रामायणRāmāyaṇa

Rām, 7, 95

601 of 606 · 36 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

तथा तयोः कथयतोर् दुर्वासा भगवान् ऋषिः । (१।१)

tathā tayoḥ kathayator durvāsā bhagavān ṛṣiḥ |

1.2१.२

रामस्य दर्शनाकाङ्क्षी राजद्वारम् उपागमत् ॥ (१।२)

rāmasya darśanākāṅkṣī rājadvāram upāgamat ||

2.1२.१

सो ऽभिगम्य च सौमित्रिम् उवाच ऋषिसत्तमः । (२।१)

so 'bhigamya ca saumitrim uvāca ṛṣisattamaḥ |

2.2२.२

रामं दर्शय मे शीघ्रं पुरा मे ऽर्थो ऽतिवर्तते ॥ (२।२)

rāmaṃ darśaya me śīghraṃ purā me 'rtho 'tivartate ||

3.1३.१

मुनेस्तु भाषितं श्रुत्वा लक्ष्मणः परवीरहा । (३।१)

munestu bhāṣitaṃ śrutvā lakṣmaṇaḥ paravīrahā |

3.2३.२

अभिवाद्य महात्मानं वाक्यम् एतद् उवाच ह ॥ (३।२)

abhivādya mahātmānaṃ vākyam etad uvāca ha ||

4.1४.१

किं कार्यं ब्रूहि भगवन् को वार्थः किं करोम्यहम् । (४।१)

kiṃ kāryaṃ brūhi bhagavan ko vārthaḥ kiṃ karomyaham |

4.2४.२

व्यग्रो हि राघवो ब्रह्मन्मुहूर्तं वा प्रतीक्षताम् ॥ (४।२)

vyagro hi rāghavo brahmanmuhūrtaṃ vā pratīkṣatām ||

5.1५.१

तच्छ्रुत्वा ऋषिशार्दूलः क्रोधेन कलुषीकृतः । (५।१)

tacchrutvā ṛṣiśārdūlaḥ krodhena kaluṣīkṛtaḥ |

5.2५.२

उवाच लक्ष्मणं वाक्यं निर्दहन्न् इव चक्षुषा ॥ (५।२)

uvāca lakṣmaṇaṃ vākyaṃ nirdahann iva cakṣuṣā ||

6.1६.१

अस्मिन् क्षणे मां सौमित्रे रामाय प्रतिवेदय । (६।१)

asmin kṣaṇe māṃ saumitre rāmāya prativedaya |

6.2६.२

विषयं त्वां पुरं चैव शपिष्ये राघवं तथा ॥ (६।२)

viṣayaṃ tvāṃ puraṃ caiva śapiṣye rāghavaṃ tathā ||

7.1७.१

भरतं चैव सौमित्रे युष्माकं या च संततिः । (७।१)

bharataṃ caiva saumitre yuṣmākaṃ yā ca saṃtatiḥ |

7.2७.२

न हि शक्ष्याम्यहं भूयो मन्युं धारयितुं हृदि ॥ (७।२)

na hi śakṣyāmyahaṃ bhūyo manyuṃ dhārayituṃ hṛdi ||

8.1८.१

तच्छ्रुत्वा घोरसंकाशं वाक्यं तस्य महात्मनः । (८।१)

tacchrutvā ghorasaṃkāśaṃ vākyaṃ tasya mahātmanaḥ |

8.2८.२

चिन्तयामास मनसा तस्य वाक्यस्य निश्चयम् ॥ (८।२)

cintayāmāsa manasā tasya vākyasya niścayam ||

9.1९.१

एकस्य मरणं मे ऽस्तु मा भूत् सर्वविनाशनम् । (९।१)

ekasya maraṇaṃ me 'stu mā bhūt sarvavināśanam |

9.2९.२

इति बुद्ध्या विनिश्चित्य राघवाय न्यवेदयत् ॥ (९।२)

iti buddhyā viniścitya rāghavāya nyavedayat ||

10.1१०.१

लक्ष्मणस्य वचः श्रुत्वा रामः कालं विसृज्य च । (१०।१)

lakṣmaṇasya vacaḥ śrutvā rāmaḥ kālaṃ visṛjya ca |

10.2१०.२

निष्पत्य त्वरितं राजा अत्रेः पुत्रं ददर्श ह ॥ (१०।२)

niṣpatya tvaritaṃ rājā atreḥ putraṃ dadarśa ha ||

11.1११.१

सो ऽभिवाद्य महात्मानं ज्वलन्तम् इव तेजसा । (११।१)

so 'bhivādya mahātmānaṃ jvalantam iva tejasā |

11.2११.२

किं कार्यम् इति काकुत्स्थः कृताञ्जलिर् अभाषत ॥ (११।२)

kiṃ kāryam iti kākutsthaḥ kṛtāñjalir abhāṣata ||

12.1१२.१

तद् वाक्यं राघवेणोक्तं श्रुत्वा मुनिवरः प्रभुः । (१२।१)

tad vākyaṃ rāghaveṇoktaṃ śrutvā munivaraḥ prabhuḥ |

12.2१२.२

प्रत्याह रामं दुर्वासाः श्रूयतां धर्मवत्सल ॥ (१२।२)

pratyāha rāmaṃ durvāsāḥ śrūyatāṃ dharmavatsala ||

13.1१३.१

अद्य वर्षसहस्रस्य समाप्तिर् मम राघव । (१३।१)

adya varṣasahasrasya samāptir mama rāghava |

13.2१३.२

सो ऽहं भोजनम् इच्छामि यथासिद्धं तवानघ ॥ (१३।२)

so 'haṃ bhojanam icchāmi yathāsiddhaṃ tavānagha ||

14.1१४.१

तच्छ्रुत्वा वचनं रामो हर्षेण महतान्वितः । (१४।१)

tacchrutvā vacanaṃ rāmo harṣeṇa mahatānvitaḥ |

14.2१४.२

भोजनं मुनिमुख्याय यथासिद्धम् उपाहरत् ॥ (१४।२)

bhojanaṃ munimukhyāya yathāsiddham upāharat ||

15.1१५.१

स तु भुक्त्वा मुनिश्रेष्ठस्तद् अन्नम् अमृतोपमम् । (१५।१)

sa tu bhuktvā muniśreṣṭhastad annam amṛtopamam |

15.2१५.२

साधु रामेति सम्भाष्य स्वम् आश्रमम् उपागमत् ॥ (१५।२)

sādhu rāmeti sambhāṣya svam āśramam upāgamat ||

16.1१६.१

तस्मिन् गते महातेजा राघवः प्रीतमानसः । (१६।१)

tasmin gate mahātejā rāghavaḥ prītamānasaḥ |

16.2१६.२

संस्मृत्य कालवाक्यानि ततो दुःखम् उपेयिवान् ॥ (१६।२)

saṃsmṛtya kālavākyāni tato duḥkham upeyivān ||

17.1१७.१

दुःखेन च सुसंतप्तः स्मृत्वा तद् घोरदर्शनम् । (१७।१)

duḥkhena ca susaṃtaptaḥ smṛtvā tad ghoradarśanam |

17.2१७.२

अवाङ्मुखो दीनमना व्याहर्तुं न शशाक ह ॥ (१७।२)

avāṅmukho dīnamanā vyāhartuṃ na śaśāka ha ||

18.1१८.१

ततो बुद्ध्या विनिश्चित्य कालवाक्यानि राघवः । (१८।१)

tato buddhyā viniścitya kālavākyāni rāghavaḥ |

18.2१८.२

नैतद् अस्तीति चोक्त्वा स तूष्णीम् आसीन्महायशाः ॥ (१८।२)

naitad astīti coktvā sa tūṣṇīm āsīnmahāyaśāḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 7, 95

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit