Rām, 4, 62
Select a line for its word-by-word analysis.
एतैर् अन्यैश्च बहुभिर् वाक्यैर् वाक्यविशारदः । (१।१)
etair anyaiśca bahubhir vākyair vākyaviśāradaḥ |
मां प्रशस्याभ्यनुज्ञाप्य प्रविष्टः स स्वम् आश्रमम् ॥ (१।२)
māṃ praśasyābhyanujñāpya praviṣṭaḥ sa svam āśramam ||
कन्दरात् तु विसर्पित्वा पर्वतस्य शनैः शनैः । (२।१)
kandarāt tu visarpitvā parvatasya śanaiḥ śanaiḥ |
अद्य त्वेतस्य कालस्य साग्रं वर्षशतं गतम् । (३।१)
adya tvetasya kālasya sāgraṃ varṣaśataṃ gatam |
देशकालप्रतीक्षो ऽस्मि हृदि कृत्वा मुनेर् वचः ॥ (३।२)
deśakālapratīkṣo 'smi hṛdi kṛtvā muner vacaḥ ||
मां निर्दहति संतापो वितर्कैर् बहुभिर् वृतम् ॥ (४।२)
māṃ nirdahati saṃtāpo vitarkair bahubhir vṛtam ||
उत्थितां मरणे बुद्धिं मुनिवाक्यैर् निवर्तये । (५।१)
utthitāṃ maraṇe buddhiṃ munivākyair nivartaye |
बुद्धिर् या तेन मे दत्ता प्राणसंरक्षणाय तु । (५।२)
buddhir yā tena me dattā prāṇasaṃrakṣaṇāya tu |
सा मे ऽपनयते दुःखं दीप्तेवाग्निशिखा तमः ॥ (५।३)
sā me 'panayate duḥkhaṃ dīptevāgniśikhā tamaḥ ||
पुत्रः संतर्जितो वाग्भिर् न त्राता मैथिली कथम् ॥ (६।२)
putraḥ saṃtarjito vāgbhir na trātā maithilī katham ||
न मे दशरथस्नेहात् पुत्रेणोत्पादितं प्रियम् ॥ (७।२)
na me daśarathasnehāt putreṇotpāditaṃ priyam ||
तस्य त्वेवं ब्रुवाणस्य संपातेर् वानरैः सह । (८।१)
tasya tvevaṃ bruvāṇasya saṃpāter vānaraiḥ saha |
स दृष्ट्वा स्वां तनुं पक्षैर् उद्गतैर् अरुणच्छदैः । (९।१)
sa dṛṣṭvā svāṃ tanuṃ pakṣair udgatair aruṇacchadaiḥ |
प्रहर्षम् अतुलं लेभे वानरांश्चेदम् अब्रवीत् ॥ (९।२)
praharṣam atulaṃ lebhe vānarāṃścedam abravīt ||
आदित्यरश्मिनिर्दग्धौ पक्षौ मे पुनर् उत्थितौ ॥ (१०।२)
ādityaraśminirdagdhau pakṣau me punar utthitau ||
सर्वथा क्रियतां यत्नः सीताम् अधिगमिष्यथ । (१२।१)
sarvathā kriyatāṃ yatnaḥ sītām adhigamiṣyatha |
पक्षलाभो ममायं वः सिद्धिप्रत्ययकारकः ॥ (१२।२)
pakṣalābho mamāyaṃ vaḥ siddhipratyayakārakaḥ ||
इत्युक्त्वा तान् हरीन् सर्वान् संपातिः पततां वरः । (१३।१)
ityuktvā tān harīn sarvān saṃpātiḥ patatāṃ varaḥ |
उत्पपात गिरेः शृङ्गाज्जिज्ञासुः खगमो गतिम् ॥ (१३।२)
utpapāta gireḥ śṛṅgājjijñāsuḥ khagamo gatim ||
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा प्रीतिसंहृष्टमानसाः । (१४।१)
tasya tadvacanaṃ śrutvā prītisaṃhṛṣṭamānasāḥ |
बभूवुर् हरिशार्दूला विक्रमाभ्युदयोन्मुखाः ॥ (१४।२)
babhūvur hariśārdūlā vikramābhyudayonmukhāḥ ||
अथ पवनसमानविक्रमाः प्लवगवराः प्रतिलब्धपौरुषाः । (१५।१)
atha pavanasamānavikramāḥ plavagavarāḥ pratilabdhapauruṣāḥ |
अभिजिदभिमुखां दिशं ययुर् जनकसुतापरिमार्गणोन्मुखाः ॥ (१५।२)
abhijidabhimukhāṃ diśaṃ yayur janakasutāparimārgaṇonmukhāḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.