूवुर् जयशंसीनि प्रादुर्भूतानि सर्वशः ॥ (२८।२)

babhūvur jayaśaṃsīni prādurbhūtāni sarvaśaḥ ||

29.1२९.१

ततो निरीक्ष्यात्मगतानि राघवो रणे निमित्तानि निमित्तकोविदः । (२९।१)

tato nirīkṣyātmagatāni rāghavo raṇe nimittāni nimittakovidaḥ |

29.2२९.२

जगाम हर्षं च परां च निर्वृतिं चकार युद्धे ऽभ्यधिकं च विक्रमम् ॥ (२९।२)

jagāma harṣaṃ ca parāṃ ca nirvṛtiṃ cakāra yuddhe 'bhyadhikaṃ ca vikramam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 6, 94

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit