अथ तस्मिन्निमित्तानि दृष्ट्वा लक्ष्मणपूर्वजः । (१।१)

लक्ष्मणं लक्ष्मिसम्पन्नम् इदं वचनम् अब्रवीत् ॥ (१।२)

परिगृह्योदकं शीतं वनानि फलवन्ति च । (२।१)

बलौघं संविभज्येमं व्यूह्य तिष्ठेम लक्ष्मण ॥ (२।२)

लोकक्षयकरं भीमं भयं पश्याम्युपस्थितम् । (३।१)

निबर्हणं प्रवीराणाम् ऋक्षवानररक्षसाम् ॥ (३।२)

वाताश्च परुषं वान्ति कम्पते च वसुंधरा । (४।१)

पर्वताग्राणि वेपन्ते पतन्ति धरणीधराः ॥ (४।२)

मेघाः क्रव्यादसंकाशाः परुषाः परुषस्वनाः । (५।१)

क्रूराः क्रूरं प्रवर्षन्ति मिश्रं शोणितबिन्दुभिः ॥ (५।२)

रक्तचन्दनसंकाशा संध्यापरमदारुणा । (६।१)

ज्वलच्च निपतत्येतद् आदित्याद् अग्निमण्डलम् ॥ (६।२)

आदित्यम् अभिवाश्यन्ते जनयन्तो महद् भयम् । (७।१)

दीना दीनस्वरा घोरा अप्रशस्ता मृगद्विजाः ॥ (७।२)

रजन्याम् अप्रकाशश्च संतापयति चन्द्रमाः । (८।१)

कृष्णरक्तांशुपर्यन्तो यथा लोकस्य संक्षये ॥ (८।२)

ह्रस्वो रूक्षो ऽप्रशस्तश्च परिवेषः सुलोहितः । (९।१)

आदित्यमण्डले नीलं लक्ष्म लक्ष्मण दृश्यते ॥ (९।२)

दृश्यन्ते न यथावच्च नक्षत्राण्यभिवर्तते । (१०।१)

युगान्तम् इव लोकस्य पश्य लक्ष्मण शंसति ॥ (१०।२)

काकाः श्येनास्तथा गृध्रा नीचैः परिपतन्ति च । (११।१)

शिवाश्चाप्यशिवा वाचः प्रवदन्ति महास्वनाः ॥ (११।२)

क्षिप्रम् अद्य दुराधर्षां पुरीं रावणपालिताम् । (१२।१)

अभियाम जवेनैव सर्वतो हरिभिर् वृताः ॥ (१२।२)

इत्येवं तु वदन् वीरो लक्ष्मणं लक्ष्मणाग्रजः । (१३।१)

तस्माद् अवातरच्छीघ्रं पर्वताग्रान् महाबलः ॥ (१३।२)

अवतीर्य तु धर्मात्मा तस्माच्छैलात् स राघवः । (१४।१)

परैः परमदुर्धर्षं ददर्श बलम् आत्मनः ॥ (१४।२)

संनह्य तु ससुग्रीवः कपिराजबलं महत् । (१५।१)

कालज्ञो राघवः काले संयुगायाभ्यचोदयत् ॥ (१५।२)

ततः काले महाबाहुर् बलेन महता वृतः । (१६।१)

प्रस्थितः पुरतो धन्वी लङ्काम् अभिमुखः पुरीम् ॥ (१६।२)

तं विभीषणसुग्रीवौ हनूमाञ् जाम्बवान्नलः । (१७।१)

ऋक्षराजस्तथा नीलो लक्ष्मणश्चान्वयुस्तदा ॥ (१७।२)

ततः पश्चात् सुमहती पृतनर्क्षवनौकसाम् । (१८।१)

प्रच्छाद्य महतीं भूमिम् अनुयाति स्म राघवम् ॥ (१८।२)

शैलशृङ्गाणि शतशः प्रवृद्धांश्च महीरुहान् । (१९।१)

जगृहुः कुञ्जरप्रख्या वानराः परवारणाः ॥ (१९।२)

तौ त्वदीर्घेण कालेन भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ । (२०।१)

रावणस्य पुरीं लङ्काम् आसेदतुर् अरिंदमौ ॥ (२०।२)

पताकामालिनीं रम्याम् उद्यानवनशोभिताम् । (२१।१)

चित्रवप्रां सुदुष्प्रापाम् उच्चप्राकारतोरणाम् ॥ (२१।२)

तां सुरैर् अपि दुर्धर्षां रामवाक्यप्रचोदिताः । (२२।१)

यथानिदेशं संपीड्य न्यविशन्त वनौकसः ॥ (२२।२)

लङ्कायास्तूत्तरद्वारं शैलशृङ्गम् इवोन्नतम् । (२३।१)

रामः सहानुजो धन्वी जुगोप च रुरोध च ॥ (२३।२)

लङ्काम् उपनिविष्टश्च रामो दशरथात्मजः । (२४।१)

लक्ष्मणानुचरो वीरः पुरीं रावणपालिताम् ॥ (२४।२)

उत्तरद्वारम् आसाद्य यत्र तिष्ठति रावणः । (२५।१)

नान्यो रामाद्धि तद् द्वारं समर्थः परिरक्षितुम् ॥ (२५।२)

रावणाधिष्ठितं भीमं वरुणेनेव सागरम् । (२६।१)

सायुधौ राक्षसैर् भीमैर् अभिगुप्तं समन्ततः । (२६।२)

लघूनां त्रासजननं पातालम् इव दानवैः ॥ (२६।३)

विन्यस्तानि च योधानां बहूनि विविधानि च । (२७।१)

ददर्शायुधजालानि तथैव कवचानि च ॥ (२७।२)

पूर्वं तु द्वारम् आसाद्य नीलो हरिचमूपतिः । (२८।१)

अतिष्ठत् सह मैन्देन द्विविदेन च वीर्यवान् ॥ (२८।२)

अङ्गदो दक्षिणद्वारं जग्राह सुमहाबलः । (२९।१)

ऋषभेण गवाक्षेण गजेन गवयेन च ॥ (२९।२)

हनूमान् पश्चिमद्वारं ररक्ष बलवान् कपिः । (३०।१)

प्रमाथिप्रघसाभ्यां च वीरैर् अन्यैश्च संगतः ॥ (३०।२)

मध्यमे च स्वयं गुल्मे सुग्रीवः समतिष्ठत । (३१।१)

सह सर्वैर् हरिश्रेष्ठैः सुपर्णश्वसनोपमैः ॥ (३१।२)

वानराणां तु षट्त्रिंशत् कोट्यः प्रख्यातयूथपाः । (३२।१)

निपीड्योपनिविष्टाश्च सुग्रीवो यत्र वानरः ॥ (३२।२)

शासनेन तु रामस्य लक्ष्मणः सविभीषणः । (३३।१)

द्वारे द्वारे हरीणां तु कोटिं कोटिं न्यवेशयत् ॥ (३३।२)

पश्चिमेन तु रामस्य सुग्रीवः सहजाम्बवान् । (३४।१)

अदूरान्मध्यमे गुल्मे तस्थौ बहुबलानुगः ॥ (३४।२)

ते तु वानरशार्दूलाः शार्दूला इव दंष्ट्रिणः । (३५।१)

गृहीत्वा द्रुमशैलाग्रान् हृष्टा युद्धाय तस्थिरे ॥ (३५।२)

सर्वे विकृतलाङ्गूलाः सर्वे दंष्ट्रानखायुधाः । (३६।१)

सर्वे विकृतचित्राङ्गाः सर्वे च विकृताननाः ॥ (३६।२)

दशनागबलाः केचित् केचिद् दशगुणोत्तराः । (३७।१)

केचिन् नागसहस्रस्य बभूवुस्तुल्यविक्रमाः ॥ (३७।२)

सन्ति चौघबलाः केचित् केचिच् छतगुणोत्तराः । (३८।१)

अप्रमेयबलाश्चान्ये तत्रासन् हरियूथपाः ॥ (३८।२)

अद्भुतश्च विचित्रश्च तेषाम् आसीत् समागमः । (३९।१)

तत्र वानरसैन्यानां शलभानाम् इवोद्गमः ॥ (३९।२)

परिपूर्णम् इवाकाशं संछन्नेव च मेदिनी । (४०।१)

लङ्काम् उपनिविष्टैश्च संपतद्भिश्च वानरैः ॥ (४०।२)

शतं शतसहस्राणां पृथग् ऋक्षवनौकसाम् । (४१।१)

लङ्काद्वाराण्युपाजग्मुर् अन्ये योद्धुं समन्ततः ॥ (४१।२)

आवृतः स गिरिः सर्वैस्तैः समन्तात् प्लवंगमैः । (४२।१)

अयुतानां सहस्रं च पुरीं ताम् अभ्यवर्तत ॥ (४२।२)

वानरैर् बलवद्भिश्च बभूव द्रुमपाणिभिः । (४३।१)

सर्वतः संवृता लङ्का दुष्प्रवेशापि वायुना ॥ (४३।२)

राक्षसा विस्मयं जग्मुः सहसाभिनिपीडिताः । (४४।१)

वानरैर् मेघसंकाशैः शक्रतुल्यपराक्रमैः ॥ (४४।२)

महाञ् शब्दो ऽभवत् तत्र बलौघस्याभिवर्ततः । (४५।१)

सागरस्येव भिन्नस्य यथा स्यात् सलिलस्वनः ॥ (४५।२)

तेन शब्देन महता सप्राकारा सतोरणा । (४६।१)

लङ्का प्रचलिता सर्वा सशैलवनकानना ॥ (४६।२)

रामलक्ष्मणगुप्ता सा सुग्रीवेण च वाहिनी । (४७।१)

बभूव दुर्धर्षतरा सर्वैर् अपि सुरासुरैः ॥ (४७।२)

राघवः संनिवेश्यैवं सैन्यं स्वं रक्षसां वधे । (४८।१)

संमन्त्र्य मन्त्रिभिः सार्धं निश्चित्य च पुनः पुनः ॥ (४८।२)

आनन्तर्यम् अभिप्रेप्सुः क्रमयोगार्थतत्त्ववित् । (४९।१)

विभीषणस्यानुमते राजधर्मम् अनुस्मरन् । (४९।२)

अङ्गदं वालितनयं समाहूयेदम् अब्रवीत् ॥ (४९।३)

गत्वा सौम्य दशग्रीवं ब्रूहि मद्वचनात् कपे । (५०।१)

लङ्घयित्वा पुरीं लङ्कां भयं त्यक्त्वा गतव्यथः ॥ (५०।२)

भ्रष्टश्रीक गतैश्वर्य मुमूर्षो नष्टचेतन । (५१।१)

ऋषीणां देवतानां च गन्धर्वाप्सरसां तथा ॥ (५१।२)

नागानाम् अथ यक्षाणां राज्ञां च रजनीचर । (५२।१)

यच्च पापं कृतं मोहाद् अवलिप्तेन राक्षस ॥ (५२।२)

नूनम् अद्य गतो दर्पः स्वयम्भूवरदानजः । (५३।१)

यस्य दण्डधरस्ते ऽहं दाराहरणकर्शितः । (५३।२)

दण्डं धारयमाणस्तु लङ्काद्वारे व्यवस्थितः ॥ (५३।३)

पदवीं देवतानां च महर्षीणां च राक्षस । (५४।१)

राजर्षीणां च सर्वेषां गमिष्यसि मया हतः ॥ (५४।२)

बलेन येन वै सीतां मायया राक्षसाधम । (५५।१)

माम् अतिक्रामयित्वा त्वं हृतवांस्तद् विदर्शय ॥ (५५।२)

अराक्षसम् इमं लोकं कर्तास्मि निशितैः शरैः । (५६।१)

न चेच्छरणम् अभ्येषि माम् उपादाय मैथिलीम् ॥ (५६।२)

धर्मात्मा रक्षसां श्रेष्ठः सम्प्राप्तो ऽयं विभीषणः । (५७।१)

लङ्कैश्वर्यं ध्रुवं श्रीमान् अयं प्राप्नोत्यकण्टकम् ॥ (५७।२)

न हि राज्यम् अधर्मेण भोक्तुं क्षणम् अपि त्वया । (५८।१)

शक्यं मूर्खसहायेन पापेनाविजितात्मना ॥ (५८।२)

युध्यस्व वा धृतिं कृत्वा शौर्यम् आलम्ब्य राक्षस । (५९।१)

मच्छरैस्त्वं रणे शान्तस्ततः पूतो भविष्यसि ॥ (५९।२)

यद्याविशसि लोकांस्त्रीन् पक्षिभूतो मनोजवः । (६०।१)

मम चक्षुष्पथं प्राप्य न जीवन् प्रतियास्यसि ॥ (६०।२)

ब्रवीमि त्वां हितं वाक्यं क्रियताम् और्ध्वदेहिकम् । (६१।१)

सुदृष्टा क्रियतां लङ्का जीवितं ते मयि स्थितम् ॥ (६१।२)

इत्युक्तः स तु तारेयो रामेणाक्लिष्टकर्मणा । (६२।१)

जगामाकाशम् आविश्य मूर्तिमान् इव हव्यवाट् ॥ (६२।२)

सो ऽतिपत्य मुहूर्तेन श्रीमान् रावणमन्दिरम् । (६३।१)

ददर्शासीनम् अव्यग्रं रावणं सचिवैः सह ॥ (६३।२)

ततस्तस्याविदूरेण निपत्य हरिपुंगवः । (६४।१)

दीप्ताग्निसदृशस्तस्थावङ्गदः कनकाङ्गदः ॥ (६४।२)

तद् रामवचनं सर्वम् अन्यूनाधिकम् उत्तमम् । (६५।१)

सामात्यं श्रावयामास निवेद्यात्मानम् आत्मना ॥ (६५।२)

दूतो ऽहं कोसलेन्द्रस्य रामस्याक्लिष्टकर्मणः । (६६।१)

वालिपुत्रो ऽङ्गदो नाम यदि ते श्रोत्रम् आगतः ॥ (६६।२)

आह त्वां राघवो रामः कौसल्यानन्दवर्धनः । (६७।१)

निष्पत्य प्रतियुध्यस्व नृशंस पुरुषाधम ॥ (६७।२)

हन्तास्मि त्वां सहामात्यं सपुत्रज्ञातिबान्धवम् । (६८।१)

निरुद्विग्नास्त्रयो लोका भविष्यन्ति हते त्वयि ॥ (६८।२)

देवदानवयक्षाणां गन्धर्वोरगरक्षसाम् । (६९।१)

शत्रुम् अद्योद्धरिष्यामि त्वाम् ऋषीणां च कण्टकम् ॥ (६९।२)

विभीषणस्य चैश्वर्यं भविष्यति हते त्वयि । (७०।१)

न चेत् सत्कृत्य वैदेहीं प्रणिपत्य प्रदास्यसि ॥ (७०।२)

इत्येवं परुषं वाक्यं ब्रुवाणे हरिपुंगवे । (७१।१)

अमर्षवशम् आपन्नो निशाचरगणेश्वरः ॥ (७१।२)

ततः स रोषताम्राक्षः शशास सचिवांस्तदा । (७२।१)

गृह्यताम् एष दुर्मेधा वध्यताम् इति चासकृत् ॥ (७२।२)

रावणस्य वचः श्रुत्वा दीप्ताग्निसमतेजसः । (७३।१)

जगृहुस्तं ततो घोराश्चत्वारो रजनीचराः ॥ (७३।२)

ग्राहयामास तारेयः स्वयम् आत्मानम् आत्मना । (७४।१)

बलं दर्शयितुं वीरो यातुधानगणे तदा ॥ (७४।२)

स तान् बाहुद्वये सक्तान् आदाय पतगान् इव । (७५।१)

प्रासादं शैलसंकाशम् उत्पपाताङ्गदस्तदा ॥ (७५।२)

ते ऽन्तरिक्षाद् विनिर्धूतास्तस्य वेगेन राक्षसाः । (७६।१)

भूमौ निपतिताः सर्वे राक्षसेन्द्रस्य पश्यतः ॥ (७६।२)

ततः प्रासादशिखरं शैलशृङ्गम् इवोन्नतम् । (७७।१)

तत् पफाल तदाक्रान्तं दशग्रीवस्य पश्यतः ॥ (७७।२)

भङ्क्त्वा प्रासादशिखरं नाम विश्राव्य चात्मनः । (७८।१)

विनद्य सुमहानादम् उत्पपात विहायसा ॥ (७८।२)

रावणस्तु परं चक्रे क्रोधं प्रासादधर्षणात् । (७९।१)

विनाशं चात्मनः पश्यन्निःश्वासपरमो ऽभवत् ॥ (७९।२)

रामस्तु बहुभिर् हृष्टैर् निनदद्भिः प्लवंगमैः । (८०।१)

वृतो रिपुवधाकाङ्क्षी युद्धायैवाभ्यवर्तत ॥ (८०।२)

सुषेणस्तु महावीर्यो गिरिकूटोपमो हरिः । (८१।१)

बहुभिः संवृतस्तत्र वानरैः कामरूपिभिः ॥ (८१।२)

चतुर्द्वाराणि सर्वाणि सुग्रीववचनात् कपिः । (८२।१)

पर्याक्रमत दुर्धर्षो नक्षत्राणीव चन्द्रमाः ॥ (८२।२)

तेषाम् अक्षौहिणिशतं समवेक्ष्य वनौकसाम् । (८३।१)

लङ्काम् उपनिविष्टानां सागरं चातिवर्तताम् ॥ (८३।२)

राक्षसा विस्मयं जग्मुस्त्रासं जग्मुस्तथापरे । (८४।१)

अपरे समरोद्धर्षाद् धर्षम् एवोपपेदिरे ॥ (८४।२)

कृत्स्नं हि कपिभिर् व्याप्तं प्राकारपरिखान्तरम् । (८५।१)

ददृशू राक्षसा दीनाः प्राकारं वानरीकृतम् ॥ (८५।२)

तस्मिन्महाभीषणके प्रवृत्ते कोलाहले राक्षसराजधान्याम् । (८६।१)

प्रगृह्य रक्षांसि महायुधानि युगान्तवाता इव संविचेरुः ॥ (८६।२)