रामायणRāmāyaṇa

Rām, 4, 5

263 of 606 · 37 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

ऋश्यमूकात् तु हनुमान् गत्वा तं मलयं गिरिम् । (१।१)

ṛśyamūkāt tu hanumān gatvā taṃ malayaṃ girim |

1.2१.२

आचचक्षे तदा वीरौ कपिराजाय राघवौ ॥ (१।२)

ācacakṣe tadā vīrau kapirājāya rāghavau ||

2.1२.१

अयं रामो महाप्राज्ञः सम्प्राप्तो दृढविक्रमः । (२।१)

ayaṃ rāmo mahāprājñaḥ samprāpto dṛḍhavikramaḥ |

2.2२.२

लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा रामो ऽयं सत्यविक्रमः ॥ (२।२)

lakṣmaṇena saha bhrātrā rāmo 'yaṃ satyavikramaḥ ||

3.1३.१

इक्ष्वाकूणां कुले जातो रामो दशरथात्मजः । (३।१)

ikṣvākūṇāṃ kule jāto rāmo daśarathātmajaḥ |

3.2३.२

धर्मे निगदितश् चैव पितुर् निर्देशपालकः ॥ (३।२)

dharme nigaditaś caiva pitur nirdeśapālakaḥ ||

4.1४.१

तस्यास्य वसतो ऽरण्ये नियतस्य महात्मनः । (४।१)

tasyāsya vasato 'raṇye niyatasya mahātmanaḥ |

4.2४.२

रक्षसापहृता भार्या स त्वां शरणम् आगतः ॥ (४।२)

rakṣasāpahṛtā bhāryā sa tvāṃ śaraṇam āgataḥ ||

5.1५.१

राजसूयाश्वमेधैश् च वह्निर् येनाभितर्पितः । (५।१)

rājasūyāśvamedhaiś ca vahnir yenābhitarpitaḥ |

5.2५.२

दक्षिणाश् च तथोत्सृष्टा गावः शतसहस्रशः ॥ (५।२)

dakṣiṇāś ca tathotsṛṣṭā gāvaḥ śatasahasraśaḥ ||

6.1६.१

तपसा सत्यवाक्येन वसुधा येन पालिता । (६।१)

tapasā satyavākyena vasudhā yena pālitā |

6.2६.२

स्त्रीहेतोस् तस्य पुत्रो ऽयं रामस् त्वां शरणं गतः ॥ (६।२)

strīhetos tasya putro 'yaṃ rāmas tvāṃ śaraṇaṃ gataḥ ||

7.1७.१

भवता सख्यकामौ तौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ । (७।१)

bhavatā sakhyakāmau tau bhrātarau rāmalakṣmaṇau |

7.2७.२

प्रतिगृह्यार्चयस्वेमौ पूजनीयतमाव् उभौ ॥ (७।२)

pratigṛhyārcayasvemau pūjanīyatamāv ubhau ||

8.1८.१

श्रुत्वा हनुमतो वाक्यं सुग्रीवो हृष्टमानसः । (८।१)

śrutvā hanumato vākyaṃ sugrīvo hṛṣṭamānasaḥ |

8.2८.२

भयं स राघवाद् घोरं प्रजहौ विगतज्वरः ॥ (८।२)

bhayaṃ sa rāghavād ghoraṃ prajahau vigatajvaraḥ ||

9.1९.१

स कृत्वा मानुषं रूपं सुग्रीवः प्लवगाधिपः । (९।१)

sa kṛtvā mānuṣaṃ rūpaṃ sugrīvaḥ plavagādhipaḥ |

9.2९.२

दर्शनीयतमो भूत्वा प्रीत्या प्रोवाच राघवम् ॥ (९।२)

darśanīyatamo bhūtvā prītyā provāca rāghavam ||

10.1१०.१

भवान् धर्मविनीतश् च विक्रान्तः सर्ववत्सलः । (१०।१)

bhavān dharmavinītaś ca vikrāntaḥ sarvavatsalaḥ |

10.2१०.२

आख्याता वायुपुत्रेण तत्त्वतो मे भवद्गुणाः ॥ (१०।२)

ākhyātā vāyuputreṇa tattvato me bhavadguṇāḥ ||

11.1११.१

तन् ममैवैष सत्कारो लाभश् चैवोत्तमः प्रभो । (११।१)

tan mamaivaiṣa satkāro lābhaś caivottamaḥ prabho |

11.2११.२

यत् त्वम् इच्छसि सौहार्दं वानरेण मया सह ॥ (११।२)

yat tvam icchasi sauhārdaṃ vānareṇa mayā saha ||

12.1१२.१

रोचते यदि वा सख्यं बाहुर् एष प्रसारितः । (१२।१)

rocate yadi vā sakhyaṃ bāhur eṣa prasāritaḥ |

12.2१२.२

गृह्यतां पाणिना पाणिर् मर्यादा बध्यतां ध्रुवा ॥ (१२।२)

gṛhyatāṃ pāṇinā pāṇir maryādā badhyatāṃ dhruvā ||

13.1१३.१

एतत् तु वचनं श्रुत्वा सुग्रीवस्य सुभाषितम् । (१३।१)

etat tu vacanaṃ śrutvā sugrīvasya subhāṣitam |

13.2१३.२

सम्प्रहृष्टमना हस्तं पीडयामास पाणिना । (१३।२)

samprahṛṣṭamanā hastaṃ pīḍayāmāsa pāṇinā |

13.3१३.३

हृद्यं सौहृदम् आलम्ब्य पर्यष्वजत पीडितम् ॥ (१३।३)

hṛdyaṃ sauhṛdam ālambya paryaṣvajata pīḍitam ||

14.1१४.१

ततो हनूमान् संत्यज्य भिक्षुरूपम् अरिंदमः । (१४।१)

tato hanūmān saṃtyajya bhikṣurūpam ariṃdamaḥ |

14.2१४.२

काष्ठयोः स्वेन रूपेण जनयामास पावकम् ॥ (१४।२)

kāṣṭhayoḥ svena rūpeṇa janayāmāsa pāvakam ||

15.1१५.१

दीप्यमानं ततो वह्निं पुष्पैर् अभ्यर्च्य सत्कृतम् । (१५।१)

dīpyamānaṃ tato vahniṃ puṣpair abhyarcya satkṛtam |

15.2१५.२

तयोर् मध्ये तु सुप्रीतो निदधे सुसमाहितः ॥ (१५।२)

tayor madhye tu suprīto nidadhe susamāhitaḥ ||

16.1१६.१

ततो ऽग्निं दीप्यमानं तौ चक्रतुश् च प्रदक्षिणम् । (१६।१)

tato 'gniṃ dīpyamānaṃ tau cakratuś ca pradakṣiṇam |

16.2१६.२

सुग्रीवो राघवश् चैव वयस्यत्वम् उपागतौ ॥ (१६।२)

sugrīvo rāghavaś caiva vayasyatvam upāgatau ||

17.1१७.१

ततः सुप्रीतमनसौ ताव् उभौ हरिराघवौ । (१७।१)

tataḥ suprītamanasau tāv ubhau harirāghavau |

17.2१७.२

अन्योन्यम् अभिवीक्षन्तौ न तृप्तिम् उपजग्मतुः ॥ (१७।२)

anyonyam abhivīkṣantau na tṛptim upajagmatuḥ ||

18.1१८.१

ततः सर्वार्थविद्वांसं रामं दशरथात्मजम् । (१८।१)

tataḥ sarvārthavidvāṃsaṃ rāmaṃ daśarathātmajam |

18.2१८.२

सुग्रीवः प्राह तेजस्वी वाक्यम् एकमनास् तदा ॥ (१८।२)

sugrīvaḥ prāha tejasvī vākyam ekamanās tadā ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 4, 5

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit