रामायणRāmāyaṇa

Rām, 3, 22

209 of 606 · 68 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

तत् प्रयातं बलं घोरम् अशिवं शोणितोदकम् । (१।१)

tat prayātaṃ balaṃ ghoram aśivaṃ śoṇitodakam |

1.2१.२

अभ्यवर्षन् महामेघस् तुमुलो गर्दभारुणः ॥ (१।२)

abhyavarṣan mahāmeghas tumulo gardabhāruṇaḥ ||

2.1२.१

निपेतुस् तुरगास् तस्य रथयुक्ता महाजवाः । (२।१)

nipetus turagās tasya rathayuktā mahājavāḥ |

2.2२.२

समे पुष्पचिते देशे राजमार्गे यदृच्छया ॥ (२।२)

same puṣpacite deśe rājamārge yadṛcchayā ||

3.1३.१

श्यामं रुधिरपर्यन्तं बभूव परिवेषणम् । (३।१)

śyāmaṃ rudhiraparyantaṃ babhūva pariveṣaṇam |

3.2३.२

अलातचक्रप्रतिमं प्रतिगृह्य दिवाकरम् ॥ (३।२)

alātacakrapratimaṃ pratigṛhya divākaram ||

4.1४.१

ततो ध्वजम् उपागम्य हेमदण्डं समुच्छ्रितम् । (४।१)

tato dhvajam upāgamya hemadaṇḍaṃ samucchritam |

4.2४.२

समाक्रम्य महाकायस् तस्थौ गृध्रः सुदारुणः ॥ (४।२)

samākramya mahākāyas tasthau gṛdhraḥ sudāruṇaḥ ||

5.1५.१

जनस्थानसमीपे च समाक्रम्य खरस्वनाः । (५।१)

janasthānasamīpe ca samākramya kharasvanāḥ |

5.2५.२

विस्वरान् विविधांश् चक्रुर् मांसादा मृगपक्षिणः ॥ (५।२)

visvarān vividhāṃś cakrur māṃsādā mṛgapakṣiṇaḥ ||

6.1६.१

व्याजह्रुश् च प्रदीप्तायां दिशि वै भैरवस्वनम् । (६।१)

vyājahruś ca pradīptāyāṃ diśi vai bhairavasvanam |

6.2६.२

अशिवं यातुधानानां शिवा घोरा महास्वनाः ॥ (६।२)

aśivaṃ yātudhānānāṃ śivā ghorā mahāsvanāḥ ||

7.1७.१

प्रभिन्नगिरिसंकाशास् तोयशोषितधारिणः । (७।१)

prabhinnagirisaṃkāśās toyaśoṣitadhāriṇaḥ |

7.2७.२

आकाशं तद् अनाकाशं चक्रुर् भीमा बलाहकाः ॥ (७।२)

ākāśaṃ tad anākāśaṃ cakrur bhīmā balāhakāḥ ||

8.1८.१

बभूव तिमिरं घोरम् उद्धतं रोमहर्षणम् । (८।१)

babhūva timiraṃ ghoram uddhataṃ romaharṣaṇam |

8.2८.२

दिशो वा विदिशो वापि सुव्यक्तं न चकाशिरे ॥ (८।२)

diśo vā vidiśo vāpi suvyaktaṃ na cakāśire ||

9.1९.१

क्षतजार्द्रसवर्णाभा संध्याकालं विना बभौ । (९।१)

kṣatajārdrasavarṇābhā saṃdhyākālaṃ vinā babhau |

9.2९.२

खरस्याभिमुखं नेदुस् तदा घोरा मृगाः खगाः ॥ (९।२)

kharasyābhimukhaṃ nedus tadā ghorā mṛgāḥ khagāḥ ||

10.1१०.१

नित्याशिवकरा युद्धे शिवा घोरनिदर्शनाः । (१०।१)

nityāśivakarā yuddhe śivā ghoranidarśanāḥ |

10.2१०.२

नेदुर् बलस्याभिमुखं ज्वालोद्गारिभिर् आननैः ॥ (१०।२)

nedur balasyābhimukhaṃ jvālodgāribhir ānanaiḥ ||

11.1११.१

कबन्धः परिघाभासो दृश्यते भास्करान्तिके । (११।१)

kabandhaḥ parighābhāso dṛśyate bhāskarāntike |

11.2११.२

जग्राह सूर्यं स्वर्भानुर् अपर्वणि महाग्रहः ॥ (११।२)

jagrāha sūryaṃ svarbhānur aparvaṇi mahāgrahaḥ ||

12.1१२.१

प्रवाति मारुतः शीघ्रं निष्प्रभो ऽभूद् दिवाकरः । (१२।१)

pravāti mārutaḥ śīghraṃ niṣprabho 'bhūd divākaraḥ |

12.2१२.२

उत्पेतुश् च विना रात्रिं ताराः खद्योतसप्रभाः ॥ (१२।२)

utpetuś ca vinā rātriṃ tārāḥ khadyotasaprabhāḥ ||

13.1१३.१

संलीनमीनविहगा नलिन्यः पुष्पपङ्कजाः । (१३।१)

saṃlīnamīnavihagā nalinyaḥ puṣpapaṅkajāḥ |

13.2१३.२

तस्मिन् क्षणे बभूवुश् च विना पुष्पफलैर् द्रुमाः ॥ (१३।२)

tasmin kṣaṇe babhūvuś ca vinā puṣpaphalair drumāḥ ||

14.1१४.१

उद्धूतश् च विना वातं रेणुर् जलधरारुणः । (१४।१)

uddhūtaś ca vinā vātaṃ reṇur jaladharāruṇaḥ |

14.2१४.२

वीचीकूचीति वाश्यन्तो बभूवुस् तत्र सारिकाः ॥ (१४।२)

vīcīkūcīti vāśyanto babhūvus tatra sārikāḥ ||

15.1१५.१

उल्काश् चापि सनिर्घोषा निपेतुर् घोरदर्शनाः । (१५।१)

ulkāś cāpi sanirghoṣā nipetur ghoradarśanāḥ |

15.2१५.२

प्रचचाल मही चापि सशैलवनकानना ॥ (१५।२)

pracacāla mahī cāpi saśailavanakānanā ||

16.1१६.१

खरस्य च रथस्थस्य नर्दमानस्य धीमतः । (१६।१)

kharasya ca rathasthasya nardamānasya dhīmataḥ |

16.2१६.२

प्राकम्पत भुजः सव्यः खरश् चास्यावसज्जत ॥ (१६।२)

prākampata bhujaḥ savyaḥ kharaś cāsyāvasajjata ||

17.1१७.१

सास्रा संपद्यते दृष्टिः पश्यमानस्य सर्वतः । (१७।१)

sāsrā saṃpadyate dṛṣṭiḥ paśyamānasya sarvataḥ |

17.2१७.२

ललाटे च रुजा जाता न च मोहान् न्यवर्तत ॥ (१७।२)

lalāṭe ca rujā jātā na ca mohān nyavartata ||

18.1१८.१

तान् समीक्ष्य महोत्पातान् उत्थितान् रोमहर्षणान् । (१८।१)

tān samīkṣya mahotpātān utthitān romaharṣaṇān |

18.2१८.२

अब्रवीद् राक्षसान् सर्वान् प्रहसन् स खरस् तदा ॥ (१८।२)

abravīd rākṣasān sarvān prahasan sa kharas tadā ||

19.1१९.१

महोत्पातान् इमान् सर्वान् उत्थितान् घोरदर्शनान् । (१९।१)

mahotpātān imān sarvān utthitān ghoradarśanān |

19.2१९.२

न चिन्तयाम्य् अहं वीर्याद् बलवान् दुर्बलान् इव ॥ (१९।२)

na cintayāmy ahaṃ vīryād balavān durbalān iva ||

20.1२०.१

तारा अपि शरैस् तीक्ष्णैः पातयेयं नभस्तलात् । (२०।१)

tārā api śarais tīkṣṇaiḥ pātayeyaṃ nabhastalāt |

20.2२०.२

मृत्युं मरणधर्मेण संक्रुद्धो योजयाम्य् अहम् ॥ (२०।२)

mṛtyuṃ maraṇadharmeṇa saṃkruddho yojayāmy aham ||

21.1२१.१

राघवं तं बलोत्सिक्तं भ्रातरं चापि लक्ष्मणम् । (२१।१)

rāghavaṃ taṃ balotsiktaṃ bhrātaraṃ cāpi lakṣmaṇam |

21.2२१.२

अहत्वा सायकैस् तीक्ष्णैर् नोपावर्तितुम् उत्सहे ॥ (२१।२)

ahatvā sāyakais tīkṣṇair nopāvartitum utsahe ||

22.1२२.१

सकामा भगिनी मे ऽस्तु पीत्वा तु रुधिरं तयोः । (२२।१)

sakāmā bhaginī me 'stu pītvā tu rudhiraṃ tayoḥ |

22.2२२.२

यन्निमित्तं तु रामस्य लक्ष्मणस्य विपर्ययः ॥ (२२।२)

yannimittaṃ tu rāmasya lakṣmaṇasya viparyayaḥ ||

23.1२३.१

न क्वचित् प्राप्तपूर्वो मे संयुगेषु पराजयः । (२३।१)

na kvacit prāptapūrvo me saṃyugeṣu parājayaḥ |

23.2२३.२

युष्माकम् एतत् प्रत्यक्षं नानृतं कथयाम्य् अहम् ॥ (२३।२)

yuṣmākam etat pratyakṣaṃ nānṛtaṃ kathayāmy aham ||

24.1२४.१

देवराजम् अपि क्रुद्धो मत्तैरावतयायिनम् । (२४।१)

devarājam api kruddho mattairāvatayāyinam |

24.2२४.२

वज्रहस्तं रणे हन्यां किं पुनस् तौ च मानुषौ ॥ (२४।२)

vajrahastaṃ raṇe hanyāṃ kiṃ punas tau ca mānuṣau ||

25.1२५.१

सा तस्य गर्जितं श्रुत्वा राक्षसस्य महाचमूः । (२५।१)

sā tasya garjitaṃ śrutvā rākṣasasya mahācamūḥ |

25.2२५.२

प्रहर्षम् अतुलं लेभे मृत्युपाशावपाशिता ॥ (२५।२)

praharṣam atulaṃ lebhe mṛtyupāśāvapāśitā ||

26.1२६.१

समेयुश् च महात्मानो युद्धदर्शनकाङ्क्षिणः । (२६।१)

sameyuś ca mahātmāno yuddhadarśanakāṅkṣiṇaḥ |

26.2२६.२

ऋषयो देवगन्धर्वाः सिद्धाश् च सह चारणैः ॥ (२६।२)

ṛṣayo devagandharvāḥ siddhāś ca saha cāraṇaiḥ ||

27.1२७.१

समेत्य चोचुः सहितास् ते ऽन्योन्यं पुण्यकर्मणः । (२७।१)

sametya cocuḥ sahitās te 'nyonyaṃ puṇyakarmaṇaḥ |

27.2२७.२

स्वस्ति गोब्राह्मणेभ्यो ऽस्तु लोकानां ये च संमताः ॥ (२७।२)

svasti gobrāhmaṇebhyo 'stu lokānāṃ ye ca saṃmatāḥ ||

28.1२८.१

जयतां राघवो युद्धे पौलस्त्यान् रजनीचरान् । (२८।१)

jayatāṃ rāghavo yuddhe paulastyān rajanīcarān |

28.2२८.२

चक्रहस्तो यथा युद्धे सर्वान् असुरपुंगवान् ॥ (२८।२)

cakrahasto yathā yuddhe sarvān asurapuṃgavān ||

29.1२९.१

एतच् चान्यच् च बहुशो ब्रुवाणाः परमर्षयः । (२९।१)

etac cānyac ca bahuśo bruvāṇāḥ paramarṣayaḥ |

29.2२९.२

ददृशुर् वाहिनीं तेषां राक्षसानां गतायुषाम् ॥ (२९।२)

dadṛśur vāhinīṃ teṣāṃ rākṣasānāṃ gatāyuṣām ||

30.1३०.१

रथेन तु खरो वेगात् सैन्यस्याग्राद् विनिःसृतः । (३०।१)

rathena tu kharo vegāt sainyasyāgrād viniḥsṛtaḥ |

30.2३०.२

तं दृष्ट्वा राक्षसं भूयो राक्षसाश् च विनिःसृताः ॥ (३०।२)

taṃ dṛṣṭvā rākṣasaṃ bhūyo rākṣasāś ca viniḥsṛtāḥ ||

31.1३१.१

श्येनगामी पृथुग्रीवो यज्ञशत्रुर् विहंगमः । (३१।१)

śyenagāmī pṛthugrīvo yajñaśatrur vihaṃgamaḥ |

31.2३१.२

दुर्जयः करवीराक्षः परुषः कालकार्मुकः ॥ (३१।२)

durjayaḥ karavīrākṣaḥ paruṣaḥ kālakārmukaḥ ||

32.1३२.१

मेघमाली महामाली सर्पास्यो रुधिराशनः । (३२।१)

meghamālī mahāmālī sarpāsyo rudhirāśanaḥ |

32.2३२.२

द्वादशैते महावीर्याः प्रतस्थुर् अभितः खरम् ॥ (३२।२)

dvādaśaite mahāvīryāḥ pratasthur abhitaḥ kharam ||

33.1३३.१

महाकपालः स्थूलाक्षः प्रमाथी त्रिशिरास् तथा । (३३।१)

mahākapālaḥ sthūlākṣaḥ pramāthī triśirās tathā |

33.2३३.२

चत्वार एते सेनाग्र्या दूषणं पृष्ठतो ऽन्वयुः ॥ (३३।२)

catvāra ete senāgryā dūṣaṇaṃ pṛṣṭhato 'nvayuḥ ||

34.1३४.१

सा भीमवेगा समराभिकामा सुदारुणा राक्षसवीरसेना । (३४।१)

sā bhīmavegā samarābhikāmā sudāruṇā rākṣasavīrasenā |

34.2३४.२

तौ राजपुत्रौ सहसाभ्युपेता माला ग्रहाणाम् इव चन्द्रसूर्यौ ॥ (३४।२)

tau rājaputrau sahasābhyupetā mālā grahāṇām iva candrasūryau ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 3, 22

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit