रामायणRāmāyaṇa

Rām, 1, 66

66 of 606 · 54 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

जनकस्य वचः श्रुत्वा विश्वामित्रो महामुनिः । (१।१)

janakasya vacaḥ śrutvā viśvāmitro mahāmuniḥ |

1.2१.२

धनुर् दर्शय रामाय इति होवाच पार्थिवम् ॥ (१।२)

dhanur darśaya rāmāya iti hovāca pārthivam ||

2.1२.१

ततः स राजा जनकः सचिवान् व्यादिदेश ह । (२।१)

tataḥ sa rājā janakaḥ sacivān vyādideśa ha |

2.2२.२

धनुर् आनीयतां दिव्यं गन्धमाल्यविभूषितम् ॥ (२।२)

dhanur ānīyatāṃ divyaṃ gandhamālyavibhūṣitam ||

3.1३.१

जनकेन समादिष्टाः सचिवाः प्राविशन् पुरीम् । (३।१)

janakena samādiṣṭāḥ sacivāḥ prāviśan purīm |

3.2३.२

तद् धनुः पुरतः कृत्वा निर्जग्मुः पार्थिवाज्ञया ॥ (३।२)

tad dhanuḥ purataḥ kṛtvā nirjagmuḥ pārthivājñayā ||

4.1४.१

नृणां शतानि पञ्चाशद् व्यायतानां महात्मनाम् । (४।१)

nṛṇāṃ śatāni pañcāśad vyāyatānāṃ mahātmanām |

4.2४.२

मञ्जूषाम् अष्टचक्रां तां समूहुस् ते कथंचन ॥ (४।२)

mañjūṣām aṣṭacakrāṃ tāṃ samūhus te kathaṃcana ||

5.1५.१

ताम् आदाय तु मञ्जूषाम् आयतीं यत्र तद् धनुः । (५।१)

tām ādāya tu mañjūṣām āyatīṃ yatra tad dhanuḥ |

5.2५.२

सुरोपमं ते जनकम् ऊचुर् नृपतिमन्त्रिणः ॥ (५।२)

suropamaṃ te janakam ūcur nṛpatimantriṇaḥ ||

6.1६.१

इदं धनुर्वरं राजन् पूजितं सर्वराजभिः । (६।१)

idaṃ dhanurvaraṃ rājan pūjitaṃ sarvarājabhiḥ |

6.2६.२

मिथिलाधिप राजेन्द्र दर्शनीयं यदीच्छसि ॥ (६।२)

mithilādhipa rājendra darśanīyaṃ yadīcchasi ||

7.1७.१

तेषां नृपो वचः श्रुत्वा कृताञ्जलिर् अभाषत । (७।१)

teṣāṃ nṛpo vacaḥ śrutvā kṛtāñjalir abhāṣata |

7.2७.२

विश्वामित्रं महात्मानं तौ चोभौ रामलक्ष्मणौ ॥ (७।२)

viśvāmitraṃ mahātmānaṃ tau cobhau rāmalakṣmaṇau ||

8.1८.१

इदं धनुर्वरं ब्रह्मञ् जनकैर् अभिपूजितम् । (८।१)

idaṃ dhanurvaraṃ brahmañ janakair abhipūjitam |

8.2८.२

राजभिश् च महावीर्यैर् अशक्यं पूरितुं तदा ॥ (८।२)

rājabhiś ca mahāvīryair aśakyaṃ pūrituṃ tadā ||

9.1९.१

नैतत् सुरगणाः सर्वे नासुरा न च राक्षसाः । (९।१)

naitat suragaṇāḥ sarve nāsurā na ca rākṣasāḥ |

9.2९.२

गन्धर्वयक्षप्रवराः सकिंनरमहोरगाः ॥ (९।२)

gandharvayakṣapravarāḥ sakiṃnaramahoragāḥ ||

10.1१०.१

क्व गतिर् मानुषाणां च धनुषो ऽस्य प्रपूरणे । (१०।१)

kva gatir mānuṣāṇāṃ ca dhanuṣo 'sya prapūraṇe |

10.2१०.२

आरोपणे समायोगे वेपने तोलने ऽपि वा ॥ (१०।२)

āropaṇe samāyoge vepane tolane 'pi vā ||

11.1११.१

तद् एतद् धनुषां श्रेष्ठम् आनीतं मुनिपुंगव । (११।१)

tad etad dhanuṣāṃ śreṣṭham ānītaṃ munipuṃgava |

11.2११.२

दर्शयैतन् महाभाग अनयो राजपुत्रयोः ॥ (११।२)

darśayaitan mahābhāga anayo rājaputrayoḥ ||

12.1१२.१

विश्वामित्रस् तु धर्मात्मा श्रुत्वा जनकभाषितम् । (१२।१)

viśvāmitras tu dharmātmā śrutvā janakabhāṣitam |

12.2१२.२

वत्स राम धनुः पश्य इति राघवम् अब्रवीत् ॥ (१२।२)

vatsa rāma dhanuḥ paśya iti rāghavam abravīt ||

13.1१३.१

महर्षेर् वचनाद् रामो यत्र तिष्ठति तद् धनुः । (१३।१)

maharṣer vacanād rāmo yatra tiṣṭhati tad dhanuḥ |

13.2१३.२

मञ्जूषां ताम् अपावृत्य दृष्ट्वा धनुर् अथाब्रवीत् ॥ (१३।२)

mañjūṣāṃ tām apāvṛtya dṛṣṭvā dhanur athābravīt ||

14.1१४.१

इदं धनुर्वरं ब्रह्मन् संस्पृशामीह पाणिना । (१४।१)

idaṃ dhanurvaraṃ brahman saṃspṛśāmīha pāṇinā |

14.2१४.२

यत्नवांश् च भविष्यामि तोलने पूरणे ऽपि वा ॥ (१४।२)

yatnavāṃś ca bhaviṣyāmi tolane pūraṇe 'pi vā ||

15.1१५.१

बाढम् इत्य् एव तं राजा मुनिश् च समभाषत । (१५।१)

bāḍham ity eva taṃ rājā muniś ca samabhāṣata |

15.2१५.२

लीलया स धनुर् मध्ये जग्राह वचनान् मुनेः ॥ (१५।२)

līlayā sa dhanur madhye jagrāha vacanān muneḥ ||

16.1१६.१

पश्यतां नृसहस्राणां बहूनां रघुनन्दनः । (१६।१)

paśyatāṃ nṛsahasrāṇāṃ bahūnāṃ raghunandanaḥ |

16.2१६.२

आरोपयत् स धर्मात्मा सलीलम् इव तद् धनुः ॥ (१६।२)

āropayat sa dharmātmā salīlam iva tad dhanuḥ ||

17.1१७.१

आरोपयित्वा मौर्वीं च पूरयामास वीर्यवान् । (१७।१)

āropayitvā maurvīṃ ca pūrayāmāsa vīryavān |

17.2१७.२

तद् बभञ्ज धनुर् मध्ये नरश्रेष्ठो महायशाः ॥ (१७।२)

tad babhañja dhanur madhye naraśreṣṭho mahāyaśāḥ ||

18.1१८.१

तस्य शब्दो महान् आसीन् निर्घातसमनिःस्वनः । (१८।१)

tasya śabdo mahān āsīn nirghātasamaniḥsvanaḥ |

18.2१८.२

भूमिकम्पश् च सुमहान् पर्वतस्येव दीर्यतः ॥ (१८।२)

bhūmikampaś ca sumahān parvatasyeva dīryataḥ ||

19.1१९.१

निपेतुश् च नराः सर्वे तेन शब्देन मोहिताः । (१९।१)

nipetuś ca narāḥ sarve tena śabdena mohitāḥ |

19.2१९.२

वर्जयित्वा मुनिवरं राजानं तौ च राघवौ ॥ (१९।२)

varjayitvā munivaraṃ rājānaṃ tau ca rāghavau ||

20.1२०.१

प्रत्याश्वस्ते जने तस्मिन् राजा विगतसाध्वसः । (२०।१)

pratyāśvaste jane tasmin rājā vigatasādhvasaḥ |

20.2२०.२

उवाच प्राञ्जलिर् वाक्यं वाक्यज्ञो मुनिपुंगवम् ॥ (२०।२)

uvāca prāñjalir vākyaṃ vākyajño munipuṃgavam ||

21.1२१.१

भगवन् दृष्टवीर्यो मे रामो दशरथात्मजः । (२१।१)

bhagavan dṛṣṭavīryo me rāmo daśarathātmajaḥ |

21.2२१.२

अत्यद्भुतम् अचिन्त्यं च अतर्कितम् इदं मया ॥ (२१।२)

atyadbhutam acintyaṃ ca atarkitam idaṃ mayā ||

22.1२२.१

जनकानां कुले कीर्तिम् आहरिष्यति मे सुता । (२२।१)

janakānāṃ kule kīrtim āhariṣyati me sutā |

22.2२२.२

सीता भर्तारम् आसाद्य रामं दशरथात्मजम् ॥ (२२।२)

sītā bhartāram āsādya rāmaṃ daśarathātmajam ||

23.1२३.१

मम सत्या प्रतिज्ञा च वीर्यशुल्केति कौशिक । (२३।१)

mama satyā pratijñā ca vīryaśulketi kauśika |

23.2२३.२

सीता प्राणैर् बहुमता देया रामाय मे सुता ॥ (२३।२)

sītā prāṇair bahumatā deyā rāmāya me sutā ||

24.1२४.१

भवतो ऽनुमते ब्रह्मञ् शीघ्रं गच्छन्तु मन्त्रिणः । (२४।१)

bhavato 'numate brahmañ śīghraṃ gacchantu mantriṇaḥ |

24.2२४.२

मम कौशिक भद्रं ते अयोध्यां त्वरिता रथैः ॥ (२४।२)

mama kauśika bhadraṃ te ayodhyāṃ tvaritā rathaiḥ ||

25.1२५.१

राजानं प्रश्रितैर् वाक्यैर् आनयन्तु पुरं मम । (२५।१)

rājānaṃ praśritair vākyair ānayantu puraṃ mama |

25.2२५.२

प्रदानं वीर्यशुल्काः कथयन्तु च सर्वशः ॥ (२५।२)

pradānaṃ vīryaśulkāḥ kathayantu ca sarvaśaḥ ||

26.1२६.१

मुनिगुप्तौ च काकुत्स्थौ कथयन्तु नृपाय वै । (२६।१)

muniguptau ca kākutsthau kathayantu nṛpāya vai |

26.2२६.२

प्रीयमाणं तु राजानम् आनयन्तु सुशीघ्रगाः ॥ (२६।२)

prīyamāṇaṃ tu rājānam ānayantu suśīghragāḥ ||

27.1२७.१

कौशिकश् च तथेत्य् आह राजा चाभाष्य मन्त्रिणः । (२७।१)

kauśikaś ca tathety āha rājā cābhāṣya mantriṇaḥ |

27.2२७.२

अयोध्यां प्रेषयामास धर्मात्मा कृतशासनात् ॥ (२७।२)

ayodhyāṃ preṣayāmāsa dharmātmā kṛtaśāsanāt ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 1, 66

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit