रामायणRāmāyaṇa

Rām, 7, 48

554 of 606 · 41 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

सीतां तु रुदतीं दृष्ट्वा ये तत्र मुनिदारकाः । (१।१)

sītāṃ tu rudatīṃ dṛṣṭvā ye tatra munidārakāḥ |

1.2१.२

प्राद्रवन् यत्र भगवान् आस्ते वाल्मीकिर् अग्र्यधीः ॥ (१।२)

prādravan yatra bhagavān āste vālmīkir agryadhīḥ ||

2.1२.१

अभिवाद्य मुनेः पादौ मुनिपुत्रा महर्षये । (२।१)

abhivādya muneḥ pādau muniputrā maharṣaye |

2.2२.२

सर्वे निवेदयामासुस्तस्यास्तु रुदितस्वनम् ॥ (२।२)

sarve nivedayāmāsustasyāstu ruditasvanam ||

3.1३.१

अदृष्टपूर्वा भगवन् कस्याप्येषा महात्मनः । (३।१)

adṛṣṭapūrvā bhagavan kasyāpyeṣā mahātmanaḥ |

3.2३.२

पत्नी श्रीर् इव संमोहाद् विरौति विकृतस्वरा ॥ (३।२)

patnī śrīr iva saṃmohād virauti vikṛtasvarā ||

4.1४.१

भगवन् साधु पश्येमां देवताम् इव खाच्च्युताम् । (४।१)

bhagavan sādhu paśyemāṃ devatām iva khāccyutām |

4.2४.२

न ह्येनां मानुषीं विद्मः सत्क्रियास्याः प्रयुज्यताम् ॥ (४।२)

na hyenāṃ mānuṣīṃ vidmaḥ satkriyāsyāḥ prayujyatām ||

5.1५.१

तेषां तद् वचनं श्रुत्वा बुद्ध्या निश्चित्य धर्मवित् । (५।१)

teṣāṃ tad vacanaṃ śrutvā buddhyā niścitya dharmavit |

5.2५.२

तपसा लब्धचक्षुष्मान् प्राद्रवद् यत्र मैथिली ॥ (५।२)

tapasā labdhacakṣuṣmān prādravad yatra maithilī ||

6.1६.१

तं तु देशम् अभिप्रेत्य किंचित् पद्भ्यां महामुनिः । (६।१)

taṃ tu deśam abhipretya kiṃcit padbhyāṃ mahāmuniḥ |

6.2६.२

अर्घ्यम् आदाय रुचिरं जाह्नवीतीरम् आश्रितः । (६।२)

arghyam ādāya ruciraṃ jāhnavītīram āśritaḥ |

6.3६.३

ददर्श राघवस्येष्टां पत्नीं सीताम् अनाथवत् ॥ (६।३)

dadarśa rāghavasyeṣṭāṃ patnīṃ sītām anāthavat ||

7.1७.१

तां सितां शोकभारार्तां वाल्मीकिर् मुनिपुंगवः । (७।१)

tāṃ sitāṃ śokabhārārtāṃ vālmīkir munipuṃgavaḥ |

7.2७.२

उवाच मधुरां वाणीं ह्लादयन्न् इव तेजसा ॥ (७।२)

uvāca madhurāṃ vāṇīṃ hlādayann iva tejasā ||

8.1८.१

स्नुषा दशरथस्य त्वं रामस्य महिषी सती । (८।१)

snuṣā daśarathasya tvaṃ rāmasya mahiṣī satī |

8.2८.२

जनकस्य सुता राज्ञः स्वागतं ते पतिव्रते ॥ (८।२)

janakasya sutā rājñaḥ svāgataṃ te pativrate ||

9.1९.१

आयान्त्येवासि विज्ञाता मया धर्मसमाधिना । (९।१)

āyāntyevāsi vijñātā mayā dharmasamādhinā |

9.2९.२

कारणं चैव सर्वं मे हृदयेनोपलक्षितम् ॥ (९।२)

kāraṇaṃ caiva sarvaṃ me hṛdayenopalakṣitam ||

10.1१०.१

अपापां वेद्मि सीते त्वां तपोलब्धेन चक्षुषा । (१०।१)

apāpāṃ vedmi sīte tvāṃ tapolabdhena cakṣuṣā |

10.2१०.२

विशुद्धभावा वैदेहि साम्प्रतं मयि वर्तसे ॥ (१०।२)

viśuddhabhāvā vaidehi sāmprataṃ mayi vartase ||

11.1११.१

आश्रमस्याविदूरे मे तापस्यस्तपसि स्थिताः । (११।१)

āśramasyāvidūre me tāpasyastapasi sthitāḥ |

11.2११.२

तास्त्वां वत्से यथा वत्सं पालयिष्यन्ति नित्यशः ॥ (११।२)

tāstvāṃ vatse yathā vatsaṃ pālayiṣyanti nityaśaḥ ||

12.1१२.१

इदम् अर्घ्यं प्रतीच्छ त्वं विश्रब्धा विगतज्वरा । (१२।१)

idam arghyaṃ pratīccha tvaṃ viśrabdhā vigatajvarā |

12.2१२.२

यथा स्वगृहम् अभ्येत्य विषादं चैव मा कृथाः ॥ (१२।२)

yathā svagṛham abhyetya viṣādaṃ caiva mā kṛthāḥ ||

13.1१३.१

श्रुत्वा तु भाषितं सीता मुनेः परमम् अद्भुतम् । (१३।१)

śrutvā tu bhāṣitaṃ sītā muneḥ paramam adbhutam |

13.2१३.२

शिरसा वन्द्य चरणौ तथेत्याह कृताञ्जलिः ॥ (१३।२)

śirasā vandya caraṇau tathetyāha kṛtāñjaliḥ ||

14.1१४.१

तं प्रयान्तं मुनिं सीता प्राञ्जलिः पृष्ठतो ऽन्वगात् । (१४।१)

taṃ prayāntaṃ muniṃ sītā prāñjaliḥ pṛṣṭhato 'nvagāt |

14.2१४.२

अन्वयाद् यत्र तापस्यो धर्मनित्याः समाहिताः ॥ (१४।२)

anvayād yatra tāpasyo dharmanityāḥ samāhitāḥ ||

15.1१५.१

तं दृष्ट्वा मुनिम् आयान्तं वैदेह्यानुगतं तदा । (१५।१)

taṃ dṛṣṭvā munim āyāntaṃ vaidehyānugataṃ tadā |

15.2१५.२

उपाजग्मुर् मुदा युक्ता वचनं चेदम् अब्रुवन् ॥ (१५।२)

upājagmur mudā yuktā vacanaṃ cedam abruvan ||

16.1१६.१

स्वागतं ते मुनिश्रेष्ठ चिरस्यागमनं प्रभो । (१६।१)

svāgataṃ te muniśreṣṭha cirasyāgamanaṃ prabho |

16.2१६.२

अभिवादयामः सर्वास्त्वाम् उच्यतां किं च कुर्महे ॥ (१६।२)

abhivādayāmaḥ sarvāstvām ucyatāṃ kiṃ ca kurmahe ||

17.1१७.१

तासां तद् वचनं श्रुत्वा वाल्मीकिर् इदम् अब्रवीत् । (१७।१)

tāsāṃ tad vacanaṃ śrutvā vālmīkir idam abravīt |

17.2१७.२

सीतेयं समनुप्राप्ता पत्नी रामस्य धीमतः ॥ (१७।२)

sīteyaṃ samanuprāptā patnī rāmasya dhīmataḥ ||

18.1१८.१

स्नुषा दशरथस्यैषा जनकस्य सुता सती । (१८।१)

snuṣā daśarathasyaiṣā janakasya sutā satī |

18.2१८.२

अपापा पतिना त्यक्ता परिपाल्या मया सदा ॥ (१८।२)

apāpā patinā tyaktā paripālyā mayā sadā ||

19.1१९.१

इमां भवत्यः पश्यन्तु स्नेहेन परमेण ह । (१९।१)

imāṃ bhavatyaḥ paśyantu snehena parameṇa ha |

19.2१९.२

गौरवान्मम वाक्यस्य पूज्या वो ऽस्तु विशेषतः ॥ (१९।२)

gauravānmama vākyasya pūjyā vo 'stu viśeṣataḥ ||

20.1२०.१

मुहुर् मुहुश्च वैदेहीं परिसान्त्व्य महायशाः । (२०।१)

muhur muhuśca vaidehīṃ parisāntvya mahāyaśāḥ |

20.2२०.२

स्वम् आश्रमं शिष्यवृतः पुनर् आयान्महातपाः ॥ (२०।२)

svam āśramaṃ śiṣyavṛtaḥ punar āyānmahātapāḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 7, 48

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit