रामायणRāmāyaṇa

Rām, 1, 28

28 of 606 · 41 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

अथ तस्याप्रमेयस्य तद् वनं परिपृच्छतः । (१।१)

atha tasyāprameyasya tad vanaṃ paripṛcchataḥ |

1.2१.२

विश्वामित्रो महातेजा व्याख्यातुम् उपचक्रमे ॥ (१।२)

viśvāmitro mahātejā vyākhyātum upacakrame ||

2.1२.१

एष पूर्वाश्रमो राम वामनस्य महात्मनः । (२।१)

eṣa pūrvāśramo rāma vāmanasya mahātmanaḥ |

2.2२.२

सिद्धाश्रम इति ख्यातः सिद्धो ह्य् अत्र महातपाः ॥ (२।२)

siddhāśrama iti khyātaḥ siddho hy atra mahātapāḥ ||

3.1३.१

एतस्मिन्न् एव काले तु राजा वैरोचनिर् बलिः । (३।१)

etasminn eva kāle tu rājā vairocanir baliḥ |

3.2३.२

निर्जित्य दैवतगणान् सेन्द्रांश् च समरुद्गणान् । (३।२)

nirjitya daivatagaṇān sendrāṃś ca samarudgaṇān |

3.3३.३

कारयामास तद् राज्यं त्रिषु लोकेषु विश्रुतः ॥ (३।३)

kārayāmāsa tad rājyaṃ triṣu lokeṣu viśrutaḥ ||

4.1४.१

बलेस् तु यजमानस्य देवाः साग्निपुरोगमाः । (४।१)

bales tu yajamānasya devāḥ sāgnipurogamāḥ |

4.2४.२

समागम्य स्वयं चैव विष्णुम् ऊचुर् इहाश्रमे ॥ (४।२)

samāgamya svayaṃ caiva viṣṇum ūcur ihāśrame ||

5.1५.१

बलिर् वैरोचनिर् विष्णो यजते यज्ञम् उत्तमम् । (५।१)

balir vairocanir viṣṇo yajate yajñam uttamam |

5.2५.२

असमाप्ते क्रतौ तस्मिन् स्वकार्यम् अभिपद्यताम् ॥ (५।२)

asamāpte kratau tasmin svakāryam abhipadyatām ||

6.1६.१

ये चैनम् अभिवर्तन्ते याचितार इतस् ततः । (६।१)

ye cainam abhivartante yācitāra itas tataḥ |

6.2६.२

यच् च यत्र यथावच् च सर्वं तेभ्यः प्रयच्छति ॥ (६।२)

yac ca yatra yathāvac ca sarvaṃ tebhyaḥ prayacchati ||

7.1७.१

स त्वं सुरहितार्थाय मायायोगम् उपाश्रितः । (७।१)

sa tvaṃ surahitārthāya māyāyogam upāśritaḥ |

7.2७.२

वामनत्वं गतो विष्णो कुरु कल्याणम् उत्तमम् ॥ (७।२)

vāmanatvaṃ gato viṣṇo kuru kalyāṇam uttamam ||

8.1८.१

अयं सिद्धाश्रमो नाम प्रसादात् ते भविष्यति । (८।१)

ayaṃ siddhāśramo nāma prasādāt te bhaviṣyati |

8.2८.२

सिद्धे कर्मणि देवेश उत्तिष्ठ भगवन्न् इतः ॥ (८।२)

siddhe karmaṇi deveśa uttiṣṭha bhagavann itaḥ ||

9.1९.१

अथ विष्णुर् महातेजा अदित्यां समजायत । (९।१)

atha viṣṇur mahātejā adityāṃ samajāyata |

9.2९.२

वामनं रूपम् आस्थाय वैरोचनिम् उपागमत् ॥ (९।२)

vāmanaṃ rūpam āsthāya vairocanim upāgamat ||

10.1१०.१

त्रीन् क्रमान् अथ भिक्षित्वा प्रतिगृह्य च मानतः । (१०।१)

trīn kramān atha bhikṣitvā pratigṛhya ca mānataḥ |

10.2१०.२

आक्रम्य लोकांल् लोकात्मा सर्वभूतहिते रतः ॥ (१०।२)

ākramya lokāṃl lokātmā sarvabhūtahite rataḥ ||

11.1११.१

महेन्द्राय पुनः प्रादान् नियम्य बलिम् ओजसा । (११।१)

mahendrāya punaḥ prādān niyamya balim ojasā |

11.2११.२

त्रैलोक्यं स महातेजाश् चक्रे शक्रवशं पुनः ॥ (११।२)

trailokyaṃ sa mahātejāś cakre śakravaśaṃ punaḥ ||

12.1१२.१

तेनैष पूर्वम् आक्रान्त आश्रमः श्रमनाशनः । (१२।१)

tenaiṣa pūrvam ākrānta āśramaḥ śramanāśanaḥ |

12.2१२.२

मयापि भक्त्या तस्यैष वामनस्योपभुज्यते ॥ (१२।२)

mayāpi bhaktyā tasyaiṣa vāmanasyopabhujyate ||

13.1१३.१

एतम् आश्रमम् आयान्ति राक्षसा विघ्नकारिणः । (१३।१)

etam āśramam āyānti rākṣasā vighnakāriṇaḥ |

13.2१३.२

अत्र ते पुरुषव्याघ्र हन्तव्या दुष्टचारिणः ॥ (१३।२)

atra te puruṣavyāghra hantavyā duṣṭacāriṇaḥ ||

14.1१४.१

अद्य गच्छामहे राम सिद्धाश्रमम् अनुत्तमम् । (१४।१)

adya gacchāmahe rāma siddhāśramam anuttamam |

14.2१४.२

तद् आश्रमपदं तात तवाप्य् एतद् यथा मम ॥ (१४।२)

tad āśramapadaṃ tāta tavāpy etad yathā mama ||

15.1१५.१

तं दृष्ट्वा मुनयः सर्वे सिद्धाश्रमनिवासिनः । (१५।१)

taṃ dṛṣṭvā munayaḥ sarve siddhāśramanivāsinaḥ |

15.2१५.२

उत्पत्योत्पत्य सहसा विश्वामित्रम् अपूजयन् ॥ (१५।२)

utpatyotpatya sahasā viśvāmitram apūjayan ||

16.1१६.१

यथार्हं चक्रिरे पूजां विश्वामित्राय धीमते । (१६।१)

yathārhaṃ cakrire pūjāṃ viśvāmitrāya dhīmate |

16.2१६.२

तथैव राजपुत्राभ्याम् अकुर्वन्न् अतिथिक्रियाम् ॥ (१६।२)

tathaiva rājaputrābhyām akurvann atithikriyām ||

17.1१७.१

मुहूर्तम् अथ विश्रान्तौ राजपुत्राव् अरिंदमौ । (१७।१)

muhūrtam atha viśrāntau rājaputrāv ariṃdamau |

17.2१७.२

प्राञ्जली मुनिशार्दूलम् ऊचतू रघुनन्दनौ ॥ (१७।२)

prāñjalī muniśārdūlam ūcatū raghunandanau ||

18.1१८.१

अद्यैव दीक्षां प्रविश भद्रं ते मुनिपुंगव । (१८।१)

adyaiva dīkṣāṃ praviśa bhadraṃ te munipuṃgava |

18.2१८.२

सिद्धाश्रमो ऽयं सिद्धः स्यात् सत्यम् अस्तु वचस् तव ॥ (१८।२)

siddhāśramo 'yaṃ siddhaḥ syāt satyam astu vacas tava ||

19.1१९.१

एवम् उक्तो महातेजा विश्वामित्रो महामुनिः । (१९।१)

evam ukto mahātejā viśvāmitro mahāmuniḥ |

19.2१९.२

प्रविवेश तदा दीक्षां नियतो नियतेन्द्रियः ॥ (१९।२)

praviveśa tadā dīkṣāṃ niyato niyatendriyaḥ ||

20.1२०.१

कुमाराव् अपि तां रात्रिम् उषित्वा सुसमाहितौ । (२०।१)

kumārāv api tāṃ rātrim uṣitvā susamāhitau |

20.2२०.२

प्रभातकाले चोत्थाय विश्वामित्रम् अवन्दताम् ॥ (२०।२)

prabhātakāle cotthāya viśvāmitram avandatām ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 1, 28

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit