रामायणRāmāyaṇa

Rām, 6, 28

418 of 606 · 72 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

नरवानरराजौ तौ स च वायुसुतः कपिः । (१।१)

naravānararājau tau sa ca vāyusutaḥ kapiḥ |

1.2१.२

जाम्बवान् ऋक्षराजश्च राक्षसश्च विभीषणः ॥ (१।२)

jāmbavān ṛkṣarājaśca rākṣasaśca vibhīṣaṇaḥ ||

2.1२.१

अङ्गदो वालिपुत्रश्च सौमित्रिः शरभः कपिः । (२।१)

aṅgado vāliputraśca saumitriḥ śarabhaḥ kapiḥ |

2.2२.२

सुषेणः सहदायादो मैन्दो द्विविद एव च ॥ (२।२)

suṣeṇaḥ sahadāyādo maindo dvivida eva ca ||

3.1३.१

गजो गवाक्षः कुमुदो नलो ऽथ पनसस्तथा । (३।१)

gajo gavākṣaḥ kumudo nalo 'tha panasastathā |

3.2३.२

अमित्रविषयं प्राप्ताः समवेताः समर्थयन् ॥ (३।२)

amitraviṣayaṃ prāptāḥ samavetāḥ samarthayan ||

4.1४.१

इयं सा लक्ष्यते लङ्का पुरी रावणपालिता । (४।१)

iyaṃ sā lakṣyate laṅkā purī rāvaṇapālitā |

4.2४.२

सासुरोरगगन्धर्वैर् अमरैर् अपि दुर्जया ॥ (४।२)

sāsuroragagandharvair amarair api durjayā ||

5.1५.१

कार्यसिद्धिं पुरस्कृत्य मन्त्रयध्वं विनिर्णये । (५।१)

kāryasiddhiṃ puraskṛtya mantrayadhvaṃ vinirṇaye |

5.2५.२

नित्यं संनिहितो ह्यत्र रावणो राक्षसाधिपः ॥ (५।२)

nityaṃ saṃnihito hyatra rāvaṇo rākṣasādhipaḥ ||

6.1६.१

तथा तेषु ब्रुवाणेषु रावणावरजो ऽब्रवीत् । (६।१)

tathā teṣu bruvāṇeṣu rāvaṇāvarajo 'bravīt |

6.2६.२

वाक्यम् अग्राम्यपदवत् पुष्कलार्थं विभीषणः ॥ (६।२)

vākyam agrāmyapadavat puṣkalārthaṃ vibhīṣaṇaḥ ||

7.1७.१

अनलः शरभश्चैव संपातिः प्रघसस्तथा । (७।१)

analaḥ śarabhaścaiva saṃpātiḥ praghasastathā |

7.2७.२

गत्वा लङ्कां ममामात्याः पुरीं पुनर् इहागताः ॥ (७।२)

gatvā laṅkāṃ mamāmātyāḥ purīṃ punar ihāgatāḥ ||

8.1८.१

भूत्वा शकुनयः सर्वे प्रविष्टाश्च रिपोर् बलम् । (८।१)

bhūtvā śakunayaḥ sarve praviṣṭāśca ripor balam |

8.2८.२

विधानं विहितं यच्च तद् दृष्ट्वा समुपस्थिताः ॥ (८।२)

vidhānaṃ vihitaṃ yacca tad dṛṣṭvā samupasthitāḥ ||

9.1९.१

संविधानं यथाहुस्ते रावणस्य दुरात्मनः । (९।१)

saṃvidhānaṃ yathāhuste rāvaṇasya durātmanaḥ |

9.2९.२

राम तद् ब्रुवतः सर्वं यथातथ्येन मे शृणु ॥ (९।२)

rāma tad bruvataḥ sarvaṃ yathātathyena me śṛṇu ||

10.1१०.१

पूर्वं प्रहस्तः सबलो द्वारम् आसाद्य तिष्ठति । (१०।१)

pūrvaṃ prahastaḥ sabalo dvāram āsādya tiṣṭhati |

10.2१०.२

दक्षिणं च महावीर्यौ महापार्श्वमहोदरौ ॥ (१०।२)

dakṣiṇaṃ ca mahāvīryau mahāpārśvamahodarau ||

11.1११.१

इन्द्रजित् पश्चिमद्वारं राक्षसैर् बहुभिर् वृतः । (११।१)

indrajit paścimadvāraṃ rākṣasair bahubhir vṛtaḥ |

11.2११.२

पट्टसासिधनुष्मद्भिः शूलमुद्गरपाणिभिः ॥ (११।२)

paṭṭasāsidhanuṣmadbhiḥ śūlamudgarapāṇibhiḥ ||

12.1१२.१

नानाप्रहरणैः शूरैर् आवृतो रावणात्मजः । (१२।१)

nānāpraharaṇaiḥ śūrair āvṛto rāvaṇātmajaḥ |

12.2१२.२

राक्षसानां सहस्रैस्तु बहुभिः शस्त्रपाणिभिः ॥ (१२।२)

rākṣasānāṃ sahasraistu bahubhiḥ śastrapāṇibhiḥ ||

13.1१३.१

युक्तः परमसंविग्नो राक्षसैर् बहुभिर् वृतः । (१३।१)

yuktaḥ paramasaṃvigno rākṣasair bahubhir vṛtaḥ |

13.2१३.२

उत्तरं नगरद्वारं रावणः स्वयम् आस्थितः ॥ (१३।२)

uttaraṃ nagaradvāraṃ rāvaṇaḥ svayam āsthitaḥ ||

14.1१४.१

विरूपाक्षस्तु महता शूलखड्गधनुष्मता । (१४।१)

virūpākṣastu mahatā śūlakhaḍgadhanuṣmatā |

14.2१४.२

बलेन राक्षसैः सार्धं मध्यमं गुल्मम् आस्थितः ॥ (१४।२)

balena rākṣasaiḥ sārdhaṃ madhyamaṃ gulmam āsthitaḥ ||

15.1१५.१

एतान् एवंविधान् गुल्मांल् लङ्कायां समुदीक्ष्य ते । (१५।१)

etān evaṃvidhān gulmāṃl laṅkāyāṃ samudīkṣya te |

15.2१५.२

मामकाः सचिवाः सर्वे शीघ्रं पुनर् इहागताः ॥ (१५।२)

māmakāḥ sacivāḥ sarve śīghraṃ punar ihāgatāḥ ||

16.1१६.१

गजानां च सहस्रं च रथानाम् अयुतं पुरे । (१६।१)

gajānāṃ ca sahasraṃ ca rathānām ayutaṃ pure |

16.2१६.२

हयानाम् अयुते द्वे च साग्रकोटी च रक्षसाम् ॥ (१६।२)

hayānām ayute dve ca sāgrakoṭī ca rakṣasām ||

17.1१७.१

विक्रान्ता बलवन्तश्च संयुगेष्वाततायिनः । (१७।१)

vikrāntā balavantaśca saṃyugeṣvātatāyinaḥ |

17.2१७.२

इष्टा राक्षसराजस्य नित्यम् एते निशाचराः ॥ (१७।२)

iṣṭā rākṣasarājasya nityam ete niśācarāḥ ||

18.1१८.१

एकैकस्यात्र युद्धार्थे राक्षसस्य विशां पते । (१८।१)

ekaikasyātra yuddhārthe rākṣasasya viśāṃ pate |

18.2१८.२

परिवारः सहस्राणां सहस्रम् उपतिष्ठते ॥ (१८।२)

parivāraḥ sahasrāṇāṃ sahasram upatiṣṭhate ||

19.1१९.१

एतां प्रवृत्तिं लङ्कायां मन्त्रिप्रोक्तां विभीषणः । (१९।१)

etāṃ pravṛttiṃ laṅkāyāṃ mantriproktāṃ vibhīṣaṇaḥ |

19.2१९.२

रामं कमलपत्राक्षम् इदम् उत्तरम् अब्रवीत् ॥ (१९।२)

rāmaṃ kamalapatrākṣam idam uttaram abravīt ||

20.1२०.१

कुबेरं तु यदा राम रावणः प्रत्ययुध्यत । (२०।१)

kuberaṃ tu yadā rāma rāvaṇaḥ pratyayudhyata |

20.2२०.२

षष्टिः शतसहस्राणि तदा निर्यान्ति राक्षसाः ॥ (२०।२)

ṣaṣṭiḥ śatasahasrāṇi tadā niryānti rākṣasāḥ ||

21.1२१.१

पराक्रमेण वीर्येण तेजसा सत्त्वगौरवात् । (२१।१)

parākrameṇa vīryeṇa tejasā sattvagauravāt |

21.2२१.२

सदृशा येऽत्र दर्पेण रावणस्य दुरात्मनः ॥ (२१।२)

sadṛśā ye'tra darpeṇa rāvaṇasya durātmanaḥ ||

22.1२२.१

अत्र मन्युर् न कर्तव्यो रोषये त्वां न भीषये । (२२।१)

atra manyur na kartavyo roṣaye tvāṃ na bhīṣaye |

22.2२२.२

समर्थो ह्यसि वीर्येण सुराणाम् अपि निग्रहे ॥ (२२।२)

samartho hyasi vīryeṇa surāṇām api nigrahe ||

23.1२३.१

तद् भवांश्चतुरङ्गेण बलेन महता वृतः । (२३।१)

tad bhavāṃścaturaṅgeṇa balena mahatā vṛtaḥ |

23.2२३.२

व्यूह्येदं वानरानीकं निर्मथिष्यसि रावणम् ॥ (२३।२)

vyūhyedaṃ vānarānīkaṃ nirmathiṣyasi rāvaṇam ||

24.1२४.१

रावणावरजे वाक्यम् एवं ब्रुवति राघवः । (२४।१)

rāvaṇāvaraje vākyam evaṃ bruvati rāghavaḥ |

24.2२४.२

शत्रूणां प्रतिघातार्थम् इदं वचनम् अब्रवीत् ॥ (२४।२)

śatrūṇāṃ pratighātārtham idaṃ vacanam abravīt ||

25.1२५.१

पूर्वद्वारे तु लङ्काया नीलो वानरपुंगवः । (२५।१)

pūrvadvāre tu laṅkāyā nīlo vānarapuṃgavaḥ |

25.2२५.२

प्रहस्तं प्रतियोद्धा स्याद् वानरैर् बहुभिर् वृतः ॥ (२५।२)

prahastaṃ pratiyoddhā syād vānarair bahubhir vṛtaḥ ||

26.1२६.१

अङ्गदो वालिपुत्रस्तु बलेन महता वृतः । (२६।१)

aṅgado vāliputrastu balena mahatā vṛtaḥ |

26.2२६.२

दक्षिणे बाधतां द्वारे महापार्श्वमहोदरौ ॥ (२६।२)

dakṣiṇe bādhatāṃ dvāre mahāpārśvamahodarau ||

27.1२७.१

हनूमान् पश्चिमद्वारं निपीड्य पवनात्मजः । (२७।१)

hanūmān paścimadvāraṃ nipīḍya pavanātmajaḥ |

27.2२७.२

प्रविशत्वप्रमेयात्मा बहुभिः कपिभिर् वृतः ॥ (२७।२)

praviśatvaprameyātmā bahubhiḥ kapibhir vṛtaḥ ||

28.1२८.१

दैत्यदानवसंघानाम् ऋषीणां च महात्मनाम् । (२८।१)

daityadānavasaṃghānām ṛṣīṇāṃ ca mahātmanām |

28.2२८.२

विप्रकारप्रियः क्षुद्रो वरदानबलान्वितः ॥ (२८।२)

viprakārapriyaḥ kṣudro varadānabalānvitaḥ ||

29.1२९.१

परिक्रामति यः सर्वांल् लोकान् संतापयन् प्रजाः । (२९।१)

parikrāmati yaḥ sarvāṃl lokān saṃtāpayan prajāḥ |

29.2२९.२

तस्याहं राक्षसेन्द्रस्य स्वयम् एव वधे धृतः ॥ (२९।२)

tasyāhaṃ rākṣasendrasya svayam eva vadhe dhṛtaḥ ||

30.1३०.१

उत्तरं नगरद्वारम् अहं सौमित्रिणा सह । (३०।१)

uttaraṃ nagaradvāram ahaṃ saumitriṇā saha |

30.2३०.२

निपीड्याभिप्रवेक्ष्यामि सबलो यत्र रावणः ॥ (३०।२)

nipīḍyābhipravekṣyāmi sabalo yatra rāvaṇaḥ ||

31.1३१.१

वानरेन्द्रश्च बलवान् ऋक्षराजश्च जाम्बवान् । (३१।१)

vānarendraśca balavān ṛkṣarājaśca jāmbavān |

31.2३१.२

राक्षसेन्द्रानुजश्चैव गुल्मे भवतु मध्यमे ॥ (३१।२)

rākṣasendrānujaścaiva gulme bhavatu madhyame ||

32.1३२.१

न चैव मानुषं रूपं कार्यं हरिभिर् आहवे । (३२।१)

na caiva mānuṣaṃ rūpaṃ kāryaṃ haribhir āhave |

32.2३२.२

एषा भवतु नः संज्ञा युद्धे ऽस्मिन् वानरे बले ॥ (३२।२)

eṣā bhavatu naḥ saṃjñā yuddhe 'smin vānare bale ||

33.1३३.१

वानरा एव नश्चिह्नं स्वजने ऽस्मिन् भविष्यति । (३३।१)

vānarā eva naścihnaṃ svajane 'smin bhaviṣyati |

33.2३३.२

वयं तु मानुषेणैव सप्त योत्स्यामहे परान् ॥ (३३।२)

vayaṃ tu mānuṣeṇaiva sapta yotsyāmahe parān ||

34.1३४.१

अहम् एव सह भ्रात्रा लक्ष्मणेन महौजसा । (३४।१)

aham eva saha bhrātrā lakṣmaṇena mahaujasā |

34.2३४.२

आत्मना पञ्चमश्चायं सखा मम विभीषणः ॥ (३४।२)

ātmanā pañcamaścāyaṃ sakhā mama vibhīṣaṇaḥ ||

35.1३५.१

स रामः कार्यसिद्ध्यर्थम् एवम् उक्त्वा विभीषणम् । (३५।१)

sa rāmaḥ kāryasiddhyartham evam uktvā vibhīṣaṇam |

35.2३५.२

सुवेलारोहणे बुद्धिं चकार मतिमान्मतिम् ॥ (३५।२)

suvelārohaṇe buddhiṃ cakāra matimānmatim ||

36.1३६.१

ततस्तु रामो महता बलेन प्रच्छाद्य सर्वां पृथिवीं महात्मा । (३६।१)

tatastu rāmo mahatā balena pracchādya sarvāṃ pṛthivīṃ mahātmā |

36.2३६.२

प्रहृष्टरूपो ऽभिजगाम लङ्कां कृत्वा मतिं सो ऽरिवधे महात्मा ॥ (३६।२)

prahṛṣṭarūpo 'bhijagāma laṅkāṃ kṛtvā matiṃ so 'rivadhe mahātmā ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 6, 28

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit