रामायणRāmāyaṇa

Rām, 7, 44

550 of 606 · 44 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

तेषां समुपविष्टानां सर्वेषां दीनचेतसाम् । (१।१)

teṣāṃ samupaviṣṭānāṃ sarveṣāṃ dīnacetasām |

1.2१.२

उवाच वाक्यं काकुत्स्थो मुखेन परिशुष्यता ॥ (१।२)

uvāca vākyaṃ kākutstho mukhena pariśuṣyatā ||

2.1२.१

सर्वे शृणुत भद्रं वो मा कुरुध्वं मनो ऽन्यथा । (२।१)

sarve śṛṇuta bhadraṃ vo mā kurudhvaṃ mano 'nyathā |

2.2२.२

पौराणां मम सीतायां यादृशी वर्तते कथा ॥ (२।२)

paurāṇāṃ mama sītāyāṃ yādṛśī vartate kathā ||

3.1३.१

पौरापवादः सुमहांस्तथा जनपदस्य च । (३।१)

paurāpavādaḥ sumahāṃstathā janapadasya ca |

3.2३.२

वर्तते मयि बीभत्सः स मे मर्माणि कृन्तति ॥ (३।२)

vartate mayi bībhatsaḥ sa me marmāṇi kṛntati ||

4.1४.१

अहं किल कुले जात इक्ष्वाकूणां महात्मनाम् । (४।१)

ahaṃ kila kule jāta ikṣvākūṇāṃ mahātmanām |

4.2४.२

सीतां पापसमाचाराम् आनयेयं कथं पुरे ॥ (४।२)

sītāṃ pāpasamācārām ānayeyaṃ kathaṃ pure ||

5.1५.१

जानासि हि यथा सौम्य दण्डके विजने वने । (५।१)

jānāsi hi yathā saumya daṇḍake vijane vane |

5.2५.२

रावणेन हृता सीता स च विध्वंसितो मया ॥ (५।२)

rāvaṇena hṛtā sītā sa ca vidhvaṃsito mayā ||

6.1६.१

प्रत्यक्षं तव सौमित्रे देवानां हव्यवाहनः । (६।१)

pratyakṣaṃ tava saumitre devānāṃ havyavāhanaḥ |

6.2६.२

अपापां मैथिलीम् आह वायुश्चाकाशगोचरः ॥ (६।२)

apāpāṃ maithilīm āha vāyuścākāśagocaraḥ ||

7.1७.१

चन्द्रादित्यौ च शंसेते सुराणां संनिधौ पुरा । (७।१)

candrādityau ca śaṃsete surāṇāṃ saṃnidhau purā |

7.2७.२

ऋषीणां चैव सर्वेषाम् अपापां जनकात्मजाम् ॥ (७।२)

ṛṣīṇāṃ caiva sarveṣām apāpāṃ janakātmajām ||

8.1८.१

एवं शुद्धसमाचारा देवगन्धर्वसंनिधौ । (८।१)

evaṃ śuddhasamācārā devagandharvasaṃnidhau |

8.2८.२

लङ्काद्वीपे महेन्द्रेण मम हस्ते निवेशिता ॥ (८।२)

laṅkādvīpe mahendreṇa mama haste niveśitā ||

9.1९.१

अन्तरात्मा च मे वेत्ति सीतां शुद्धां यशस्विनीम् । (९।१)

antarātmā ca me vetti sītāṃ śuddhāṃ yaśasvinīm |

9.2९.२

ततो गृहीत्वा वैदेहीम् अयोध्याम् अहम् आगतः ॥ (९।२)

tato gṛhītvā vaidehīm ayodhyām aham āgataḥ ||

10.1१०.१

अयं तु मे महान् वादः शोकश्च हृदि वर्तते । (१०।१)

ayaṃ tu me mahān vādaḥ śokaśca hṛdi vartate |

10.2१०.२

पौरापवादः सुमहांस्तथा जनपदस्य च ॥ (१०।२)

paurāpavādaḥ sumahāṃstathā janapadasya ca ||

11.1११.१

अकीर्तिर् यस्य गीयेत लोके भूतस्य कस्यचित् । (११।१)

akīrtir yasya gīyeta loke bhūtasya kasyacit |

11.2११.२

पतत्येवाधमांल्लोकान् यावच्छब्दः स कीर्त्यते ॥ (११।२)

patatyevādhamāṃllokān yāvacchabdaḥ sa kīrtyate ||

12.1१२.१

अकीर्तिर् निन्द्यते दैवैः कीर्तिर् देवेषु पूज्यते । (१२।१)

akīrtir nindyate daivaiḥ kīrtir deveṣu pūjyate |

12.2१२.२

कीर्त्यर्थं च समारम्भः सर्व एव महात्मनाम् ॥ (१२।२)

kīrtyarthaṃ ca samārambhaḥ sarva eva mahātmanām ||

13.1१३.१

अप्यहं जीवितं जह्यां युष्मान् वा पुरुषर्षभाः । (१३।१)

apyahaṃ jīvitaṃ jahyāṃ yuṣmān vā puruṣarṣabhāḥ |

13.2१३.२

अपवादभयाद् भीताः किं पुनर् जनकात्मजाम् ॥ (१३।२)

apavādabhayād bhītāḥ kiṃ punar janakātmajām ||

14.1१४.१

तस्माद् भवन्तः पश्यन्तु पतितं शोकसागरे । (१४।१)

tasmād bhavantaḥ paśyantu patitaṃ śokasāgare |

14.2१४.२

न हि पश्याम्यहं भूयः किंचिद् दुःखम् अतो ऽधिकम् ॥ (१४।२)

na hi paśyāmyahaṃ bhūyaḥ kiṃcid duḥkham ato 'dhikam ||

15.1१५.१

श्वस्त्वं प्रभाते सौमित्रे सुमन्त्राधिष्ठितं रथम् । (१५।१)

śvastvaṃ prabhāte saumitre sumantrādhiṣṭhitaṃ ratham |

15.2१५.२

आरुह्य सीताम् आरोप्य विषयान्ते समुत्सृज ॥ (१५।२)

āruhya sītām āropya viṣayānte samutsṛja ||

16.1१६.१

गङ्गायास्तु परे पारे वाल्मीकेः सुमहात्मनः । (१६।१)

gaṅgāyāstu pare pāre vālmīkeḥ sumahātmanaḥ |

16.2१६.२

आश्रमो दिव्यसंकाशस्तमसातीरम् आश्रितः ॥ (१६।२)

āśramo divyasaṃkāśastamasātīram āśritaḥ ||

17.1१७.१

तत्रैनां विजने कक्षे विसृज्य रघुनन्दन । (१७।१)

tatraināṃ vijane kakṣe visṛjya raghunandana |

17.2१७.२

शीघ्रम् आगच्छ सौमित्रे कुरुष्व वचनं मम ॥ (१७।२)

śīghram āgaccha saumitre kuruṣva vacanaṃ mama ||

18.1१८.१

न चास्मि प्रतिवक्तव्यः सीतां प्रति कथंचन । (१८।१)

na cāsmi prativaktavyaḥ sītāṃ prati kathaṃcana |

18.2१८.२

अप्रीतिः परमा मह्यं भवेत् तु प्रतिवारिते ॥ (१८।२)

aprītiḥ paramā mahyaṃ bhavet tu prativārite ||

19.1१९.१

शापिताश्च मया यूयं भुजाभ्यां जीवितेन च । (१९।१)

śāpitāśca mayā yūyaṃ bhujābhyāṃ jīvitena ca |

19.2१९.२

ये मां वाक्यान्तरे ब्रूयुर् अनुनेतुं कथंचन ॥ (१९।२)

ye māṃ vākyāntare brūyur anunetuṃ kathaṃcana ||

20.1२०.१

मानयन्तु भवन्तो मां यदि मच्छासने स्थिताः । (२०।१)

mānayantu bhavanto māṃ yadi macchāsane sthitāḥ |

20.2२०.२

इतो ऽद्य नीयतां सीता कुरुष्व वचनं मम ॥ (२०।२)

ito 'dya nīyatāṃ sītā kuruṣva vacanaṃ mama ||

21.1२१.१

पूर्वम् उक्तो ऽहम् अनया गङ्गातीरे महाश्रमान् । (२१।१)

pūrvam ukto 'ham anayā gaṅgātīre mahāśramān |

21.2२१.२

पश्येयम् इति तस्याश्च कामः संवर्त्यताम् अयम् ॥ (२१।२)

paśyeyam iti tasyāśca kāmaḥ saṃvartyatām ayam ||

22.1२२.१

एवम् उक्त्वा तु काकुत्स्थो बाष्पेण पिहितेक्षणः । (२२।१)

evam uktvā tu kākutstho bāṣpeṇa pihitekṣaṇaḥ |

22.2२२.२

प्रविवेश स धर्मात्मा भ्रातृभिः परिवारितः ॥ (२२।२)

praviveśa sa dharmātmā bhrātṛbhiḥ parivāritaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 7, 44

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit