Rām, 7, 99
Select a line for its word-by-word analysis.
प्रभातायां तु शर्वर्यां पृथुवक्षा महायशाः । (१।१)
prabhātāyāṃ tu śarvaryāṃ pṛthuvakṣā mahāyaśāḥ |
अग्निहोत्रं व्रजत्वग्रे सर्पिर् ज्वलितपावकम् । (२।१)
agnihotraṃ vrajatvagre sarpir jvalitapāvakam |
चकार विधिवद् धर्म्यं महाप्रास्थानिकं विधिम् ॥ (३।२)
cakāra vidhivad dharmyaṃ mahāprāsthānikaṃ vidhim ||
ततः क्षौमाम्बरधरो ब्रह्म चावर्तयन् परम् । (४।१)
tataḥ kṣaumāmbaradharo brahma cāvartayan param |
कुशान् गृहीत्वा पाणिभ्यां प्रसज्य प्रययावथ ॥ (४।२)
kuśān gṛhītvā pāṇibhyāṃ prasajya prayayāvatha ||
अव्याहरन् क्वचित् किंचिन्निश्चेष्टो निःसुखः पथि । (५।१)
avyāharan kvacit kiṃcinniśceṣṭo niḥsukhaḥ pathi |
निर्जगाम गृहात् तस्माद् दीप्यमानो यथांशुमान् ॥ (५।२)
nirjagāma gṛhāt tasmād dīpyamāno yathāṃśumān ||
रामस्य पार्श्वे सव्ये तु पद्मा श्रीः सुसमाहिता । (६।१)
rāmasya pārśve savye tu padmā śrīḥ susamāhitā |
दक्षिणे ह्रीर् विशालाक्षी व्यवसायस्तथाग्रतः ॥ (६।२)
dakṣiṇe hrīr viśālākṣī vyavasāyastathāgrataḥ ||
अनुव्रजन्ति काकुत्स्थं सर्वे पुरुषविग्रहाः ॥ (७।२)
anuvrajanti kākutsthaṃ sarve puruṣavigrahāḥ ||
ॐकारो ऽथ वषट्कारः सर्वे रामम् अनुव्रताः ॥ (८।२)
oṃkāro 'tha vaṣaṭkāraḥ sarve rāmam anuvratāḥ ||
अन्वगच्छन्त काकुत्स्थं स्वर्गद्वारम् उपागतम् ॥ (९।२)
anvagacchanta kākutsthaṃ svargadvāram upāgatam ||
तं यान्तम् अनुयान्ति स्म अन्तःपुरचराः स्त्रियः । (१०।१)
taṃ yāntam anuyānti sma antaḥpuracarāḥ striyaḥ |
ततो विप्रा महात्मानः साग्निहोत्राः समाहिताः । (१२।१)
tato viprā mahātmānaḥ sāgnihotrāḥ samāhitāḥ |
सपुत्रदाराः काकुत्स्थम् अन्वगच्छन्महामतिम् ॥ (१२।२)
saputradārāḥ kākutstham anvagacchanmahāmatim ||
मन्त्रिणो भृत्यवर्गाश्च सपुत्राः सहबान्धवाः । (१३।१)
mantriṇo bhṛtyavargāśca saputrāḥ sahabāndhavāḥ |
सानुगा राघवं सर्वे अन्वगच्छन् प्रहृष्टवत् ॥ (१३।२)
sānugā rāghavaṃ sarve anvagacchan prahṛṣṭavat ||
अनुजग्मुः प्रगच्छन्तं राघवं गुणरञ्जिताः ॥ (१४।२)
anujagmuḥ pragacchantaṃ rāghavaṃ guṇarañjitāḥ ||
स्नातं प्रमुदितं सर्वं हृष्टपुष्पम् अनुत्तमम् । (१५।१)
snātaṃ pramuditaṃ sarvaṃ hṛṣṭapuṣpam anuttamam |
दृप्तं किलिकिलाशब्दैः सर्वं रामम् अनुव्रतम् ॥ (१५।२)
dṛptaṃ kilikilāśabdaiḥ sarvaṃ rāmam anuvratam ||
न तत्र कश्चिद् दीनो ऽभूद् व्रीडितो वापि दुःखितः । (१६।१)
na tatra kaścid dīno 'bhūd vrīḍito vāpi duḥkhitaḥ |
हृष्टं प्रमुदितं सर्वं बभूव परमाद्भुतम् ॥ (१६।२)
hṛṣṭaṃ pramuditaṃ sarvaṃ babhūva paramādbhutam ||
द्रष्टुकामो ऽथ निर्याणं राज्ञो जानपदो जनः । (१७।१)
draṣṭukāmo 'tha niryāṇaṃ rājño jānapado janaḥ |
सम्प्राप्तः सो ऽपि दृष्ट्वैव सह सर्वैर् अनुव्रतः ॥ (१७।२)
samprāptaḥ so 'pi dṛṣṭvaiva saha sarvair anuvrataḥ ||
अगच्छन् परया भक्त्या पृष्ठतः सुसमाहिताः ॥ (१८।२)
agacchan parayā bhaktyā pṛṣṭhataḥ susamāhitāḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.