रामायणRāmāyaṇa

Rām, 6, 85

475 of 606 · 60 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

हन्यमाने बले तूर्णम् अन्योन्यं ते महामृधे । (१।१)

hanyamāne bale tūrṇam anyonyaṃ te mahāmṛdhe |

1.2१.२

सरसीव महाघर्मे सूपक्षीणे बभूवतुः ॥ (१।२)

sarasīva mahāgharme sūpakṣīṇe babhūvatuḥ ||

2.1२.१

स्वबलस्य विघातेन विरूपाक्षवधेन च । (२।१)

svabalasya vighātena virūpākṣavadhena ca |

2.2२.२

बभूव द्विगुणं क्रुद्धो रावणो राक्षसाधिपः ॥ (२।२)

babhūva dviguṇaṃ kruddho rāvaṇo rākṣasādhipaḥ ||

3.1३.१

प्रक्षीणं तु बलं दृष्ट्वा वध्यमानं वलीमुखैः । (३।१)

prakṣīṇaṃ tu balaṃ dṛṣṭvā vadhyamānaṃ valīmukhaiḥ |

3.2३.२

बभूवास्य व्यथा युद्धे प्रेक्ष्य दैवविपर्ययम् ॥ (३।२)

babhūvāsya vyathā yuddhe prekṣya daivaviparyayam ||

4.1४.१

उवाच च समीपस्थं महोदरम् अरिंदमम् । (४।१)

uvāca ca samīpasthaṃ mahodaram ariṃdamam |

4.2४.२

अस्मिन् काले महाबाहो जयाशा त्वयि मे स्थिता ॥ (४।२)

asmin kāle mahābāho jayāśā tvayi me sthitā ||

5.1५.१

जहि शत्रुचमूं वीर दर्शयाद्य पराक्रमम् । (५।१)

jahi śatrucamūṃ vīra darśayādya parākramam |

5.2५.२

भर्तृपिण्डस्य कालो ऽयं निर्वेष्टुं साधु युध्यताम् ॥ (५।२)

bhartṛpiṇḍasya kālo 'yaṃ nirveṣṭuṃ sādhu yudhyatām ||

6.1६.१

एवम् उक्तस्तथेत्युक्त्वा राक्षसेन्द्रं महोदरः । (६।१)

evam uktastathetyuktvā rākṣasendraṃ mahodaraḥ |

6.2६.२

प्रविवेशारिसेनां स पतंग इव पावकम् ॥ (६।२)

praviveśārisenāṃ sa pataṃga iva pāvakam ||

7.1७.१

ततः स कदनं चक्रे वानराणां महाबलः । (७।१)

tataḥ sa kadanaṃ cakre vānarāṇāṃ mahābalaḥ |

7.2७.२

भर्तृवाक्येन तेजस्वी स्वेन वीर्येण चोदितः ॥ (७।२)

bhartṛvākyena tejasvī svena vīryeṇa coditaḥ ||

8.1८.१

प्रभग्नां समरे दृष्ट्वा वानराणां महाचमूम् । (८।१)

prabhagnāṃ samare dṛṣṭvā vānarāṇāṃ mahācamūm |

8.2८.२

अभिदुद्राव सुग्रीवो महोदरम् अनन्तरम् ॥ (८।२)

abhidudrāva sugrīvo mahodaram anantaram ||

9.1९.१

प्रगृह्य विपुलां घोरां महीधरसमां शिलाम् । (९।१)

pragṛhya vipulāṃ ghorāṃ mahīdharasamāṃ śilām |

9.2९.२

चिक्षेप च महातेजास्तद् वधाय हरीश्वरः ॥ (९।२)

cikṣepa ca mahātejāstad vadhāya harīśvaraḥ ||

10.1१०.१

ताम् आपतन्तीं सहसा शिलां दृष्ट्वा महोदरः । (१०।१)

tām āpatantīṃ sahasā śilāṃ dṛṣṭvā mahodaraḥ |

10.2१०.२

असंभ्रान्तस्ततो बाणैर् निर्बिभेद दुरासदाम् ॥ (१०।२)

asaṃbhrāntastato bāṇair nirbibheda durāsadām ||

11.1११.१

रक्षसा तेन बाणौघैर् निकृत्ता सा सहस्रधा । (११।१)

rakṣasā tena bāṇaughair nikṛttā sā sahasradhā |

11.2११.२

निपपात शिला भूमौ गृध्रचक्रम् इवाकुलम् ॥ (११।२)

nipapāta śilā bhūmau gṛdhracakram ivākulam ||

12.1१२.१

तां तु भिन्नां शिलां दृष्ट्वा सुग्रीवः क्रोधमूर्छितः । (१२।१)

tāṃ tu bhinnāṃ śilāṃ dṛṣṭvā sugrīvaḥ krodhamūrchitaḥ |

12.2१२.२

सालम् उत्पाट्य चिक्षेप रक्षसे रणमूर्धनि । (१२।२)

sālam utpāṭya cikṣepa rakṣase raṇamūrdhani |

12.3१२.३

शरैश्च विददारैनं शूरः परपुरंजयः ॥ (१२।३)

śaraiśca vidadārainaṃ śūraḥ parapuraṃjayaḥ ||

13.1१३.१

स ददर्श ततः क्रुद्धः परिघं पतितं भुवि । (१३।१)

sa dadarśa tataḥ kruddhaḥ parighaṃ patitaṃ bhuvi |

13.2१३.२

आविध्य तु स तं दीप्तं परिघं तस्य दर्शयन् । (१३।२)

āvidhya tu sa taṃ dīptaṃ parighaṃ tasya darśayan |

13.3१३.३

परिघाग्रेण वेगेन जघानास्य हयोत्तमान् ॥ (१३।३)

parighāgreṇa vegena jaghānāsya hayottamān ||

14.1१४.१

तस्माद्धतहयाद् वीरः सो ऽवप्लुत्य महारथात् । (१४।१)

tasmāddhatahayād vīraḥ so 'vaplutya mahārathāt |

14.2१४.२

गदां जग्राह संक्रुद्धो राक्षसो ऽथ महोदरः ॥ (१४।२)

gadāṃ jagrāha saṃkruddho rākṣaso 'tha mahodaraḥ ||

15.1१५.१

गदापरिघहस्तौ तौ युधि वीरौ समीयतुः । (१५।१)

gadāparighahastau tau yudhi vīrau samīyatuḥ |

15.2१५.२

नर्दन्तौ गोवृषप्रख्यौ घनाविव सविद्युतौ ॥ (१५।२)

nardantau govṛṣaprakhyau ghanāviva savidyutau ||

16.1१६.१

आजघान गदां तस्य परिघेण हरीश्वरः । (१६।१)

ājaghāna gadāṃ tasya parigheṇa harīśvaraḥ |

16.2१६.२

पपात स गदोद्भिन्नः परिघस्तस्य भूतले ॥ (१६।२)

papāta sa gadodbhinnaḥ parighastasya bhūtale ||

17.1१७.१

ततो जग्राह तेजस्वी सुग्रीवो वसुधातलात् । (१७।१)

tato jagrāha tejasvī sugrīvo vasudhātalāt |

17.2१७.२

आयसं मुसलं घोरं सर्वतो हेमभूषितम् ॥ (१७।२)

āyasaṃ musalaṃ ghoraṃ sarvato hemabhūṣitam ||

18.1१८.१

तं समुद्यम्य चिक्षेप सो ऽप्यन्यां व्याक्षिपद् गदाम् । (१८।१)

taṃ samudyamya cikṣepa so 'pyanyāṃ vyākṣipad gadām |

18.2१८.२

भिन्नावन्योन्यम् आसाद्य पेततुर् धरणीतले ॥ (१८।२)

bhinnāvanyonyam āsādya petatur dharaṇītale ||

19.1१९.१

ततो भग्नप्रहरणौ मुष्टिभ्यां तौ समीयतुः । (१९।१)

tato bhagnapraharaṇau muṣṭibhyāṃ tau samīyatuḥ |

19.2१९.२

तेजोबलसमाविष्टौ दीप्ताविव हुताशनौ ॥ (१९।२)

tejobalasamāviṣṭau dīptāviva hutāśanau ||

20.1२०.१

जघ्नतुस्तौ तदान्योन्यं नेदतुश्च पुनः पुनः । (२०।१)

jaghnatustau tadānyonyaṃ nedatuśca punaḥ punaḥ |

20.2२०.२

तलैश्चान्योन्यम् आहत्य पेततुर् धरणीतले ॥ (२०।२)

talaiścānyonyam āhatya petatur dharaṇītale ||

21.1२१.१

उत्पेततुस्ततस्तूर्णं जघ्नतुश्च परस्परम् । (२१।१)

utpetatustatastūrṇaṃ jaghnatuśca parasparam |

21.2२१.२

भुजैश्चिक्षेपतुर् वीरावन्योन्यम् अपराजितौ ॥ (२१।२)

bhujaiścikṣepatur vīrāvanyonyam aparājitau ||

22.1२२.१

आजहार तदा खड्गम् अदूरपरिवर्तिनम् । (२२।१)

ājahāra tadā khaḍgam adūraparivartinam |

22.2२२.२

राक्षसश्चर्मणा सार्धं महावेगो महोदरः ॥ (२२।२)

rākṣasaścarmaṇā sārdhaṃ mahāvego mahodaraḥ ||

23.1२३.१

तथैव च महाखड्गं चर्मणा पतितं सह । (२३।१)

tathaiva ca mahākhaḍgaṃ carmaṇā patitaṃ saha |

23.2२३.२

जग्राह वानरश्रेष्ठः सुग्रीवो वेगवत्तरः ॥ (२३।२)

jagrāha vānaraśreṣṭhaḥ sugrīvo vegavattaraḥ ||

24.1२४.१

तौ तु रोषपरीताङ्गौ नर्दन्तावभ्यधावताम् । (२४।१)

tau tu roṣaparītāṅgau nardantāvabhyadhāvatām |

24.2२४.२

उद्यतासी रणे हृष्टौ युधि शस्त्रविशारदौ ॥ (२४।२)

udyatāsī raṇe hṛṣṭau yudhi śastraviśāradau ||

25.1२५.१

दक्षिणं मण्डलं चोभौ तौ तूर्णं संपरीयतुः । (२५।१)

dakṣiṇaṃ maṇḍalaṃ cobhau tau tūrṇaṃ saṃparīyatuḥ |

25.2२५.२

अन्योन्यम् अभिसंक्रुद्धौ जये प्रणिहितावुभौ ॥ (२५।२)

anyonyam abhisaṃkruddhau jaye praṇihitāvubhau ||

26.1२६.१

स तु शूरो महावेगो वीर्यश्लाघी महोदरः । (२६।१)

sa tu śūro mahāvego vīryaślāghī mahodaraḥ |

26.2२६.२

महाचर्मणि तं खड्गं पातयामास दुर्मतिः ॥ (२६।२)

mahācarmaṇi taṃ khaḍgaṃ pātayāmāsa durmatiḥ ||

27.1२७.१

लग्नम् उत्कर्षतः खड्गं खड्गेन कपिकुञ्जरः । (२७।१)

lagnam utkarṣataḥ khaḍgaṃ khaḍgena kapikuñjaraḥ |

27.2२७.२

जहार सशिरस्त्राणं कुण्डलोपहितं शिरः ॥ (२७।२)

jahāra saśirastrāṇaṃ kuṇḍalopahitaṃ śiraḥ ||

28.1२८.१

निकृत्तशिरसस्तस्य पतितस्य महीतले । (२८।१)

nikṛttaśirasastasya patitasya mahītale |

28.2२८.२

तद् बलं राक्षसेन्द्रस्य दृष्ट्वा तत्र न तिष्ठति ॥ (२८।२)

tad balaṃ rākṣasendrasya dṛṣṭvā tatra na tiṣṭhati ||

29.1२९.१

हत्वा तं वानरैः सार्धं ननाद मुदितो हरिः । (२९।१)

hatvā taṃ vānaraiḥ sārdhaṃ nanāda mudito hariḥ |

29.2२९.२

चुक्रोध च दशग्रीवो बभौ हृष्टश्च राघवः ॥ (२९।२)

cukrodha ca daśagrīvo babhau hṛṣṭaśca rāghavaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 6, 85

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit