रामायणRāmāyaṇa

Rām, 5, 17

341 of 606 · 43 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

तस्मिन्न् एव ततः काले राजपुत्री त्वनिन्दिता । (१।१)

tasminn eva tataḥ kāle rājaputrī tvaninditā |

1.2१.२

रूपयौवनसम्पन्नं भूषणोत्तमभूषितम् ॥ (१।२)

rūpayauvanasampannaṃ bhūṣaṇottamabhūṣitam ||

2.1२.१

ततो दृष्ट्वैव वैदेही रावणं राक्षसाधिपम् । (२।१)

tato dṛṣṭvaiva vaidehī rāvaṇaṃ rākṣasādhipam |

2.2२.२

प्रावेपत वरारोहा प्रवाते कदली यथा ॥ (२।२)

prāvepata varārohā pravāte kadalī yathā ||

3.1३.१

ऊरुभ्याम् उदरं छाद्य बाहुभ्यां च पयोधरौ । (३।१)

ūrubhyām udaraṃ chādya bāhubhyāṃ ca payodharau |

3.2३.२

उपविष्टा विशालाक्षी रुदन्ती वरवर्णिनी ॥ (३।२)

upaviṣṭā viśālākṣī rudantī varavarṇinī ||

4.1४.१

दशग्रीवस्तु वैदेहीं रक्षितां राक्षसीगणैः । (४।१)

daśagrīvastu vaidehīṃ rakṣitāṃ rākṣasīgaṇaiḥ |

4.2४.२

ददर्श दीनां दुःखार्तं नावं सन्नाम् इवार्णवे ॥ (४।२)

dadarśa dīnāṃ duḥkhārtaṃ nāvaṃ sannām ivārṇave ||

5.1५.१

असंवृतायाम् आसीनां धरण्यां संशितव्रताम् । (५।१)

asaṃvṛtāyām āsīnāṃ dharaṇyāṃ saṃśitavratām |

5.2५.२

छिन्नां प्रपतितां भूमौ शाखाम् इव वनस्पतेः । (५।२)

chinnāṃ prapatitāṃ bhūmau śākhām iva vanaspateḥ |

5.3५.३

मलमण्डनदिग्धाङ्गीं मण्डनार्हाम् अमण्डिताम् ॥ (५।३)

malamaṇḍanadigdhāṅgīṃ maṇḍanārhām amaṇḍitām ||

6.1६.१

समीपं राजसिंहस्य रामस्य विदितात्मनः । (६।१)

samīpaṃ rājasiṃhasya rāmasya viditātmanaḥ |

6.2६.२

संकल्पहयसंयुक्तैर् यान्तीम् इव मनोरथैः ॥ (६।२)

saṃkalpahayasaṃyuktair yāntīm iva manorathaiḥ ||

7.1७.१

शुष्यन्तीं रुदतीम् एकां ध्यानशोकपरायणाम् । (७।१)

śuṣyantīṃ rudatīm ekāṃ dhyānaśokaparāyaṇām |

7.2७.२

दुःखस्यान्तम् अपश्यन्तीं रामां रामम् अनुव्रताम् ॥ (७।२)

duḥkhasyāntam apaśyantīṃ rāmāṃ rāmam anuvratām ||

8.1८.१

वेष्टमानाम् अथाविष्टां पन्नगेन्द्रवधूम् इव । (८।१)

veṣṭamānām athāviṣṭāṃ pannagendravadhūm iva |

8.2८.२

धूप्यमानां ग्रहेणेव रोहिणीं धूमकेतुना ॥ (८।२)

dhūpyamānāṃ graheṇeva rohiṇīṃ dhūmaketunā ||

9.1९.१

वृत्तशीले कुले जाताम् आचारवति धार्मिके । (९।१)

vṛttaśīle kule jātām ācāravati dhārmike |

9.2९.२

पुनः संस्कारम् आपन्नां जाताम् इव च दुष्कुले ॥ (९।२)

punaḥ saṃskāram āpannāṃ jātām iva ca duṣkule ||

10.1१०.१

सन्नाम् इव महाकीर्तिं श्रद्धाम् इव विमानिताम् । (१०।१)

sannām iva mahākīrtiṃ śraddhām iva vimānitām |

10.2१०.२

प्रज्ञाम् इव परिक्षीणाम् आशां प्रतिहताम् इव ॥ (१०।२)

prajñām iva parikṣīṇām āśāṃ pratihatām iva ||

11.1११.१

आयतीम् इव विध्वस्ताम् आज्ञां प्रतिहताम् इव । (११।१)

āyatīm iva vidhvastām ājñāṃ pratihatām iva |

11.2११.२

दीप्ताम् इव दिशं काले पूजाम् अपहृताम् इव ॥ (११।२)

dīptām iva diśaṃ kāle pūjām apahṛtām iva ||

12.1१२.१

पद्मिनीम् इव विध्वस्तां हतशूरां चमूम् इव । (१२।१)

padminīm iva vidhvastāṃ hataśūrāṃ camūm iva |

12.2१२.२

प्रभाम् इव तपोध्वस्ताम् उपक्षीणाम् इवापगाम् ॥ (१२।२)

prabhām iva tapodhvastām upakṣīṇām ivāpagām ||

13.1१३.१

वेदीम् इव परामृष्टां शान्ताम् अग्निशिखाम् इव । (१३।१)

vedīm iva parāmṛṣṭāṃ śāntām agniśikhām iva |

13.2१३.२

पौर्णमासीम् इव निशां राहुग्रस्तेन्दुमण्डलाम् ॥ (१३।२)

paurṇamāsīm iva niśāṃ rāhugrastendumaṇḍalām ||

14.1१४.१

उत्कृष्टपर्णकमलां वित्रासितविहंगमाम् । (१४।१)

utkṛṣṭaparṇakamalāṃ vitrāsitavihaṃgamām |

14.2१४.२

हस्तिहस्तपरामृष्टाम् आकुलां पद्मिनीम् इव ॥ (१४।२)

hastihastaparāmṛṣṭām ākulāṃ padminīm iva ||

15.1१५.१

पतिशोकातुरां शुष्कां नदीं विस्राविताम् इव । (१५।१)

patiśokāturāṃ śuṣkāṃ nadīṃ visrāvitām iva |

15.2१५.२

परया मृजया हीनां कृष्णपक्षे निशाम् इव ॥ (१५।२)

parayā mṛjayā hīnāṃ kṛṣṇapakṣe niśām iva ||

16.1१६.१

सुकुमारीं सुजाताङ्गीं रत्नगर्भगृहोचिताम् । (१६।१)

sukumārīṃ sujātāṅgīṃ ratnagarbhagṛhocitām |

16.2१६.२

तप्यमानाम् इवोष्णेन मृणालीम् अचिरोद्धृताम् ॥ (१६।२)

tapyamānām ivoṣṇena mṛṇālīm aciroddhṛtām ||

17.1१७.१

गृहीतामालितां स्तम्भे यूथपेन विनाकृताम् । (१७।१)

gṛhītāmālitāṃ stambhe yūthapena vinākṛtām |

17.2१७.२

निःश्वसन्तीं सुदुःखार्तां गजराजवधूम् इव ॥ (१७।२)

niḥśvasantīṃ suduḥkhārtāṃ gajarājavadhūm iva ||

18.1१८.१

एकया दीर्घया वेण्या शोभमानाम् अयत्नतः । (१८।१)

ekayā dīrghayā veṇyā śobhamānām ayatnataḥ |

18.2१८.२

नीलया नीरदापाये वनराज्या महीम् इव ॥ (१८।२)

nīlayā nīradāpāye vanarājyā mahīm iva ||

19.1१९.१

उपवासेन शोकेन ध्यानेन च भयेन च । (१९।१)

upavāsena śokena dhyānena ca bhayena ca |

19.2१९.२

परिक्षीणां कृशां दीनाम् अल्पाहारां तपोधनाम् ॥ (१९।२)

parikṣīṇāṃ kṛśāṃ dīnām alpāhārāṃ tapodhanām ||

20.1२०.१

आयाचमानां दुःखार्तां प्राञ्जलिं देवताम् इव । (२०।१)

āyācamānāṃ duḥkhārtāṃ prāñjaliṃ devatām iva |

20.2२०.२

भावेन रघुमुख्यस्य दशग्रीवपराभवम् ॥ (२०।२)

bhāvena raghumukhyasya daśagrīvaparābhavam ||

21.1२१.१

समीक्षमाणां रुदतीम् अनिन्दितां सुपक्ष्मताम्रायतशुक्ललोचनाम् । (२१।१)

samīkṣamāṇāṃ rudatīm aninditāṃ supakṣmatāmrāyataśuklalocanām |

21.2२१.२

अनुव्रतां रामम् अतीव मैथिलीं प्रलोभयामास वधाय रावणः ॥ (२१।२)

anuvratāṃ rāmam atīva maithilīṃ pralobhayāmāsa vadhāya rāvaṇaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 5, 17

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit