रामायणRāmāyaṇa

Rām, 7, 76

582 of 606 · 44 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

लक्ष्मणस्य तु तद् वाक्यं श्रुत्वा शत्रुनिबर्हणः । (१।१)

lakṣmaṇasya tu tad vākyaṃ śrutvā śatrunibarhaṇaḥ |

1.2१.२

वृत्रघातम् अशेषेण कथयेत्याह लक्ष्मणम् ॥ (१।२)

vṛtraghātam aśeṣeṇa kathayetyāha lakṣmaṇam ||

2.1२.१

राघवेणैवम् उक्तस्तु सुमित्रानन्दवर्धनः । (२।१)

rāghaveṇaivam uktastu sumitrānandavardhanaḥ |

2.2२.२

भूय एव कथां दिव्यां कथयामास लक्ष्मणः ॥ (२।२)

bhūya eva kathāṃ divyāṃ kathayāmāsa lakṣmaṇaḥ ||

3.1३.१

सहस्राक्षवचः श्रुत्वा सर्वेषां च दिवौकसाम् । (३।१)

sahasrākṣavacaḥ śrutvā sarveṣāṃ ca divaukasām |

3.2३.२

विष्णुर् देवान् उवाचेदं सर्वान् इन्द्रपुरोगमान् ॥ (३।२)

viṣṇur devān uvācedaṃ sarvān indrapurogamān ||

4.1४.१

पूर्वं सौहृदबद्धो ऽस्मि वृत्रस्य सुमहात्मनः । (४।१)

pūrvaṃ sauhṛdabaddho 'smi vṛtrasya sumahātmanaḥ |

4.2४.२

तेन युष्मत्प्रियार्थं वै नाहं हन्मि महासुरम् ॥ (४।२)

tena yuṣmatpriyārthaṃ vai nāhaṃ hanmi mahāsuram ||

5.1५.१

अवश्यं करणीयं च भवतां सुखम् उत्तमम् । (५।१)

avaśyaṃ karaṇīyaṃ ca bhavatāṃ sukham uttamam |

5.2५.२

तस्माद् उपायम् आख्यास्ये येन वृत्रं हनिष्यथ ॥ (५।२)

tasmād upāyam ākhyāsye yena vṛtraṃ haniṣyatha ||

6.1६.१

त्रिधा भूतं करिष्ये ऽहम् आत्मानं सुरसत्तमाः । (६।१)

tridhā bhūtaṃ kariṣye 'ham ātmānaṃ surasattamāḥ |

6.2६.२

तेन वृत्रं सहस्राक्षो हनिष्यति न संशयः ॥ (६।२)

tena vṛtraṃ sahasrākṣo haniṣyati na saṃśayaḥ ||

7.1७.१

एको ऽंशो वासवं यातु द्वितीयो वज्रम् एव तु । (७।१)

eko 'ṃśo vāsavaṃ yātu dvitīyo vajram eva tu |

7.2७.२

तृतीयो भूतलं शक्रस्ततो वृत्रं हनिष्यति ॥ (७।२)

tṛtīyo bhūtalaṃ śakrastato vṛtraṃ haniṣyati ||

8.1८.१

तथा ब्रुवति देवेशे देवा वाक्यम् अथाब्रुवन् । (८।१)

tathā bruvati deveśe devā vākyam athābruvan |

8.2८.२

एवम् एतन्न संदेहो यथा वदसि दैत्यहन् ॥ (८।२)

evam etanna saṃdeho yathā vadasi daityahan ||

9.1९.१

भद्रं ते ऽस्तु गमिष्यामो वृत्रासुरवधैषिणः । (९।१)

bhadraṃ te 'stu gamiṣyāmo vṛtrāsuravadhaiṣiṇaḥ |

9.2९.२

भजस्व परमोदार वासवं स्वेन तेजसा ॥ (९।२)

bhajasva paramodāra vāsavaṃ svena tejasā ||

10.1१०.१

ततः सर्वे महात्मानः सहस्राक्षपुरोगमाः । (१०।१)

tataḥ sarve mahātmānaḥ sahasrākṣapurogamāḥ |

10.2१०.२

तद् अरण्यम् उपाक्रामन् यत्र वृत्रो महासुरः ॥ (१०।२)

tad araṇyam upākrāman yatra vṛtro mahāsuraḥ ||

11.1११.१

ते ऽपश्यंस्तेजसा भूतं तपन्तम् असुरोत्तमम् । (११।१)

te 'paśyaṃstejasā bhūtaṃ tapantam asurottamam |

11.2११.२

पिबन्तम् इव लोकांस्त्रीन्निर्दहन्तम् इवाम्बरम् ॥ (११।२)

pibantam iva lokāṃstrīnnirdahantam ivāmbaram ||

12.1१२.१

दृष्ट्वैव चासुरश्रेष्ठं देवास्त्रासम् उपागमन् । (१२।१)

dṛṣṭvaiva cāsuraśreṣṭhaṃ devāstrāsam upāgaman |

12.2१२.२

कथम् एनं वधिष्यामः कथं न स्यात् पराजयः ॥ (१२।२)

katham enaṃ vadhiṣyāmaḥ kathaṃ na syāt parājayaḥ ||

13.1१३.१

तेषां चिन्तयतां तत्र सहस्राक्षः पुरंदरः । (१३।१)

teṣāṃ cintayatāṃ tatra sahasrākṣaḥ puraṃdaraḥ |

13.2१३.२

वज्रं प्रगृह्य बाहुभ्यां प्राहिणोद् वृत्रमूर्धनि ॥ (१३।२)

vajraṃ pragṛhya bāhubhyāṃ prāhiṇod vṛtramūrdhani ||

14.1१४.१

कालाग्निनेव घोरेण दीप्तेनेव महार्चिषा । (१४।१)

kālāgnineva ghoreṇa dīpteneva mahārciṣā |

14.2१४.२

प्रतप्तं वृत्रशिरसि जगत् त्रासम् उपागमत् ॥ (१४।२)

prataptaṃ vṛtraśirasi jagat trāsam upāgamat ||

15.1१५.१

असंभाव्यं वधं तस्य वृत्रस्य विबुधाधिपः । (१५।१)

asaṃbhāvyaṃ vadhaṃ tasya vṛtrasya vibudhādhipaḥ |

15.2१५.२

चिन्तयानो जगामाशु लोकस्यान्तं महायशाः ॥ (१५।२)

cintayāno jagāmāśu lokasyāntaṃ mahāyaśāḥ ||

16.1१६.१

तम् इन्द्रं ब्रह्महत्याशु गच्छन्तम् अनुगच्छति । (१६।१)

tam indraṃ brahmahatyāśu gacchantam anugacchati |

16.2१६.२

अपतच्चास्य गात्रेषु तम् इन्द्रं दुःखम् आविशत् ॥ (१६।२)

apataccāsya gātreṣu tam indraṃ duḥkham āviśat ||

17.1१७.१

हतारयः प्रनष्टेन्द्रा देवाः साग्निपुरोगमाः । (१७।१)

hatārayaḥ pranaṣṭendrā devāḥ sāgnipurogamāḥ |

17.2१७.२

विष्णुं त्रिभुवनश्रेष्ठं मुहुर् मुहुर् अपूजयन् ॥ (१७।२)

viṣṇuṃ tribhuvanaśreṣṭhaṃ muhur muhur apūjayan ||

18.1१८.१

त्वं गतिः परमा देव पूर्वजो जगतः प्रभुः । (१८।१)

tvaṃ gatiḥ paramā deva pūrvajo jagataḥ prabhuḥ |

18.2१८.२

रक्षार्थं सर्वभूतानां विष्णुत्वम् उपजग्मिवान् ॥ (१८।२)

rakṣārthaṃ sarvabhūtānāṃ viṣṇutvam upajagmivān ||

19.1१९.१

हतश्चायं त्वया वृत्रो ब्रह्महत्या च वासवम् । (१९।१)

hataścāyaṃ tvayā vṛtro brahmahatyā ca vāsavam |

19.2१९.२

बाधते सुरशार्दूल मोक्षं तस्य विनिर्दिश ॥ (१९।२)

bādhate suraśārdūla mokṣaṃ tasya vinirdiśa ||

20.1२०.१

तेषां तद् वचनं श्रुत्वा देवानां विष्णुर् अब्रवीत् । (२०।१)

teṣāṃ tad vacanaṃ śrutvā devānāṃ viṣṇur abravīt |

20.2२०.२

माम् एव यजतां शक्रः पावयिष्यामि वज्रिणम् ॥ (२०।२)

mām eva yajatāṃ śakraḥ pāvayiṣyāmi vajriṇam ||

21.1२१.१

पुण्येन हयमेधेन माम् इष्ट्वा पाकशासनः । (२१।१)

puṇyena hayamedhena mām iṣṭvā pākaśāsanaḥ |

21.2२१.२

पुनर् एष्यति देवानाम् इन्द्रत्वम् अकुतोभयः ॥ (२१।२)

punar eṣyati devānām indratvam akutobhayaḥ ||

22.1२२.१

एवं संदिश्य देवानां तां वाणीम् अमृतोपमाम् । (२२।१)

evaṃ saṃdiśya devānāṃ tāṃ vāṇīm amṛtopamām |

22.2२२.२

जगाम विष्णुर् देवेशः स्तूयमानस्त्रिविष्टपम् ॥ (२२।२)

jagāma viṣṇur deveśaḥ stūyamānastriviṣṭapam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 7, 76

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit