रामायणRāmāyaṇa

Rām, 2, 60

136 of 606 · 39 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

तम् अग्निम् इव संशान्तम् अम्बुहीनम् इवार्णवम् । (१।१)

tam agnim iva saṃśāntam ambuhīnam ivārṇavam |

1.2१.२

हतप्रभम् इवादित्यं स्वर्गस्थं प्रेक्ष्य भूमिपम् ॥ (१।२)

hataprabham ivādityaṃ svargasthaṃ prekṣya bhūmipam ||

2.1२.१

कौसल्या बाष्पपूर्णाक्षी विविधं शोककर्शिता । (२।१)

kausalyā bāṣpapūrṇākṣī vividhaṃ śokakarśitā |

2.2२.२

उपगृह्य शिरो राज्ञः कैकेयीं प्रत्यभाषत ॥ (२।२)

upagṛhya śiro rājñaḥ kaikeyīṃ pratyabhāṣata ||

3.1३.१

सकामा भव कैकेयि भुङ्क्ष्व राज्यम् अकण्टकम् । (३।१)

sakāmā bhava kaikeyi bhuṅkṣva rājyam akaṇṭakam |

3.2३.२

त्यक्त्वा राजानम् एकाग्रा नृशंसे दुष्टचारिणि ॥ (३।२)

tyaktvā rājānam ekāgrā nṛśaṃse duṣṭacāriṇi ||

4.1४.१

विहाय मां गतो रामो भर्ता च स्वर्गतो मम । (४।१)

vihāya māṃ gato rāmo bhartā ca svargato mama |

4.2४.२

विपथे सार्थहीनेव नाहं जीवितुम् उत्सहे ॥ (४।२)

vipathe sārthahīneva nāhaṃ jīvitum utsahe ||

5.1५.१

भर्तारं तं परित्यज्य का स्त्री दैवतम् आत्मनः । (५।१)

bhartāraṃ taṃ parityajya kā strī daivatam ātmanaḥ |

5.2५.२

इच्छेज् जीवितुम् अन्यत्र कैकेय्यास् त्यक्तधर्मणः ॥ (५।२)

icchej jīvitum anyatra kaikeyyās tyaktadharmaṇaḥ ||

6.1६.१

न लुब्धो बुध्यते दोषान् किं पाकम् इव भक्षयन् । (६।१)

na lubdho budhyate doṣān kiṃ pākam iva bhakṣayan |

6.2६.२

कुब्जानिमित्तं कैकेय्या राघवाणां कुलं हतम् ॥ (६।२)

kubjānimittaṃ kaikeyyā rāghavāṇāṃ kulaṃ hatam ||

7.1७.१

अनियोगे नियुक्तेन राज्ञा रामं विवासितम् । (७।१)

aniyoge niyuktena rājñā rāmaṃ vivāsitam |

7.2७.२

सभार्यं जनकः श्रुत्वा परितप्स्यत्य् अहं यथा ॥ (७।२)

sabhāryaṃ janakaḥ śrutvā paritapsyaty ahaṃ yathā ||

8.1८.१

रामः कमलपत्त्राक्षो जीवनाशम् इतो गतः । (८।१)

rāmaḥ kamalapattrākṣo jīvanāśam ito gataḥ |

8.2८.२

विदेहराजस्य सुता तथा सीता तपस्विनी । (८।२)

videharājasya sutā tathā sītā tapasvinī |

8.3८.३

दुःखस्यानुचिता दुःखं वने पर्युद्विजिष्यति ॥ (८।३)

duḥkhasyānucitā duḥkhaṃ vane paryudvijiṣyati ||

9.1९.१

नदतां भीमघोषाणां निशासु मृगपक्षिणाम् । (९।१)

nadatāṃ bhīmaghoṣāṇāṃ niśāsu mṛgapakṣiṇām |

9.2९.२

निशम्य नूनं संत्रस्ता राघवं संश्रयिष्यति ॥ (९।२)

niśamya nūnaṃ saṃtrastā rāghavaṃ saṃśrayiṣyati ||

10.1१०.१

वृद्धश् चैवाल्पपुत्रश् च वैदेहीम् अनुचिन्तयन् । (१०।१)

vṛddhaś caivālpaputraś ca vaidehīm anucintayan |

10.2१०.२

सो ऽपि शोकसमाविष्टो ननु त्यक्ष्यति जीवितम् ॥ (१०।२)

so 'pi śokasamāviṣṭo nanu tyakṣyati jīvitam ||

11.1११.१

तां ततः सम्परिष्वज्य विलपन्तीं तपस्विनीम् । (११।१)

tāṃ tataḥ sampariṣvajya vilapantīṃ tapasvinīm |

11.2११.२

व्यपनिन्युः सुदुःखार्तां कौसल्यां व्यावहारिकाः ॥ (११।२)

vyapaninyuḥ suduḥkhārtāṃ kausalyāṃ vyāvahārikāḥ ||

12.1१२.१

तैलद्रोण्याम् अथामात्याः संवेश्य जगतीपतिम् । (१२।१)

tailadroṇyām athāmātyāḥ saṃveśya jagatīpatim |

12.2१२.२

राज्ञः सर्वाण्य् अथादिष्टाश् चक्रुः कर्माण्य् अनन्तरम् ॥ (१२।२)

rājñaḥ sarvāṇy athādiṣṭāś cakruḥ karmāṇy anantaram ||

13.1१३.१

न तु संकालनं राज्ञो विना पुत्रेण मन्त्रिणः । (१३।१)

na tu saṃkālanaṃ rājño vinā putreṇa mantriṇaḥ |

13.2१३.२

सर्वज्ञाः कर्तुम् ईषुस् ते ततो रक्षन्ति भूमिपम् ॥ (१३।२)

sarvajñāḥ kartum īṣus te tato rakṣanti bhūmipam ||

14.1१४.१

तैलद्रोण्यां तु सचिवैः शायितं तं नराधिपम् । (१४।१)

tailadroṇyāṃ tu sacivaiḥ śāyitaṃ taṃ narādhipam |

14.2१४.२

हा मृतो ऽयम् इति ज्ञात्वा स्त्रियस् ताः पर्यदेवयन् ॥ (१४।२)

hā mṛto 'yam iti jñātvā striyas tāḥ paryadevayan ||

15.1१५.१

बाहून् उद्यम्य कृपणा नेत्रप्रस्रवणैर् मुखैः । (१५।१)

bāhūn udyamya kṛpaṇā netraprasravaṇair mukhaiḥ |

15.2१५.२

रुदन्त्यः शोकसंतप्ताः कृपणं पर्यदेवयन् ॥ (१५।२)

rudantyaḥ śokasaṃtaptāḥ kṛpaṇaṃ paryadevayan ||

16.1१६.१

निशा नक्षत्रहीनेव स्त्रीव भर्तृविवर्जिता । (१६।१)

niśā nakṣatrahīneva strīva bhartṛvivarjitā |

16.2१६.२

पुरी नाराजतायोध्या हीना राज्ञा महात्मना ॥ (१६।२)

purī nārājatāyodhyā hīnā rājñā mahātmanā ||

17.1१७.१

बाष्पपर्याकुलजना हाहाभूतकुलाङ्गना । (१७।१)

bāṣpaparyākulajanā hāhābhūtakulāṅganā |

17.2१७.२

शून्यचत्वरवेश्मान्ता न बभ्राज यथापुरम् ॥ (१७।२)

śūnyacatvaraveśmāntā na babhrāja yathāpuram ||

18.1१८.१

गतप्रभा द्यौर् इव भास्करं विना व्यपेतनक्षत्रगणेव शर्वरी । (१८।१)

gataprabhā dyaur iva bhāskaraṃ vinā vyapetanakṣatragaṇeva śarvarī |

18.2१८.२

पुरी बभासे रहिता महात्मना न चास्रकण्ठाकुलमार्गचत्वरा ॥ (१८।२)

purī babhāse rahitā mahātmanā na cāsrakaṇṭhākulamārgacatvarā ||

19.1१९.१

नराश् च नार्यश् च समेत्य संघशो विगर्हमाणा भरतस्य मातरम् । (१९।१)

narāś ca nāryaś ca sametya saṃghaśo vigarhamāṇā bharatasya mātaram |

19.2१९.२

तदा नगर्यां नरदेवसंक्षये बभूवुर् आर्ता न च शर्म लेभिरे ॥ (१९।२)

tadā nagaryāṃ naradevasaṃkṣaye babhūvur ārtā na ca śarma lebhire ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 2, 60

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit