यावत् तु निर्यतस् तस्य रजोरूपम् अदृश्यत । (१।१)

नैवेक्ष्वाकुवरस् तावत् संजहारात्मचक्षुषी ॥ (१।२)

यावद् राजा प्रियं पुत्रं पश्यत्य् अत्यन्तधार्मिकम् । (२।१)

तावद् व्यवर्धतेवास्य धरण्यां पुत्रदर्शने ॥ (२।२)

न पश्यति रजो ऽप्य् अस्य यदा रामस्य भूमिपः । (३।१)

तदार्तश् च विषण्णश् च पपात धरणीतले ॥ (३।२)

तस्य दक्षिणम् अन्वगात् कौसल्या बाहुम् अङ्गना । (४।१)

वामं चास्यान्वगात् पार्श्वं कैकेयी भरतप्रिया ॥ (४।२)

तां नयेन च सम्पन्नो धर्मेण विनयेन च । (५।१)

उवाच राजा कैकेयीं समीक्ष्य व्यथितेन्द्रियः ॥ (५।२)

कैकेयि मा ममाङ्गानि स्प्राक्षीस् त्वं दुष्टचारिणी । (६।१)

न हि त्वां द्रष्टुम् इच्छामि न भार्या न च बान्धवी ॥ (६।२)

ये च त्वाम् उपजीवन्ति नाहं तेषां न ते मम । (७।१)

केवलार्थपरां हि त्वां त्यक्तधर्मां त्यजाम्य् अहम् ॥ (७।२)

अगृह्णां यच् च ते पाणिम् अग्निं पर्यणयं च यत् । (८।१)

अनुजानामि तत् सर्वम् अस्मिंल् लोके परत्र च ॥ (८।२)

भरतश् चेत् प्रतीतः स्याद् राज्यं प्राप्येदम् अव्ययम् । (९।१)

यन् मे स दद्यात् पित्रर्थं मा मा तद् दत्तम् आगमत् ॥ (९।२)

अथ रेणुसमुद्ध्वस्तं तम् उत्थाप्य नराधिपम् । (१०।१)

न्यवर्तत तदा देवी कौसल्या शोककर्शिता ॥ (१०।२)

हत्वेव ब्राह्मणं कामात् स्पृष्ट्वाग्निम् इव पाणिना । (११।१)

अन्वतप्यत धर्मात्मा पुत्रं संचिन्त्य तापसम् ॥ (११।२)

निवृत्यैव निवृत्यैव सीदतो रथवर्त्मसु । (१२।१)

राज्ञो नातिबभौ रूपं ग्रस्तस्यांशुमतो यथा ॥ (१२।२)

विललाप च दुःखार्तः प्रियं पुत्रम् अनुस्मरन् । (१३।१)

नगरान्तम् अनुप्राप्तं बुद्ध्वा पुत्रम् अथाब्रवीत् ॥ (१३।२)

वाहनानां च मुख्यानां वहतां तं ममात्मजम् । (१४।१)

पदानि पथि दृश्यन्ते स महात्मा न दृश्यते ॥ (१४।२)

स नूनं क्वचिद् एवाद्य वृक्षमूलम् उपाश्रितः । (१५।१)

काष्ठं वा यदि वाश्मानम् उपधाय शयिष्यते ॥ (१५।२)

उत्थास्यति च मेदिन्याः कृपणः पांशुगुण्ठितः । (१६।१)

विनिःश्वसन् प्रस्रवणात् करेणूनाम् इवर्षभः ॥ (१६।२)

द्रक्ष्यन्ति नूनं पुरुषा दीर्घबाहुं वनेचराः । (१७।१)

रामम् उत्थाय गच्छन्तं लोकनाथम् अनाथवत् ॥ (१७।२)

सकामा भव कैकेयि विधवा राज्यम् आवस । (१८।१)

न हि तं पुरुषव्याघ्रं विना जीवितुम् उत्सहे ॥ (१८।२)

इत्य् एवं विलपन् राजा जनौघेनाभिसंवृतः । (१९।१)

अपस्नात इवारिष्टं प्रविवेश पुरोत्तमम् ॥ (१९।२)

शून्यचत्वरवेश्मान्तां संवृतापणदेवताम् । (२०।१)

क्लान्तदुर्बलदुःखार्तां नात्याकीर्णमहापथाम् ॥ (२०।२)

ताम् अवेक्ष्य पुरीं सर्वां रामम् एवानुचिन्तयन् । (२१।१)

विलपन् प्राविशद् राजा गृहं सूर्य इवाम्बुदम् ॥ (२१।२)

महाह्रदम् इवाक्षोभ्यं सुपर्णेन हृतोरगम् । (२२।१)

रामेण रहितं वेश्म वैदेह्या लक्ष्मणेन च ॥ (२२।२)

कौसल्याया गृहं शीघ्रं राममातुर् नयन्तु माम् । (२३।१)

इति ब्रुवन्तं राजानम् अनयन् द्वारदर्शिनः ॥ (२३।२)

ततस् तत्र प्रविष्टस्य कौसल्याया निवेशनम् । (२४।१)

अधिरुह्यापि शयनं बभूव लुलितं मनः ॥ (२४।२)

तच् च दृष्ट्वा महाराजो भुजम् उद्यम्य वीर्यवान् । (२५।१)

उच्चैः स्वरेण चुक्रोश हा राघव जहासि माम् ॥ (२५।२)

सुखिता बत तं कालं जीविष्यन्ति नरोत्तमाः । (२६।१)

परिष्वजन्तो ये रामं द्रक्ष्यन्ति पुनर् आगतम् ॥ (२६।२)

न त्वां पश्यामि कौसल्ये साधु मां पाणिना स्पृश । (२७।१)

रामं मे ऽनुगता दृष्टिर् अद्यापि न निवर्तते ॥ (२७।२)

तं रामम् एवानुविचिन्तयन्तं समीक्ष्य देवी शयने नरेन्द्रम् । (२८।१)

उपोपविश्याधिकम् आर्तरूपा विनिःश्वसन्ती विललाप कृच्छ्रम् ॥ (२८।२)