स दत्त्वा तुमुलं युद्धं रावणस्य दुरात्मनः । (१।१)

विसृजन् एव बाणौघान् सुषेणं वाक्यम् अब्रवीत् ॥ (१।२)

एष रावणवेगेन लक्ष्मणः पतितः क्षितौ । (२।१)

सर्पवद् वेष्टते वीरो मम शोकम् उदीरयन् ॥ (२।२)

शोणितार्द्रम् इमं वीरं प्राणैर् इष्टतरं मम । (३।१)

पश्यतो मम का शक्तिर् योद्धुं पर्याकुलात्मनः ॥ (३।२)

अयं स समरश्लाघी भ्राता मे शुभलक्षणः । (४।१)

यदि पञ्चत्वम् आपन्नः प्राणैर् मे किं सुखेन वा ॥ (४।२)

लज्जतीव हि मे वीर्यं भ्रश्यतीव कराद् धनुः । (५।१)

सायका व्यवसीदन्ति दृष्टिर् बाष्पवशं गता । (५।२)

चिन्ता मे वर्धते तीव्रा मुमूर्षा चोपजायते ॥ (५।३)

भ्रातरं निहतं दृष्ट्वा रावणेन दुरात्मना । (६।१)

परं विषादम् आपन्नो विललापाकुलेन्द्रियः ॥ (६।२)

न हि युद्धेन मे कार्यं नैव प्राणैर् न सीतया । (७।१)

भ्रातरं निहतं दृष्ट्वा लक्ष्मणं रणपांसुषु ॥ (७।२)

किं मे राज्येन किं प्राणैर् युद्धे कार्यं न विद्यते । (८।१)

यत्रायं निहतः शेते रणमूर्धनि लक्ष्मणः ॥ (८।२)

रामम् आश्वासयन् वीरः सुषेणो वाक्यम् अब्रवीत् । (९।१)

न मृतो ऽयं महाबाहुर् लक्ष्मणो लक्ष्मिवर्धनः ॥ (९।२)

न चास्य विकृतं वक्त्रं नापि श्यामं न निष्प्रभम् । (१०।१)

सुप्रभं च प्रसन्नं च मुखम् अस्याभिलक्ष्यते ॥ (१०।२)

पद्मरक्ततलौ हस्तौ सुप्रसन्ने च लोचने । (११।१)

एवं न विद्यते रूपं गतासूनां विशां पते । (११।२)

मा विषादं कृत्वा वीर सप्राणो ऽयम् अरिंदम ॥ (११।३)

आख्यास्यते प्रसुप्तस्य स्रस्तगात्रस्य भूतले । (१२।१)

सोच्छ्वासं हृदयं वीर कम्पमानं मुहुर् मुहुः ॥ (१२।२)

एवम् उक्त्वा तु वाक्यज्ञः सुषेणो राघवं वचः । (१३।१)

समीपस्थम् उवाचेदं हनूमन्तम् अभित्वरन् ॥ (१३।२)

सौम्य शीघ्रम् इतो गत्वा शैलम् ओषधिपर्वतम् । (१४।१)

पूर्वं हि कथितो यो ऽसौ वीर जाम्बवता शुभः ॥ (१४।२)

दक्षिणे शिखरे तस्य जाताम् ओषधिम् आनय । (१५।१)

विशल्यकरणी नाम विशल्यकरणीं शुभाम् ॥ (१५।२)

सौवर्णकरणीं चापि तथा संजीवनीम् अपि । (१६।१)

संधानकरणीं चापि गत्वा शीघ्रम् इहानय । (१६।२)

संजीवनार्थं वीरस्य लक्ष्मणस्य महात्मनः ॥ (१६।३)

इत्येवम् उक्तो हनुमान् गत्वा चौषधिपर्वतम् । (१७।१)

चिन्ताम् अभ्यगमच्छ्रीमान् अजानंस्ता महौषधीः ॥ (१७।२)

तस्य बुद्धिः समुत्पन्ना मारुतेर् अमितौजसः । (१८।१)

इदम् एव गमिष्यामि गृहीत्वा शिखरं गिरेः ॥ (१८।२)

अगृह्य यदि गच्छामि विशल्यकरणीम् अहम् । (१९।१)

कालात्ययेन दोषः स्याद् वैक्लव्यं च महद् भवेत् ॥ (१९।२)

इति संचिन्त्य हनुमान् गत्वा क्षिप्रं महाबलः । (२०।१)

उत्पपात गृहीत्वा तु हनूमाञ्शिखरं गिरेः ॥ (२०।२)

ओषधीर् नावगच्छामि ता अहं हरिपुंगव । (२१।१)

तद् इदं शिखरं कृत्स्नं गिरेस्तस्याहृतं मया ॥ (२१।२)

एवं कथयमानं तं प्रशस्य पवनात्मजम् । (२२।१)

सुषेणो वानरश्रेष्ठो जग्राहोत्पाट्य चौषधीः ॥ (२२।२)

ततः संक्षोदयित्वा ताम् ओषधिं वानरोत्तमः । (२३।१)

लक्ष्मणस्य ददौ नस्तः सुषेणः सुमहाद्युतिः ॥ (२३।२)

सशल्यः स समाघ्राय लक्ष्मणः परवीरहा । (२४।१)

विशल्यो विरुजः शीघ्रम् उदतिष्ठन्महीतलात् ॥ (२४।२)

समुत्थितं ते हरयो भूतलात् प्रेक्ष्य लक्ष्मणम् । (२५।१)

साधु साध्विति सुप्रीताः सुषेणं प्रत्यपूजयन् ॥ (२५।२)

एह्येहीत्यब्रवीद् रामो लक्ष्मणं परवीरहा । (२६।१)

सस्वजे स्नेहगाढं च बाष्पपर्याकुलेक्षणः ॥ (२६।२)

अब्रवीच्च परिष्वज्य सौमित्रिं राघवस्तदा । (२७।१)

दिष्ट्या त्वां वीर पश्यामि मरणात् पुनर् आगतम् ॥ (२७।२)

न हि मे जीवितेनार्थः सीतया च जयेन वा । (२८।१)

को हि मे जीवितेनार्थस्त्वयि पञ्चत्वम् आगते ॥ (२८।२)

इत्येवं वदतस्तस्य राघवस्य महात्मनः । (२९।१)

खिन्नः शिथिलया वाचा लक्ष्मणो वाक्यम् अब्रवीत् ॥ (२९।२)

तां प्रतिज्ञां प्रतिज्ञाय पुरा सत्यपराक्रम । (३०।१)

लघुः कश्चिद् इवासत्त्वो नैवं वक्तुम् इहार्हसि ॥ (३०।२)

न प्रतिज्ञां हि कुर्वन्ति वितथां साधवो ऽनघ । (३१।१)

लक्षणं हि महत् त्वस्य प्रतिज्ञापरिपालनम् ॥ (३१।२)

नैराश्यम् उपगन्तुं ते तद् अलं मत्कृते ऽनघ । (३२।१)

वधेन रावणस्याद्य प्रतिज्ञाम् अनुपालय ॥ (३२।२)

न जीवन् यास्यते शत्रुस्तव बाणपथं गतः । (३३।१)

नर्दतस्तीक्ष्णदंष्ट्रस्य सिंहस्येव महागजः ॥ (३३।२)

अहं तु वधम् इच्छामि शीघ्रम् अस्य दुरात्मनः । (३४।१)

यावद् अस्तं न यात्येष कृतकर्मा दिवाकरः ॥ (३४।२)