रामायणRāmāyaṇa

Rām, 6, 32

422 of 606 · 63 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

ततस्ते राक्षसास्तत्र गत्वा रावणमन्दिरम् । (१।१)

tataste rākṣasāstatra gatvā rāvaṇamandiram |

1.2१.२

न्यवेदयन् पुरीं रुद्धां रामेण सह वानरैः ॥ (१।२)

nyavedayan purīṃ ruddhāṃ rāmeṇa saha vānaraiḥ ||

2.1२.१

रुद्धां तु नगरीं श्रुत्वा जातक्रोधो निशाचरः । (२।१)

ruddhāṃ tu nagarīṃ śrutvā jātakrodho niśācaraḥ |

2.2२.२

विधानं द्विगुणं श्रुत्वा प्रासादं सो ऽध्यरोहत ॥ (२।२)

vidhānaṃ dviguṇaṃ śrutvā prāsādaṃ so 'dhyarohata ||

3.1३.१

स ददर्शावृतां लङ्कां सशैलवनकाननाम् । (३।१)

sa dadarśāvṛtāṃ laṅkāṃ saśailavanakānanām |

3.2३.२

असंख्येयैर् हरिगणैः सर्वतो युद्धकाङ्क्षिभिः ॥ (३।२)

asaṃkhyeyair harigaṇaiḥ sarvato yuddhakāṅkṣibhiḥ ||

4.1४.१

स दृष्ट्वा वानरैः सर्वां वसुधां कवलीकृताम् । (४।१)

sa dṛṣṭvā vānaraiḥ sarvāṃ vasudhāṃ kavalīkṛtām |

4.2४.२

कथं क्षपयितव्याः स्युर् इति चिन्तापरो ऽभवत् ॥ (४।२)

kathaṃ kṣapayitavyāḥ syur iti cintāparo 'bhavat ||

5.1५.१

स चिन्तयित्वा सुचिरं धैर्यम् आलम्ब्य रावणः । (५।१)

sa cintayitvā suciraṃ dhairyam ālambya rāvaṇaḥ |

5.2५.२

राघवं हरियूथांश्च ददर्शायतलोचनः ॥ (५।२)

rāghavaṃ hariyūthāṃśca dadarśāyatalocanaḥ ||

6.1६.१

प्रेक्षतो राक्षसेन्द्रस्य तान्यनीकानि भागशः । (६।१)

prekṣato rākṣasendrasya tānyanīkāni bhāgaśaḥ |

6.2६.२

राघवप्रियकामार्थं लङ्काम् आरुरुहुस्तदा ॥ (६।२)

rāghavapriyakāmārthaṃ laṅkām āruruhustadā ||

7.1७.१

ते ताम्रवक्त्रा हेमाभा रामार्थे त्यक्तजीविताः । (७।१)

te tāmravaktrā hemābhā rāmārthe tyaktajīvitāḥ |

7.2७.२

लङ्काम् एवाभ्यवर्तन्त सालतालशिलायुधाः ॥ (७।२)

laṅkām evābhyavartanta sālatālaśilāyudhāḥ ||

8.1८.१

ते द्रुमैः पर्वताग्रैश्च मुष्टिभिश्च प्लवंगमाः । (८।१)

te drumaiḥ parvatāgraiśca muṣṭibhiśca plavaṃgamāḥ |

8.2८.२

प्रासादाग्राणि चोच्चानि ममन्थुस्तोरणानि च ॥ (८।२)

prāsādāgrāṇi coccāni mamanthustoraṇāni ca ||

9.1९.१

परिखाः पूरयन्ति स्म प्रसन्नसलिलायुताः । (९।१)

parikhāḥ pūrayanti sma prasannasalilāyutāḥ |

9.2९.२

पांसुभिः पर्वताग्रैश्च तृणैः काष्ठैश्च वानराः ॥ (९।२)

pāṃsubhiḥ parvatāgraiśca tṛṇaiḥ kāṣṭhaiśca vānarāḥ ||

10.1१०.१

ततः सहस्रयूथाश्च कोटियूथाश्च यूथपाः । (१०।१)

tataḥ sahasrayūthāśca koṭiyūthāśca yūthapāḥ |

10.2१०.२

कोटीशतयुताश्चान्ये लङ्काम् आरुरुहुस्तदा ॥ (१०।२)

koṭīśatayutāścānye laṅkām āruruhustadā ||

11.1११.१

काञ्चनानि प्रमृद्नन्तस्तोरणानि प्लवंगमाः । (११।१)

kāñcanāni pramṛdnantastoraṇāni plavaṃgamāḥ |

11.2११.२

कैलासशिखराभानि गोपुराणि प्रमथ्य च ॥ (११।२)

kailāsaśikharābhāni gopurāṇi pramathya ca ||

12.1१२.१

आप्लवन्तः प्लवन्तश्च गर्जन्तश्च प्लवंगमाः । (१२।१)

āplavantaḥ plavantaśca garjantaśca plavaṃgamāḥ |

12.2१२.२

लङ्कां ताम् अभ्यवर्तन्त महावारणसंनिभाः ॥ (१२।२)

laṅkāṃ tām abhyavartanta mahāvāraṇasaṃnibhāḥ ||

13.1१३.१

जयत्यतिबलो रामो लक्ष्मणश्च महाबलः । (१३।१)

jayatyatibalo rāmo lakṣmaṇaśca mahābalaḥ |

13.2१३.२

राजा जयति सुग्रीवो राघवेणाभिपालितः ॥ (१३।२)

rājā jayati sugrīvo rāghaveṇābhipālitaḥ ||

14.1१४.१

इत्येवं घोषयन्तश्च गर्जन्तश्च प्लवंगमाः । (१४।१)

ityevaṃ ghoṣayantaśca garjantaśca plavaṃgamāḥ |

14.2१४.२

अभ्यधावन्त लङ्कायाः प्राकारं कामरूपिणः ॥ (१४।२)

abhyadhāvanta laṅkāyāḥ prākāraṃ kāmarūpiṇaḥ ||

15.1१५.१

वीरबाहुः सुबाहुश्च नलश्च वनगोचरः । (१५।१)

vīrabāhuḥ subāhuśca nalaśca vanagocaraḥ |

15.2१५.२

निपीड्योपनिविष्टास्ते प्राकारं हरियूथपाः ॥ (१५।२)

nipīḍyopaniviṣṭāste prākāraṃ hariyūthapāḥ ||

16.1१६.१

एतस्मिन्न् अन्तरे चक्रुः स्कन्धावारनिवेशनम् ॥ (१६।१)

etasminn antare cakruḥ skandhāvāraniveśanam ||

17.1१७.१

पूर्वद्वारं तु कुमुदः कोटिभिर् दशभिर् वृतः । (१७।१)

pūrvadvāraṃ tu kumudaḥ koṭibhir daśabhir vṛtaḥ |

17.2१७.२

आवृत्य बलवांस्तस्थौ हरिभिर् जितकाशिभिः ॥ (१७।२)

āvṛtya balavāṃstasthau haribhir jitakāśibhiḥ ||

18.1१८.१

दक्षिणद्वारम् आगम्य वीरः शतबलिः कपिः । (१८।१)

dakṣiṇadvāram āgamya vīraḥ śatabaliḥ kapiḥ |

18.2१८.२

आवृत्य बलवांस्तस्थौ विंशत्या कोटिभिर् वृतः ॥ (१८।२)

āvṛtya balavāṃstasthau viṃśatyā koṭibhir vṛtaḥ ||

19.1१९.१

सुषेणः पश्चिमद्वारं गतस्तारापिता हरिः । (१९।१)

suṣeṇaḥ paścimadvāraṃ gatastārāpitā hariḥ |

19.2१९.२

आवृत्य बलवांस्तस्थौ षष्टिकोटिभिर् आवृतः ॥ (१९।२)

āvṛtya balavāṃstasthau ṣaṣṭikoṭibhir āvṛtaḥ ||

20.1२०.१

उत्तरद्वारम् आसाद्य रामः सौमित्रिणा सह । (२०।१)

uttaradvāram āsādya rāmaḥ saumitriṇā saha |

20.2२०.२

आवृत्य बलवांस्तस्थौ सुग्रीवश्च हरीश्वरः ॥ (२०।२)

āvṛtya balavāṃstasthau sugrīvaśca harīśvaraḥ ||

21.1२१.१

गोलाङ्गूलो महाकायो गवाक्षो भीमदर्शनः । (२१।१)

golāṅgūlo mahākāyo gavākṣo bhīmadarśanaḥ |

21.2२१.२

वृतः कोट्या महावीर्यस्तस्थौ रामस्य पार्श्वतः ॥ (२१।२)

vṛtaḥ koṭyā mahāvīryastasthau rāmasya pārśvataḥ ||

22.1२२.१

ऋक्षाणां भीमवेगानां धूम्रः शत्रुनिबर्हणः । (२२।१)

ṛkṣāṇāṃ bhīmavegānāṃ dhūmraḥ śatrunibarhaṇaḥ |

22.2२२.२

वृतः कोट्या महावीर्यस्तस्थौ रामस्य पार्श्वतः ॥ (२२।२)

vṛtaḥ koṭyā mahāvīryastasthau rāmasya pārśvataḥ ||

23.1२३.१

संनद्धस्तु महावीर्यो गदापाणिर् विभीषणः । (२३।१)

saṃnaddhastu mahāvīryo gadāpāṇir vibhīṣaṇaḥ |

23.2२३.२

वृतो यस्तैस्तु सचिवैस्तस्थौ तत्र महाबलः ॥ (२३।२)

vṛto yastaistu sacivaistasthau tatra mahābalaḥ ||

24.1२४.१

गजो गवाक्षो गवयः शरभो गन्धमादनः । (२४।१)

gajo gavākṣo gavayaḥ śarabho gandhamādanaḥ |

24.2२४.२

समन्तात् परिधावन्तो ररक्षुर् हरिवाहिनीम् ॥ (२४।२)

samantāt paridhāvanto rarakṣur harivāhinīm ||

25.1२५.१

ततः कोपपरीतात्मा रावणो राक्षसेश्वरः । (२५।१)

tataḥ kopaparītātmā rāvaṇo rākṣaseśvaraḥ |

25.2२५.२

निर्याणं सर्वसैन्यानां द्रुतम् आज्ञापयत् तदा ॥ (२५।२)

niryāṇaṃ sarvasainyānāṃ drutam ājñāpayat tadā ||

26.1२६.१

निष्पतन्ति ततः सैन्या हृष्टा रावणचोदिताः । (२६।१)

niṣpatanti tataḥ sainyā hṛṣṭā rāvaṇacoditāḥ |

26.2२६.२

समये पूर्यमाणस्य वेगा इव महोदधेः ॥ (२६।२)

samaye pūryamāṇasya vegā iva mahodadheḥ ||

27.1२७.१

एतस्मिन्न् अन्तरे घोरः संग्रामः समपद्यत । (२७।१)

etasminn antare ghoraḥ saṃgrāmaḥ samapadyata |

27.2२७.२

रक्षसां वानराणां च यथा देवासुरे पुरा ॥ (२७।२)

rakṣasāṃ vānarāṇāṃ ca yathā devāsure purā ||

28.1२८.१

ते गदाभिः प्रदीप्ताभिः शक्तिशूलपरश्वधैः । (२८।१)

te gadābhiḥ pradīptābhiḥ śaktiśūlaparaśvadhaiḥ |

28.2२८.२

निजघ्नुर् वानरान् घोराः कथयन्तः स्वविक्रमान् ॥ (२८।२)

nijaghnur vānarān ghorāḥ kathayantaḥ svavikramān ||

29.1२९.१

तथा वृक्षैर् महाकायाः पर्वताग्रैश्च वानराः । (२९।१)

tathā vṛkṣair mahākāyāḥ parvatāgraiśca vānarāḥ |

29.2२९.२

निजघ्नुस्तानि रक्षांसि नखैर् दन्तैश्च वेगिताः ॥ (२९।२)

nijaghnustāni rakṣāṃsi nakhair dantaiśca vegitāḥ ||

30.1३०.१

राक्षसास्त्वपरे भीमाः प्राकारस्था महीगतान् । (३०।१)

rākṣasāstvapare bhīmāḥ prākārasthā mahīgatān |

30.2३०.२

भिण्डिपालैश्च खड्गैश्च शूलैश्चैव व्यदारयन् ॥ (३०।२)

bhiṇḍipālaiśca khaḍgaiśca śūlaiścaiva vyadārayan ||

31.1३१.१

वानराश्चापि संक्रुद्धाः प्राकारस्थान्महीगताः । (३१।१)

vānarāścāpi saṃkruddhāḥ prākārasthānmahīgatāḥ |

31.2३१.२

राक्षसान् पातयामासुः समाप्लुत्य प्लवंगमाः ॥ (३१।२)

rākṣasān pātayāmāsuḥ samāplutya plavaṃgamāḥ ||

32.1३२.१

स संप्रहारस्तुमुलो मांसशोणितकर्दमः । (३२।१)

sa saṃprahārastumulo māṃsaśoṇitakardamaḥ |

32.2३२.२

रक्षसां वानराणां च संबभूवाद्भुतोपमः ॥ (३२।२)

rakṣasāṃ vānarāṇāṃ ca saṃbabhūvādbhutopamaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 6, 32

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit