रामायणRāmāyaṇa

Rām, 7, 1

507 of 606 · 55 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

प्राप्तराज्यस्य रामस्य राक्षसानां वधे कृते । (१।१)

prāptarājyasya rāmasya rākṣasānāṃ vadhe kṛte |

1.2१.२

आजग्मुर् ऋषयः सर्वे राघवं प्रतिनन्दितुम् ॥ (१।२)

ājagmur ṛṣayaḥ sarve rāghavaṃ pratinanditum ||

2.1२.१

कौशिको ऽथ यवक्रीतो रैभ्यश्च्यवन एव च । (२।१)

kauśiko 'tha yavakrīto raibhyaścyavana eva ca |

2.2२.२

कण्वो मेधातिथेः पुत्रः पूर्वस्यां दिशि ये श्रिताः ॥ (२।२)

kaṇvo medhātitheḥ putraḥ pūrvasyāṃ diśi ye śritāḥ ||

3.1३.१

स्वस्त्यात्रेयश्च भगवान्नमुचिः प्रमुचुस्तथा । (३।१)

svastyātreyaśca bhagavānnamuciḥ pramucustathā |

3.2३.२

आजग्मुस्ते सहागस्त्या ये श्रिता दक्षिणां दिशम् ॥ (३।२)

ājagmuste sahāgastyā ye śritā dakṣiṇāṃ diśam ||

4.1४.१

पृषद्गुः कवषो धौम्यो रौद्रेयश्च महान् ऋषिः । (४।१)

pṛṣadguḥ kavaṣo dhaumyo raudreyaśca mahān ṛṣiḥ |

4.2४.२

ते ऽप्याजग्मुः सशिष्या वै ये श्रिताः पश्चिमां दिशम् ॥ (४।२)

te 'pyājagmuḥ saśiṣyā vai ye śritāḥ paścimāṃ diśam ||

5.1५.१

वसिष्ठः कश्यपो ऽथात्रिर् विश्वामित्रो ऽथ गौतमः । (५।१)

vasiṣṭhaḥ kaśyapo 'thātrir viśvāmitro 'tha gautamaḥ |

5.2५.२

जमदग्निर् भरद्वाजस्ते ऽपि सप्तमहर्षयः ॥ (५।२)

jamadagnir bharadvājaste 'pi saptamaharṣayaḥ ||

6.1६.१

सम्प्राप्यैते महात्मानो राघवस्य निवेशनम् । (६।१)

samprāpyaite mahātmāno rāghavasya niveśanam |

6.2६.२

विष्ठिताः प्रतिहारार्थं हुताशनसमप्रभाः ॥ (६।२)

viṣṭhitāḥ pratihārārthaṃ hutāśanasamaprabhāḥ ||

7.1७.१

प्रतिहारस्ततस्तूर्णम् अगस्त्यवचनाद् अथ । (७।१)

pratihārastatastūrṇam agastyavacanād atha |

7.2७.२

समीपं राघवस्याशु प्रविवेश महात्मनः ॥ (७।२)

samīpaṃ rāghavasyāśu praviveśa mahātmanaḥ ||

8.1८.१

स रामं दृश्य सहसा पूर्णचन्द्रसमद्युतिम् । (८।१)

sa rāmaṃ dṛśya sahasā pūrṇacandrasamadyutim |

8.2८.२

अगस्त्यं कथयामास सम्प्राप्तम् ऋषिभिः सह ॥ (८।२)

agastyaṃ kathayāmāsa samprāptam ṛṣibhiḥ saha ||

9.1९.१

श्रुत्वा प्राप्तान्मुनींस्तांस्तु बालसूर्यसमप्रभान् । (९।१)

śrutvā prāptānmunīṃstāṃstu bālasūryasamaprabhān |

9.2९.२

तदोवाच नृपो द्वाःस्थं प्रवेशय यथासुखम् ॥ (९।२)

tadovāca nṛpo dvāḥsthaṃ praveśaya yathāsukham ||

10.1१०.१

दृष्ट्वा प्राप्तान्मुनींस्तांस्तु प्रत्युत्थाय कृताञ्जलिः । (१०।१)

dṛṣṭvā prāptānmunīṃstāṃstu pratyutthāya kṛtāñjaliḥ |

10.2१०.२

रामो ऽभिवाद्य प्रयत आसनान्यादिदेश ह ॥ (१०।२)

rāmo 'bhivādya prayata āsanānyādideśa ha ||

11.1११.१

तेषु काञ्चनचित्रेषु स्वास्तीर्णेषु सुखेषु च । (११।१)

teṣu kāñcanacitreṣu svāstīrṇeṣu sukheṣu ca |

11.2११.२

यथार्हम् उपविष्टास्ते आसनेष्व् ऋषिपुंगवाः ॥ (११।२)

yathārham upaviṣṭāste āsaneṣv ṛṣipuṃgavāḥ ||

12.1१२.१

रामेण कुशलं पृष्टाः सशिष्याः सपुरोगमाः । (१२।१)

rāmeṇa kuśalaṃ pṛṣṭāḥ saśiṣyāḥ sapurogamāḥ |

12.2१२.२

महर्षयो वेदविदो रामं वचनम् अब्रुवन् ॥ (१२।२)

maharṣayo vedavido rāmaṃ vacanam abruvan ||

13.1१३.१

कुशलं नो महाबाहो सर्वत्र रघुनन्दन । (१३।१)

kuśalaṃ no mahābāho sarvatra raghunandana |

13.2१३.२

त्वां तु दिष्ट्या कुशलिनं पश्यामो हतशात्रवम् ॥ (१३।२)

tvāṃ tu diṣṭyā kuśalinaṃ paśyāmo hataśātravam ||

14.1१४.१

न हि भारः स ते राम रावणो राक्षसेश्वरः । (१४।१)

na hi bhāraḥ sa te rāma rāvaṇo rākṣaseśvaraḥ |

14.2१४.२

सधनुस्त्वं हि लोकांस्त्रीन् विजयेथा न संशयः ॥ (१४।२)

sadhanustvaṃ hi lokāṃstrīn vijayethā na saṃśayaḥ ||

15.1१५.१

दिष्ट्या त्वया हतो राम रावणः पुत्रपौत्रवान् । (१५।१)

diṣṭyā tvayā hato rāma rāvaṇaḥ putrapautravān |

15.2१५.२

दिष्ट्या विजयिनं त्वाद्य पश्यामः सह भार्यया ॥ (१५।२)

diṣṭyā vijayinaṃ tvādya paśyāmaḥ saha bhāryayā ||

16.1१६.१

दिष्ट्या प्रहस्तो विकटो विरूपाक्षो महोदरः । (१६।१)

diṣṭyā prahasto vikaṭo virūpākṣo mahodaraḥ |

16.2१६.२

अकम्पनश्च दुर्धर्षो निहतास्ते निशाचराः ॥ (१६।२)

akampanaśca durdharṣo nihatāste niśācarāḥ ||

17.1१७.१

यस्य प्रमाणाद् विपुलं प्रमाणं नेह विद्यते । (१७।१)

yasya pramāṇād vipulaṃ pramāṇaṃ neha vidyate |

17.2१७.२

दिष्ट्या ते समरे राम कुम्भकर्णो निपातितः ॥ (१७।२)

diṣṭyā te samare rāma kumbhakarṇo nipātitaḥ ||

18.1१८.१

दिष्ट्या त्वं राक्षसेन्द्रेण द्वन्द्वयुद्धम् उपागतः । (१८।१)

diṣṭyā tvaṃ rākṣasendreṇa dvandvayuddham upāgataḥ |

18.2१८.२

देवतानाम् अवध्येन विजयं प्राप्तवान् असि ॥ (१८।२)

devatānām avadhyena vijayaṃ prāptavān asi ||

19.1१९.१

संख्ये तस्य न किंचित् तु रावणस्य पराभवः । (१९।१)

saṃkhye tasya na kiṃcit tu rāvaṇasya parābhavaḥ |

19.2१९.२

द्वन्द्वयुद्धम् अनुप्राप्तो दिष्ट्या ते रावणिर् हतः ॥ (१९।२)

dvandvayuddham anuprāpto diṣṭyā te rāvaṇir hataḥ ||

20.1२०.१

दिष्ट्या तस्य महाबाहो कालस्येवाभिधावतः । (२०।१)

diṣṭyā tasya mahābāho kālasyevābhidhāvataḥ |

20.2२०.२

मुक्तः सुररिपोर् वीर प्राप्तश्च विजयस्त्वया ॥ (२०।२)

muktaḥ suraripor vīra prāptaśca vijayastvayā ||

21.1२१.१

विस्मयस्त्वेष नः सौम्य संश्रुत्येन्द्रजितं हतम् । (२१।१)

vismayastveṣa naḥ saumya saṃśrutyendrajitaṃ hatam |

21.2२१.२

अवध्यः सर्वभूतानां महामायाधरो युधि ॥ (२१।२)

avadhyaḥ sarvabhūtānāṃ mahāmāyādharo yudhi ||

22.1२२.१

दत्त्वा पुण्याम् इमां वीर सौम्याम् अभयदक्षिणाम् । (२२।१)

dattvā puṇyām imāṃ vīra saumyām abhayadakṣiṇām |

22.2२२.२

दिष्ट्या वर्धसि काकुत्स्थ जयेनामित्रकर्शन ॥ (२२।२)

diṣṭyā vardhasi kākutstha jayenāmitrakarśana ||

23.1२३.१

श्रुत्वा तु वचनं तेषाम् ऋषीणां भावितात्मनाम् । (२३।१)

śrutvā tu vacanaṃ teṣām ṛṣīṇāṃ bhāvitātmanām |

23.2२३.२

विस्मयं परमं गत्वा रामः प्राञ्जलिर् अब्रवीत् ॥ (२३।२)

vismayaṃ paramaṃ gatvā rāmaḥ prāñjalir abravīt ||

24.1२४.१

भवन्तः कुम्भकर्णं च रावणं च निशाचरम् । (२४।१)

bhavantaḥ kumbhakarṇaṃ ca rāvaṇaṃ ca niśācaram |

24.2२४.२

अतिक्रम्य महावीर्यौ किं प्रशंसथ रावणिम् ॥ (२४।२)

atikramya mahāvīryau kiṃ praśaṃsatha rāvaṇim ||

25.1२५.१

महोदरं प्रहस्तं च विरूपाक्षं च राक्षसं । (२५।१)

mahodaraṃ prahastaṃ ca virūpākṣaṃ ca rākṣasaṃ |

25.2२५.२

अतिक्रम्य महावीर्यान् किं प्रशंसथ रावणिम् ॥ (२५।२)

atikramya mahāvīryān kiṃ praśaṃsatha rāvaṇim ||

26.1२६.१

कीदृशो वै प्रभावो ऽस्य किं बलं कः पराक्रमः । (२६।१)

kīdṛśo vai prabhāvo 'sya kiṃ balaṃ kaḥ parākramaḥ |

26.2२६.२

केन वा कारणेनैष रावणाद् अतिरिच्यते ॥ (२६।२)

kena vā kāraṇenaiṣa rāvaṇād atiricyate ||

27.1२७.१

शक्यं यदि मया श्रोतुं न खल्वाज्ञापयामि वः । (२७।१)

śakyaṃ yadi mayā śrotuṃ na khalvājñāpayāmi vaḥ |

27.2२७.२

यदि गुह्यं न चेद् वक्तुं श्रोतुम् इच्छामि कथ्यताम् । (२७।२)

yadi guhyaṃ na ced vaktuṃ śrotum icchāmi kathyatām |

27.3२७.३

कथं शक्रो जितस्तेन कथं लब्धवरश्च सः ॥ (२७।३)

kathaṃ śakro jitastena kathaṃ labdhavaraśca saḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 7, 1

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit