रामायणRāmāyaṇa

Rām, 5, 10

334 of 606 · 51 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

स तस्य मध्ये भवनस्य वानरो लतागृहांश्चित्रगृहान्निशागृहान् । (१।१)

sa tasya madhye bhavanasya vānaro latāgṛhāṃścitragṛhānniśāgṛhān |

1.2१.२

जगाम सीतां प्रति दर्शनोत्सुको न चैव तां पश्यति चारुदर्शनाम् ॥ (१।२)

jagāma sītāṃ prati darśanotsuko na caiva tāṃ paśyati cārudarśanām ||

2.1२.१

स चिन्तयामास ततो महाकपिः प्रियाम् अपश्यन् रघुनन्दनस्य ताम् । (२।१)

sa cintayāmāsa tato mahākapiḥ priyām apaśyan raghunandanasya tām |

2.2२.२

ध्रुवं नु सीता म्रियते यथा न मे विचिन्वतो दर्शनम् एति मैथिली ॥ (२।२)

dhruvaṃ nu sītā mriyate yathā na me vicinvato darśanam eti maithilī ||

3.1३.१

सा राक्षसानां प्रवरेण बाला स्वशीलसंरक्षणतत्परा सती । (३।१)

sā rākṣasānāṃ pravareṇa bālā svaśīlasaṃrakṣaṇatatparā satī |

3.2३.२

अनेन नूनं प्रतिदुष्टकर्मणा हता भवेद् आर्यपथे परे स्थिता ॥ (३।२)

anena nūnaṃ pratiduṣṭakarmaṇā hatā bhaved āryapathe pare sthitā ||

4.1४.१

विरूपरूपा विकृता विवर्चसो महानना दीर्घविरूपदर्शनाः । (४।१)

virūparūpā vikṛtā vivarcaso mahānanā dīrghavirūpadarśanāḥ |

4.2४.२

समीक्ष्य सा राक्षसराजयोषितो भयाद् विनष्टा जनकेश्वरात्मजा ॥ (४।२)

samīkṣya sā rākṣasarājayoṣito bhayād vinaṣṭā janakeśvarātmajā ||

5.1५.१

सीताम् अदृष्ट्वा ह्यनवाप्य पौरुषं विहृत्य कालं सह वानरैश्चिरम् । (५।१)

sītām adṛṣṭvā hyanavāpya pauruṣaṃ vihṛtya kālaṃ saha vānaraiściram |

5.2५.२

न मे ऽस्ति सुग्रीवसमीपगा गतिः सुतीक्ष्णदण्डो बलवांश्च वानरः ॥ (५।२)

na me 'sti sugrīvasamīpagā gatiḥ sutīkṣṇadaṇḍo balavāṃśca vānaraḥ ||

6.1६.१

दृष्टम् अन्तःपुरं सर्वं दृष्ट्वा रावणयोषितः । (६।१)

dṛṣṭam antaḥpuraṃ sarvaṃ dṛṣṭvā rāvaṇayoṣitaḥ |

6.2६.२

न सीता दृश्यते साध्वी वृथा जातो मम श्रमः ॥ (६।२)

na sītā dṛśyate sādhvī vṛthā jāto mama śramaḥ ||

7.1७.१

किं नु मां वानराः सर्वे गतं वक्ष्यन्ति संगताः । (७।१)

kiṃ nu māṃ vānarāḥ sarve gataṃ vakṣyanti saṃgatāḥ |

7.2७.२

गत्वा तत्र त्वया वीर किं कृतं तद् वदस्व नः ॥ (७।२)

gatvā tatra tvayā vīra kiṃ kṛtaṃ tad vadasva naḥ ||

8.1८.१

अदृष्ट्वा किं प्रवक्ष्यामि ताम् अहं जनकात्मजाम् । (८।१)

adṛṣṭvā kiṃ pravakṣyāmi tām ahaṃ janakātmajām |

8.2८.२

ध्रुवं प्रायम् उपेष्यन्ति कालस्य व्यतिवर्तने ॥ (८।२)

dhruvaṃ prāyam upeṣyanti kālasya vyativartane ||

9.1९.१

किं वा वक्ष्यति वृद्धश्च जाम्बवान् अङ्गदश्च सः । (९।१)

kiṃ vā vakṣyati vṛddhaśca jāmbavān aṅgadaśca saḥ |

9.2९.२

गतं पारं समुद्रस्य वानराश्च समागताः ॥ (९।२)

gataṃ pāraṃ samudrasya vānarāśca samāgatāḥ ||

10.1१०.१

अनिर्वेदः श्रियो मूलम् अनिर्वेदः परं सुखम् । (१०।१)

anirvedaḥ śriyo mūlam anirvedaḥ paraṃ sukham |

10.2१०.२

भूयस्तावद् विचेष्यामि न यत्र विचयः कृतः ॥ (१०।२)

bhūyastāvad viceṣyāmi na yatra vicayaḥ kṛtaḥ ||

11.1११.१

अनिर्वेदो हि सततं सर्वार्थेषु प्रवर्तकः । (११।१)

anirvedo hi satataṃ sarvārtheṣu pravartakaḥ |

11.2११.२

करोति सफलं जन्तोः कर्म यच्च करोति सः ॥ (११।२)

karoti saphalaṃ jantoḥ karma yacca karoti saḥ ||

12.1१२.१

तस्माद् अनिर्वेदकृतं यत्नं चेष्टे ऽहम् उत्तमम् । (१२।१)

tasmād anirvedakṛtaṃ yatnaṃ ceṣṭe 'ham uttamam |

12.2१२.२

अदृष्टांश्च विचेष्यामि देशान् रावणपालितान् ॥ (१२।२)

adṛṣṭāṃśca viceṣyāmi deśān rāvaṇapālitān ||

13.1१३.१

आपानशाला विचितास्तथा पुष्पगृहाणि च । (१३।१)

āpānaśālā vicitāstathā puṣpagṛhāṇi ca |

13.2१३.२

चित्रशालाश्च विचिता भूयः क्रीडागृहाणि च ॥ (१३।२)

citraśālāśca vicitā bhūyaḥ krīḍāgṛhāṇi ca ||

14.1१४.१

निष्कुटान्तररथ्याश्च विमानानि च सर्वशः । (१४।१)

niṣkuṭāntararathyāśca vimānāni ca sarvaśaḥ |

14.2१४.२

इति संचिन्त्य भूयो ऽपि विचेतुम् उपचक्रमे ॥ (१४।२)

iti saṃcintya bhūyo 'pi vicetum upacakrame ||

15.1१५.१

भूमीगृहांश् चैत्यगृहान् गृहातिगृहकान् अपि । (१५।१)

bhūmīgṛhāṃś caityagṛhān gṛhātigṛhakān api |

15.2१५.२

उत्पतन्निपतंश्चापि तिष्ठन् गच्छन् पुनः क्वचित् ॥ (१५।२)

utpatannipataṃścāpi tiṣṭhan gacchan punaḥ kvacit ||

16.1१६.१

अपावृण्वंश्च द्वाराणि कपाटान्यवघट्टयन् । (१६।१)

apāvṛṇvaṃśca dvārāṇi kapāṭānyavaghaṭṭayan |

16.2१६.२

प्रविशन्निष्पतंश्चापि प्रपतन्न् उत्पतन्न् अपि । (१६।२)

praviśanniṣpataṃścāpi prapatann utpatann api |

16.3१६.३

सर्वम् अप्यवकाशं स विचचार महाकपिः ॥ (१६।३)

sarvam apyavakāśaṃ sa vicacāra mahākapiḥ ||

17.1१७.१

चतुरङ्गुलमात्रो ऽपि नावकाशः स विद्यते । (१७।१)

caturaṅgulamātro 'pi nāvakāśaḥ sa vidyate |

17.2१७.२

रावणान्तःपुरे तस्मिन् यं कपिर् न जगाम सः ॥ (१७।२)

rāvaṇāntaḥpure tasmin yaṃ kapir na jagāma saḥ ||

18.1१८.१

प्राकरान्तररथ्याश्च वेदिकाश्चैत्यसंश्रयाः । (१८।१)

prākarāntararathyāśca vedikāścaityasaṃśrayāḥ |

18.2१८.२

श्वभ्राश्च पुष्करिण्यश्च सर्वं तेनावलोकितम् ॥ (१८।२)

śvabhrāśca puṣkariṇyaśca sarvaṃ tenāvalokitam ||

19.1१९.१

राक्षस्यो विविधाकारा विरूपा विकृतास्तथा । (१९।१)

rākṣasyo vividhākārā virūpā vikṛtāstathā |

19.2१९.२

दृष्टा हनूमता तत्र न तु सा जनकात्मजा ॥ (१९।२)

dṛṣṭā hanūmatā tatra na tu sā janakātmajā ||

20.1२०.१

रूपेणाप्रतिमा लोके वरा विद्याधरस्त्रियः । (२०।१)

rūpeṇāpratimā loke varā vidyādharastriyaḥ |

20.2२०.२

दृष्टा हनूमता तत्र न तु राघवनन्दिनी ॥ (२०।२)

dṛṣṭā hanūmatā tatra na tu rāghavanandinī ||

21.1२१.१

नागकन्या वरारोहाः पूर्णचन्द्रनिभाननाः । (२१।१)

nāgakanyā varārohāḥ pūrṇacandranibhānanāḥ |

21.2२१.२

दृष्टा हनूमता तत्र न तु सीता सुमध्यमा ॥ (२१।२)

dṛṣṭā hanūmatā tatra na tu sītā sumadhyamā ||

22.1२२.१

प्रमथ्य राक्षसेन्द्रेण नागकन्या बलाद्धृताः । (२२।१)

pramathya rākṣasendreṇa nāgakanyā balāddhṛtāḥ |

22.2२२.२

दृष्टा हनूमता तत्र न सा जनकनन्दिनी ॥ (२२।२)

dṛṣṭā hanūmatā tatra na sā janakanandinī ||

23.1२३.१

सो ऽपश्यंस्तां महाबाहुः पश्यंश्चान्या वरस्त्रियः । (२३।१)

so 'paśyaṃstāṃ mahābāhuḥ paśyaṃścānyā varastriyaḥ |

23.2२३.२

विषसाद महाबाहुर् हनूमान्मारुतात्मजः ॥ (२३।२)

viṣasāda mahābāhur hanūmānmārutātmajaḥ ||

24.1२४.१

उद्योगं वानरेन्द्राणां प्लवनं सागरस्य च । (२४।१)

udyogaṃ vānarendrāṇāṃ plavanaṃ sāgarasya ca |

24.2२४.२

व्यर्थं वीक्ष्यानिलसुतश्चिन्तां पुनर् उपागमत् ॥ (२४।२)

vyarthaṃ vīkṣyānilasutaścintāṃ punar upāgamat ||

25.1२५.१

अवतीर्य विमानाच्च हनूमान्मारुतात्मजः । (२५।१)

avatīrya vimānācca hanūmānmārutātmajaḥ |

25.2२५.२

चिन्ताम् उपजगामाथ शोकोपहतचेतनः ॥ (२५।२)

cintām upajagāmātha śokopahatacetanaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 5, 10

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit