रामायणRāmāyaṇa

Rām, 4, 55

313 of 606 · 43 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

उपविष्टास् तु ते सर्वे यस्मिन् प्रायं गिरिस्थले । (१।१)

upaviṣṭās tu te sarve yasmin prāyaṃ giristhale |

1.2१.२

हरयो गृध्रराजश् च तं देशम् उपचक्रमे ॥ (१।२)

harayo gṛdhrarājaś ca taṃ deśam upacakrame ||

2.1२.१

साम्पातिर् नाम नाम्ना तु चिरजीवी विहंगमः । (२।१)

sāmpātir nāma nāmnā tu cirajīvī vihaṃgamaḥ |

2.2२.२

भ्राता जटायुषः श्रीमान् प्रख्यातबलपौरुषः ॥ (२।२)

bhrātā jaṭāyuṣaḥ śrīmān prakhyātabalapauruṣaḥ ||

3.1३.१

कन्दराद् अभिनिष्क्रम्य स विन्ध्यस्य महागिरेः । (३।१)

kandarād abhiniṣkramya sa vindhyasya mahāgireḥ |

3.2३.२

उपविष्टान् हरीन् दृष्ट्वा हृष्टात्मा गिरम् अब्रवीत् ॥ (३।२)

upaviṣṭān harīn dṛṣṭvā hṛṣṭātmā giram abravīt ||

4.1४.१

विधिः किल नरं लोके विधानेनानुवर्तते । (४।१)

vidhiḥ kila naraṃ loke vidhānenānuvartate |

4.2४.२

यथायं विहितो भक्ष्यश् चिरान् मह्यम् उपागतः ॥ (४।२)

yathāyaṃ vihito bhakṣyaś cirān mahyam upāgataḥ ||

5.1५.१

परम्पराणां भक्षिष्ये वानराणां मृतं मृतम् । (५।१)

paramparāṇāṃ bhakṣiṣye vānarāṇāṃ mṛtaṃ mṛtam |

5.2५.२

उवाचैवं वचः पक्षी तान् निरीक्ष्य प्लवंगमान् ॥ (५।२)

uvācaivaṃ vacaḥ pakṣī tān nirīkṣya plavaṃgamān ||

6.1६.१

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा भक्षलुब्धस्य पक्षिणः । (६।१)

tasya tadvacanaṃ śrutvā bhakṣalubdhasya pakṣiṇaḥ |

6.2६.२

अङ्गदः परमायस्तो हनूमन्तम् अथाब्रवीत् ॥ (६।२)

aṅgadaḥ paramāyasto hanūmantam athābravīt ||

7.1७.१

पश्य सीतापदेशेन साक्षाद् वैवस्वतो यमः । (७।१)

paśya sītāpadeśena sākṣād vaivasvato yamaḥ |

7.2७.२

इमं देशम् अनुप्राप्तो वानराणां विपत्तये ॥ (७।२)

imaṃ deśam anuprāpto vānarāṇāṃ vipattaye ||

8.1८.१

रामस्य न कृतं कार्यं राज्ञो न च वचः कृतम् । (८।१)

rāmasya na kṛtaṃ kāryaṃ rājño na ca vacaḥ kṛtam |

8.2८.२

हरीणाम् इयम् अज्ञाता विपत्तिः सहसागता ॥ (८।२)

harīṇām iyam ajñātā vipattiḥ sahasāgatā ||

9.1९.१

वैदेह्याः प्रियकामेन कृतं कर्म जटायुषा । (९।१)

vaidehyāḥ priyakāmena kṛtaṃ karma jaṭāyuṣā |

9.2९.२

गृध्रराजेन यत् तत्र श्रुतं वस् तद् अशेषतः ॥ (९।२)

gṛdhrarājena yat tatra śrutaṃ vas tad aśeṣataḥ ||

10.1१०.१

तथा सर्वाणि भूतानि तिर्यग्योनिगतान्य् अपि । (१०।१)

tathā sarvāṇi bhūtāni tiryagyonigatāny api |

10.2१०.२

प्रियं कुर्वन्ति रामस्य त्यक्त्वा प्राणान् यथा वयम् ॥ (१०।२)

priyaṃ kurvanti rāmasya tyaktvā prāṇān yathā vayam ||

11.1११.१

राघवार्थे परिश्रान्ता वयं संत्यक्तजीविताः । (११।१)

rāghavārthe pariśrāntā vayaṃ saṃtyaktajīvitāḥ |

11.2११.२

कान्ताराणि प्रपन्नाः स्म न च पश्याम मैथिलीम् ॥ (११।२)

kāntārāṇi prapannāḥ sma na ca paśyāma maithilīm ||

12.1१२.१

स सुखी गृध्रराजस् तु रावणेन हतो रणे । (१२।१)

sa sukhī gṛdhrarājas tu rāvaṇena hato raṇe |

12.2१२.२

मुक्तश् च सुग्रीवभयाद् गतश् च परमां गतिम् ॥ (१२।२)

muktaś ca sugrīvabhayād gataś ca paramāṃ gatim ||

13.1१३.१

जटायुषो विनाशेन राज्ञो दशरथस्य च । (१३।१)

jaṭāyuṣo vināśena rājño daśarathasya ca |

13.2१३.२

हरणेन च वैदेह्याः संशयं हरयो गताः ॥ (१३।२)

haraṇena ca vaidehyāḥ saṃśayaṃ harayo gatāḥ ||

14.1१४.१

रामलक्ष्मणयोर् वास अरण्ये सह सीतया । (१४।१)

rāmalakṣmaṇayor vāsa araṇye saha sītayā |

14.2१४.२

राघवस्य च बाणेन वालिनश् च तथा वधः ॥ (१४।२)

rāghavasya ca bāṇena vālinaś ca tathā vadhaḥ ||

15.1१५.१

रामकोपाद् अशेषाणां राक्षसानां तथा वधः । (१५।१)

rāmakopād aśeṣāṇāṃ rākṣasānāṃ tathā vadhaḥ |

15.2१५.२

कैकेय्या वरदानेन इदं हि विकृतं कृतम् ॥ (१५।२)

kaikeyyā varadānena idaṃ hi vikṛtaṃ kṛtam ||

16.1१६.१

तत् तु श्रुत्वा तदा वाक्यम् अङ्गदस्य मुखोद्गतम् । (१६।१)

tat tu śrutvā tadā vākyam aṅgadasya mukhodgatam |

16.2१६.२

अब्रवीद् वचनं गृध्रस् तीक्ष्णतुण्डो महास्वनः ॥ (१६।२)

abravīd vacanaṃ gṛdhras tīkṣṇatuṇḍo mahāsvanaḥ ||

17.1१७.१

को ऽयं गिरा घोषयति प्राणैः प्रियतरस्य मे । (१७।१)

ko 'yaṃ girā ghoṣayati prāṇaiḥ priyatarasya me |

17.2१७.२

जटायुषो वधं भ्रातुः कम्पयन्न् इव मे मनः ॥ (१७।२)

jaṭāyuṣo vadhaṃ bhrātuḥ kampayann iva me manaḥ ||

18.1१८.१

कथम् आसीज् जनस्थाने युद्धं राक्षसगृध्रयोः । (१८।१)

katham āsīj janasthāne yuddhaṃ rākṣasagṛdhrayoḥ |

18.2१८.२

नामधेयम् इदं भ्रातुश् चिरस्याद्य मया श्रुतम् ॥ (१८।२)

nāmadheyam idaṃ bhrātuś cirasyādya mayā śrutam ||

19.1१९.१

यवीयसो गुणज्ञस्य श्लाघनीयस्य विक्रमैः । (१९।१)

yavīyaso guṇajñasya ślāghanīyasya vikramaiḥ |

19.2१९.२

तद् इच्छेयम् अहं श्रोतुं विनाशं वानरर्षभाः ॥ (१९।२)

tad iccheyam ahaṃ śrotuṃ vināśaṃ vānararṣabhāḥ ||

20.1२०.१

भ्रातुर् जटायुषस् तस्य जनस्थाननिवासिनः । (२०।१)

bhrātur jaṭāyuṣas tasya janasthānanivāsinaḥ |

20.2२०.२

तस्यैव च मम भ्रातुः सखा दशरथः कथम् । (२०।२)

tasyaiva ca mama bhrātuḥ sakhā daśarathaḥ katham |

20.3२०.३

यस्य रामः प्रियः पुत्रो ज्येष्ठो गुरुजनप्रियः ॥ (२०।३)

yasya rāmaḥ priyaḥ putro jyeṣṭho gurujanapriyaḥ ||

21.1२१.१

सूर्यांशुदग्धपक्षत्वान् न शक्नोमि विसर्पितुम् । (२१।१)

sūryāṃśudagdhapakṣatvān na śaknomi visarpitum |

21.2२१.२

इच्छेयं पर्वताद् अस्माद् अवतर्तुम् अरिंदमाः ॥ (२१।२)

iccheyaṃ parvatād asmād avatartum ariṃdamāḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 4, 55

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit