रामायणRāmāyaṇa

Rām, 1, 68

68 of 606 · 37 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

ततो रात्र्यां व्यतीतायां सोपाध्यायः सबान्धवः । (१।१)

tato rātryāṃ vyatītāyāṃ sopādhyāyaḥ sabāndhavaḥ |

1.2१.२

राजा दशरथो हृष्टः सुमन्त्रम् इदम् अब्रवीत् ॥ (१।२)

rājā daśaratho hṛṣṭaḥ sumantram idam abravīt ||

2.1२.१

अद्य सर्वे धनाध्यक्षा धनम् आदाय पुष्कलम् । (२।१)

adya sarve dhanādhyakṣā dhanam ādāya puṣkalam |

2.2२.२

व्रजन्त्व् अग्रे सुविहिता नानारत्नसमन्विताः ॥ (२।२)

vrajantv agre suvihitā nānāratnasamanvitāḥ ||

3.1३.१

चतुरङ्गबलं चापि शीघ्रं निर्यातु सर्वशः । (३।१)

caturaṅgabalaṃ cāpi śīghraṃ niryātu sarvaśaḥ |

3.2३.२

ममाज्ञासमकालं च यानयुग्यम् अनुत्तमम् ॥ (३।२)

mamājñāsamakālaṃ ca yānayugyam anuttamam ||

4.1४.१

वसिष्ठो वामदेवश् च जाबालिर् अथ काश्यपः । (४।१)

vasiṣṭho vāmadevaś ca jābālir atha kāśyapaḥ |

4.2४.२

मार्कण्डेयश् च दीर्घायुर् ऋषिः कात्यायनस् तथा ॥ (४।२)

mārkaṇḍeyaś ca dīrghāyur ṛṣiḥ kātyāyanas tathā ||

5.1५.१

एते द्विजाः प्रयान्त्व् अग्रे स्यन्दनं योजयस्व मे । (५।१)

ete dvijāḥ prayāntv agre syandanaṃ yojayasva me |

5.2५.२

यथा कालात्ययो न स्याद् दूता हि त्वरयन्ति माम् ॥ (५।२)

yathā kālātyayo na syād dūtā hi tvarayanti mām ||

6.1६.१

वचनाच् च नरेन्द्रस्य सा सेना चतुरङ्गिणी । (६।१)

vacanāc ca narendrasya sā senā caturaṅgiṇī |

6.2६.२

राजानम् ऋषिभिः सार्धं व्रजन्तं पृष्ठतो ऽन्वगात् ॥ (६।२)

rājānam ṛṣibhiḥ sārdhaṃ vrajantaṃ pṛṣṭhato 'nvagāt ||

7.1७.१

गत्वा चतुरहं मार्गं विदेहान् अभ्युपेयिवान् । (७।१)

gatvā caturahaṃ mārgaṃ videhān abhyupeyivān |

7.2७.२

राजा तु जनकः श्रीमाञ् श्रुत्वा पूजाम् अकल्पयत् ॥ (७।२)

rājā tu janakaḥ śrīmāñ śrutvā pūjām akalpayat ||

8.1८.१

ततो राजानम् आसाद्य वृद्धं दशरथं नृपम् । (८।१)

tato rājānam āsādya vṛddhaṃ daśarathaṃ nṛpam |

8.2८.२

जनको मुदितो राजा हर्षं च परमं ययौ । (८।२)

janako mudito rājā harṣaṃ ca paramaṃ yayau |

8.3८.३

उवाच च नरश्रेष्ठो नरश्रेष्ठं मुदान्वितम् ॥ (८।३)

uvāca ca naraśreṣṭho naraśreṣṭhaṃ mudānvitam ||

9.1९.१

स्वागतं ते महाराज दिष्ट्या प्राप्तो ऽसि राघव । (९।१)

svāgataṃ te mahārāja diṣṭyā prāpto 'si rāghava |

9.2९.२

पुत्रयोर् उभयोः प्रीतिं लप्स्यसे वीर्यनिर्जिताम् ॥ (९।२)

putrayor ubhayoḥ prītiṃ lapsyase vīryanirjitām ||

10.1१०.१

दिष्ट्या प्राप्तो महातेजा वसिष्ठो भगवान् ऋषिः । (१०।१)

diṣṭyā prāpto mahātejā vasiṣṭho bhagavān ṛṣiḥ |

10.2१०.२

सह सर्वैर् द्विजश्रेष्ठैर् देवैर् इव शतक्रतुः ॥ (१०।२)

saha sarvair dvijaśreṣṭhair devair iva śatakratuḥ ||

11.1११.१

दिष्ट्या मे निर्जिता विघ्ना दिष्ट्या मे पूजितं कुलम् । (११।१)

diṣṭyā me nirjitā vighnā diṣṭyā me pūjitaṃ kulam |

11.2११.२

राघवैः सह सम्बन्धाद् वीर्यश्रेष्ठैर् महात्मभिः ॥ (११।२)

rāghavaiḥ saha sambandhād vīryaśreṣṭhair mahātmabhiḥ ||

12.1१२.१

श्वः प्रभाते नरेन्द्रेन्द्र निर्वर्तयितुम् अर्हसि । (१२।१)

śvaḥ prabhāte narendrendra nirvartayitum arhasi |

12.2१२.२

यज्ञस्यान्ते नरश्रेष्ठ विवाहम् ऋषिसंमतम् ॥ (१२।२)

yajñasyānte naraśreṣṭha vivāham ṛṣisaṃmatam ||

13.1१३.१

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा ऋषिमध्ये नराधिपः । (१३।१)

tasya tadvacanaṃ śrutvā ṛṣimadhye narādhipaḥ |

13.2१३.२

वाक्यं वाक्यविदां श्रेष्ठः प्रत्युवाच महीपतिम् ॥ (१३।२)

vākyaṃ vākyavidāṃ śreṣṭhaḥ pratyuvāca mahīpatim ||

14.1१४.१

प्रतिग्रहो दातृवशः श्रुतम् एतन् मया पुरा । (१४।१)

pratigraho dātṛvaśaḥ śrutam etan mayā purā |

14.2१४.२

यथा वक्ष्यसि धर्मज्ञ तत् करिष्यामहे वयम् ॥ (१४।२)

yathā vakṣyasi dharmajña tat kariṣyāmahe vayam ||

15.1१५.१

तद् धर्मिष्ठं यशस्यं च वचनं सत्यवादिनः । (१५।१)

tad dharmiṣṭhaṃ yaśasyaṃ ca vacanaṃ satyavādinaḥ |

15.2१५.२

श्रुत्वा विदेहाधिपतिः परं विस्मयम् आगतः ॥ (१५।२)

śrutvā videhādhipatiḥ paraṃ vismayam āgataḥ ||

16.1१६.१

ततः सर्वे मुनिगणाः परस्परसमागमे । (१६।१)

tataḥ sarve munigaṇāḥ parasparasamāgame |

16.2१६.२

हर्षेण महता युक्तास् तां निशाम् अवसन् सुखम् ॥ (१६।२)

harṣeṇa mahatā yuktās tāṃ niśām avasan sukham ||

17.1१७.१

राजा च राघवौ पुत्रौ निशाम्य परिहर्षितः । (१७।१)

rājā ca rāghavau putrau niśāmya pariharṣitaḥ |

17.2१७.२

उवास परमप्रीतो जनकेन सुपूजितः ॥ (१७।२)

uvāsa paramaprīto janakena supūjitaḥ ||

18.1१८.१

जनको ऽपि महातेजाः क्रियां धर्मेण तत्त्ववित् । (१८।१)

janako 'pi mahātejāḥ kriyāṃ dharmeṇa tattvavit |

18.2१८.२

यज्ञस्य च सुताभ्यां च कृत्वा रात्रिम् उवास ह ॥ (१८।२)

yajñasya ca sutābhyāṃ ca kṛtvā rātrim uvāsa ha ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 1, 68

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit