रामायणRāmāyaṇa

Rām, 4, 48

306 of 606 · 44 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

अथाङ्गदस् तदा सर्वान् वानरान् इदम् अब्रवीत् । (१।१)

athāṅgadas tadā sarvān vānarān idam abravīt |

1.2१.२

परिश्रान्तो महाप्राज्ञः समाश्वास्य शनैर् वचः ॥ (१।२)

pariśrānto mahāprājñaḥ samāśvāsya śanair vacaḥ ||

2.1२.१

वनानि गिरयो नद्यो दुर्गाणि गहनानि च । (२।१)

vanāni girayo nadyo durgāṇi gahanāni ca |

2.2२.२

दर्यो गिरिगुहाश् चैव विचिता नः समन्ततः ॥ (२।२)

daryo giriguhāś caiva vicitā naḥ samantataḥ ||

3.1३.१

तत्र तत्र सहास्माभिर् जानकी न च दृश्यते । (३।१)

tatra tatra sahāsmābhir jānakī na ca dṛśyate |

3.2३.२

तद् वा रक्षो हृता येन सीता सुरसुतोपमा ॥ (३।२)

tad vā rakṣo hṛtā yena sītā surasutopamā ||

4.1४.१

कालश् च नो महान् यातः सुग्रीवश् चोग्रशासनः । (४।१)

kālaś ca no mahān yātaḥ sugrīvaś cograśāsanaḥ |

4.2४.२

तस्माद् भवन्तः सहिता विचिन्वन्तु समन्ततः ॥ (४।२)

tasmād bhavantaḥ sahitā vicinvantu samantataḥ ||

5.1५.१

विहाय तन्द्रीं शोकं च निद्रां चैव समुत्थिताम् । (५।१)

vihāya tandrīṃ śokaṃ ca nidrāṃ caiva samutthitām |

5.2५.२

विचिनुध्वं यथा सीतां पश्यामो जनकात्मजाम् ॥ (५।२)

vicinudhvaṃ yathā sītāṃ paśyāmo janakātmajām ||

6.1६.१

अनिर्वेदं च दाक्ष्यं च मनसश् चापराजयम् । (६।१)

anirvedaṃ ca dākṣyaṃ ca manasaś cāparājayam |

6.2६.२

कार्यसिद्धिकराण्य् आहुस् तस्माद् एतद् ब्रवीम्य् अहम् ॥ (६।२)

kāryasiddhikarāṇy āhus tasmād etad bravīmy aham ||

7.1७.१

अद्यापीदं वनं दुर्गं विचिन्वन्तु वनौकसः । (७।१)

adyāpīdaṃ vanaṃ durgaṃ vicinvantu vanaukasaḥ |

7.2७.२

खेदं त्यक्त्वा पुनः सर्वं वनम् एतद् विचीयताम् ॥ (७।२)

khedaṃ tyaktvā punaḥ sarvaṃ vanam etad vicīyatām ||

8.1८.१

अवश्यं क्रियमाणस्य दृश्यते कर्मणः फलम् । (८।१)

avaśyaṃ kriyamāṇasya dṛśyate karmaṇaḥ phalam |

8.2८.२

अलं निर्वेदम् आगम्य न हि नो मलिनं क्षमम् ॥ (८।२)

alaṃ nirvedam āgamya na hi no malinaṃ kṣamam ||

9.1९.१

सुग्रीवः क्रोधनो राजा तीक्ष्णदण्डश् च वानराः । (९।१)

sugrīvaḥ krodhano rājā tīkṣṇadaṇḍaś ca vānarāḥ |

9.2९.२

भेतव्यं तस्य सततं रामस्य च महात्मनः ॥ (९।२)

bhetavyaṃ tasya satataṃ rāmasya ca mahātmanaḥ ||

10.1१०.१

हितार्थम् एतद् उक्तं वः क्रियतां यदि रोचते । (१०।१)

hitārtham etad uktaṃ vaḥ kriyatāṃ yadi rocate |

10.2१०.२

उच्यतां वा क्षमं यन् नः सर्वेषाम् एव वानराः ॥ (१०।२)

ucyatāṃ vā kṣamaṃ yan naḥ sarveṣām eva vānarāḥ ||

11.1११.१

अङ्गदस्य वचः श्रुत्वा वचनं गन्धमादनः । (११।१)

aṅgadasya vacaḥ śrutvā vacanaṃ gandhamādanaḥ |

11.2११.२

उवाचाव्यक्तया वाचा पिपासाश्रमखिन्नया ॥ (११।२)

uvācāvyaktayā vācā pipāsāśramakhinnayā ||

12.1१२.१

सदृशं खलु वो वाक्यम् अङ्गदो यद् उवाच ह । (१२।१)

sadṛśaṃ khalu vo vākyam aṅgado yad uvāca ha |

12.2१२.२

हितं चैवानुकूलं च क्रियताम् अस्य भाषितम् ॥ (१२।२)

hitaṃ caivānukūlaṃ ca kriyatām asya bhāṣitam ||

13.1१३.१

पुनर् मार्गामहे शैलान् कन्दरांश् च दरीस् तथा । (१३।१)

punar mārgāmahe śailān kandarāṃś ca darīs tathā |

13.2१३.२

काननानि च शून्यानि गिरिप्रस्रवणानि च ॥ (१३।२)

kānanāni ca śūnyāni giriprasravaṇāni ca ||

14.1१४.१

यथोद्दिष्टानि सर्वाणि सुग्रीवेण महात्मना । (१४।१)

yathoddiṣṭāni sarvāṇi sugrīveṇa mahātmanā |

14.2१४.२

विचिन्वन्तु वनं सर्वे गिरिदुर्गाणि सर्वशः ॥ (१४।२)

vicinvantu vanaṃ sarve giridurgāṇi sarvaśaḥ ||

15.1१५.१

ततः समुत्थाय पुनर् वानरास् ते महाबलाः । (१५।१)

tataḥ samutthāya punar vānarās te mahābalāḥ |

15.2१५.२

विन्ध्यकाननसंकीर्णां विचेरुर् दक्षिणां दिशम् ॥ (१५।२)

vindhyakānanasaṃkīrṇāṃ vicerur dakṣiṇāṃ diśam ||

16.1१६.१

ते शारदाभ्रप्रतिमं श्रीमद्रजतपर्वतम् । (१६।१)

te śāradābhrapratimaṃ śrīmadrajataparvatam |

16.2१६.२

शृङ्गवन्तं दरीवन्तम् अधिरुह्य च वानराः ॥ (१६।२)

śṛṅgavantaṃ darīvantam adhiruhya ca vānarāḥ ||

17.1१७.१

तत्र लोध्रवनं रम्यं सप्तपर्णवनानि च । (१७।१)

tatra lodhravanaṃ ramyaṃ saptaparṇavanāni ca |

17.2१७.२

विचिन्वन्तो हरिवराः सीतादर्शनकाङ्क्षिणः ॥ (१७।२)

vicinvanto harivarāḥ sītādarśanakāṅkṣiṇaḥ ||

18.1१८.१

तस्याग्रम् अधिरूढास् ते श्रान्ता विपुलविक्रमाः । (१८।१)

tasyāgram adhirūḍhās te śrāntā vipulavikramāḥ |

18.2१८.२

न पश्यन्ति स्म वैदेहीं रामस्य महिषीं प्रियाम् ॥ (१८।२)

na paśyanti sma vaidehīṃ rāmasya mahiṣīṃ priyām ||

19.1१९.१

ते तु दृष्टिगतं कृत्वा तं शैलं बहुकन्दरम् । (१९।१)

te tu dṛṣṭigataṃ kṛtvā taṃ śailaṃ bahukandaram |

19.2१९.२

अवारोहन्त हरयो वीक्षमाणाः समन्ततः ॥ (१९।२)

avārohanta harayo vīkṣamāṇāḥ samantataḥ ||

20.1२०.१

अवरुह्य ततो भूमिं श्रान्ता विगतचेतसः । (२०।१)

avaruhya tato bhūmiṃ śrāntā vigatacetasaḥ |

20.2२०.२

स्थित्वा मुहूर्तं तत्राथ वृक्षमूलम् उपाश्रिताः ॥ (२०।२)

sthitvā muhūrtaṃ tatrātha vṛkṣamūlam upāśritāḥ ||

21.1२१.१

ते मुहूर्तं समाश्वस्ताः किंचिद् भग्नपरिश्रमाः । (२१।१)

te muhūrtaṃ samāśvastāḥ kiṃcid bhagnapariśramāḥ |

21.2२१.२

पुनर् एवोद्यताः कृत्स्नां मार्गितुं दक्षिणां दिशम् ॥ (२१।२)

punar evodyatāḥ kṛtsnāṃ mārgituṃ dakṣiṇāṃ diśam ||

22.1२२.१

हनुमत्प्रमुखास् ते तु प्रस्थिताः प्लवगर्षभाः । (२२।१)

hanumatpramukhās te tu prasthitāḥ plavagarṣabhāḥ |

22.2२२.२

विन्ध्यम् एवादितस् तावद् विचेरुस् ते समन्ततः ॥ (२२।२)

vindhyam evāditas tāvad vicerus te samantataḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 4, 48

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit