सा तं सम्प्रेक्ष्य सुश्रोणी कुसुमानि विचिन्वती । (१।१)

हेमराजतवर्णाभ्यां पार्श्वाभ्याम् उपशोभितम् ॥ (१।२)

प्रहृष्टा चानवद्याङ्गी मृष्टहाटकवर्णिनी । (२।१)

भर्तारम् अपि चाक्रन्दल् लक्ष्मणं चैव सायुधम् ॥ (२।२)

तयाहूतौ नरव्याघ्रौ वैदेह्या रामलक्ष्मणौ । (३।१)

वीक्षमाणौ तु तं देशं तदा ददृशतुर् मृगम् ॥ (३।२)

शङ्कमानस् तु तं दृष्ट्वा लक्ष्मणो रामम् अब्रवीत् । (४।१)

तम् एवैनम् अहं मन्ये मारीचं राक्षसं मृगम् ॥ (४।२)

चरन्तो मृगयां हृष्टा पापेनोपाधिना वने । (५।१)

अनेन निहता राम राजानः कामरूपिणा ॥ (५।२)

अस्य मायाविदो मायामृगरूपम् इदं कृतम् । (६।१)

भानुमत्पुरुषव्याघ्र गन्धर्वपुरसंनिभम् ॥ (६।२)

मृगो ह्य् एवंविधो रत्नविचित्रो नास्ति राघव । (७।१)

जगत्यां जगतीनाथ मायैषा हि न संशयः ॥ (७।२)

एवं ब्रुवाणं काकुत्स्थं प्रतिवार्य शुचिस्मिता । (८।१)

उवाच सीता संहृष्टा छद्मना हृतचेतना ॥ (८।२)

आर्यपुत्राभिरामो ऽसौ मृगो हरति मे मनः । (९।१)

आनयैनं महाबाहो क्रीडार्थं नो भविष्यति ॥ (९।२)

इहाश्रमपदे ऽस्माकं बहवः पुण्यदर्शनाः । (१०।१)

मृगाश् चरन्ति सहिताश् चमराः सृमरास् तथा ॥ (१०।२)

ऋक्षाः पृषतसंघाश् च वानराः किंनरास् तथा । (११।१)

विचरन्ति महाबाहो रूपश्रेष्ठा महाबलाः ॥ (११।२)

न चास्य सदृशो राजन् दृष्टपूर्वो मृगः पुरा । (१२।१)

तेजसा क्षमया दीप्त्या यथायं मृगसत्तमः ॥ (१२।२)

नानावर्णविचित्राङ्गो रत्नबिन्दुसमाचितः । (१३।१)

द्योतयन् वनम् अव्यग्रं शोभते शशिसंनिभः ॥ (१३।२)

अहो रूपम् अहो लक्ष्मीः स्वरसम्पच् च शोभना । (१४।१)

मृगो ऽद्भुतो विचित्रो ऽसौ हृदयं हरतीव मे ॥ (१४।२)

यदि ग्रहणम् अभ्येति जीवन्न् एव मृगस् तव । (१५।१)

आश्चर्यभूतं भवति विस्मयं जनयिष्यति ॥ (१५।२)

समाप्तवनवासानां राज्यस्थानां च नः पुनः । (१६।१)

अन्तःपुरविभूषार्थो मृग एष भविष्यति ॥ (१६।२)

भरतस्यार्यपुत्रस्य श्वश्रूणां मम च प्रभो । (१७।१)

मृगरूपम् इदं दिव्यं विस्मयं जनयिष्यति ॥ (१७।२)

जीवन् न यदि ते ऽभ्येति ग्रहणं मृगसत्तमः । (१८।१)

अजिनं नरशार्दूल रुचिरं मे भविष्यति ॥ (१८।२)

निहतस्यास्य सत्त्वस्य जाम्बूनदमयत्वचि । (१९।१)

शष्पबृस्यां विनीतायाम् इच्छाम्य् अहम् उपासितुम् ॥ (१९।२)

कामवृत्तम् इदं रौद्रं स्त्रीणाम् असदृशं मतम् । (२०।१)

वपुषा त्व् अस्य सत्त्वस्य विस्मयो जनितो मम ॥ (२०।२)

तेन काञ्चनरोम्ना तु मणिप्रवरशृङ्गिणा । (२१।१)

तरुणादित्यवर्णेन नक्षत्रपथवर्चसा । (२१।२)

बभूव राघवस्यापि मनो विस्मयम् आगतम् ॥ (२१।३)

एवं सीतावचः श्रुत्वा दृष्ट्वा च मृगम् अद्भुतम् । (२२।१)

उवाच राघवो हृष्टो भ्रातरं लक्ष्मणं वचः ॥ (२२।२)

पश्य लक्ष्मण वैदेह्याः स्पृहां मृगगताम् इमाम् । (२३।१)

रूपश्रेष्ठतया ह्य् एष मृगो ऽद्य न भविष्यति ॥ (२३।२)

न वने नन्दनोद्देशे न चैत्ररथसंश्रये । (२४।१)

कुतः पृथिव्यां सौमित्रे यो ऽस्य कश्चित् समो मृगः ॥ (२४।२)

प्रतिलोमानुलोमाश् च रुचिरा रोमराजयः । (२५।१)

शोभन्ते मृगम् आश्रित्य चित्राः कनकबिन्दुभिः ॥ (२५।२)

पश्यास्य जृम्भमाणस्य दीप्ताम् अग्निशिखोपमाम् । (२६।१)

जिह्वां मुखान् निःसरन्तीं मेघाद् इव शतह्रदाम् ॥ (२६।२)

मसारगल्वर्कमुखः शङ्खमुक्तानिभोदरः । (२७।१)

कस्य नामाभिरूपो ऽसौ न मनो लोभयेन् मृगः ॥ (२७।२)

कस्य रूपम् इदं दृष्ट्वा जाम्बूनदमयप्रभम् । (२८।१)

नानारत्नमयं दिव्यं न मनो विस्मयं व्रजेत् ॥ (२८।२)

मांसहेतोर् अपि मृगान् विहारार्थं च धन्विनः । (२९।१)

घ्नन्ति लक्ष्मण राजानो मृगयायां महावने ॥ (२९।२)

धनानि व्यवसायेन विचीयन्ते महावने । (३०।१)

धातवो विविधाश् चापि मणिरत्नसुवर्णिनः ॥ (३०।२)

तत् सारम् अखिलं नॄणां धनं निचयवर्धनम् । (३१।१)

मनसा चिन्तितं सर्वं यथा शुक्रस्य लक्ष्मण ॥ (३१।२)

अर्थी येनार्थकृत्येन संव्रजत्य् अविचारयन् । (३२।१)

तम् अर्थम् अर्थशास्त्रज्ञः प्राहुर् अर्थ्याश् च लक्ष्मण ॥ (३२।२)

एतस्य मृगरत्नस्य परार्ध्ये काञ्चनत्वचि । (३३।१)

उपवेक्ष्यति वैदेही मया सह सुमध्यमा ॥ (३३।२)

न कादली न प्रियकी न प्रवेणी न चाविकी । (३४।१)

भवेद् एतस्य सदृशी स्पर्शनेनेति मे मतिः ॥ (३४।२)

एष चैव मृगः श्रीमान् यश् च दिव्यो नभश्चरः । (३५।१)

उभाव् एतौ मृगौ दिव्यौ तारामृगमहीमृगौ ॥ (३५।२)

यदि वायं तथा यन् मां भवेद् वदसि लक्ष्मण । (३६।१)

मायैषा राक्षसस्येति कर्तव्यो ऽस्य वधो मया ॥ (३६।२)

एतेन हि नृशंसेन मारीचेनाकृतात्मना । (३७।१)

वने विचरता पूर्वं हिंसिता मुनिपुंगवाः ॥ (३७।२)

उत्थाय बहवो येन मृगयायां जनाधिपाः । (३८।१)

निहताः परमेष्वासास् तस्माद् वध्यस् त्व् अयं मृगः ॥ (३८।२)

पुरस्ताद् इह वातापिः परिभूय तपस्विनः । (३९।१)

उदरस्थो द्विजान् हन्ति स्वगर्भो ऽश्वतरीम् इव ॥ (३९।२)

स कदाचिच् चिराल् लोके आससाद महामुनिम् । (४०।१)

अगस्त्यं तेजसा युक्तं भक्ष्यस् तस्य बभूव ह ॥ (४०।२)

समुत्थाने च तद्रूपं कर्तुकामं समीक्ष्य तम् । (४१।१)

उत्स्मयित्वा तु भगवान् वातापिम् इदम् अब्रवीत् ॥ (४१।२)

त्वयाविगण्य वातापे परिभूताश् च तेजसा । (४२।१)

जीवलोके द्विजश्रेष्ठास् तस्माद् असि जरां गतः ॥ (४२।२)

एवं तन् न भवेद् रक्षो वातापिर् इव लक्ष्मण । (४३।१)

मद्विधं यो ऽतिमन्येत धर्मनित्यं जितेन्द्रियम् ॥ (४३।२)

भवेद्धतो ऽयं वातापिर् अगस्त्येनेव मां गतिः । (४४।१)

इह त्वं भव संनद्धो यन्त्रितो रक्ष मैथिलीम् ॥ (४४।२)

अस्याम् आयत्तम् अस्माकं यत् कृत्यं रघुनन्दन । (४५।१)

अहम् एनं वधिष्यामि ग्रहीष्याम्य् अथवा मृगम् ॥ (४५।२)

यावद् गच्छामि सौमित्रे मृगम् आनयितुं द्रुतम् । (४६।१)

पश्य लक्ष्मण वैदेहीं मृगत्वचि गतस्पृहाम् ॥ (४६।२)

त्वचा प्रधानया ह्य् एष मृगो ऽद्य न भविष्यति । (४७।१)

अप्रमत्तेन ते भाव्यम् आश्रमस्थेन सीतया ॥ (४७।२)

यावत् पृषतम् एकेन सायकेन निहन्म्य् अहम् । (४८।१)

हत्वैतच् चर्म आदाय शीघ्रम् एष्यामि लक्ष्मण ॥ (४८।२)

प्रदक्षिणेनातिबलेन पक्षिणा जटायुषा बुद्धिमता च लक्ष्मण । (४९।१)

भवाप्रमत्तः प्रतिगृह्य मैथिलीं प्रतिक्षणं सर्वत एव शङ्कितः ॥ (४९।२)