रामायणRāmāyaṇa

Rām, 2, 63

139 of 606 · 37 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

याम् एव रात्रिं ते दूताः प्रविशन्ति स्म तां पुरीम् । (१।१)

yām eva rātriṃ te dūtāḥ praviśanti sma tāṃ purīm |

1.2१.२

भरतेनापि तां रात्रिं स्वप्नो दृष्टो ऽयम् अप्रियः ॥ (१।२)

bharatenāpi tāṃ rātriṃ svapno dṛṣṭo 'yam apriyaḥ ||

2.1२.१

व्युष्टाम् एव तु तां रात्रिं दृष्ट्वा तं स्वप्नम् अप्रियम् । (२।१)

vyuṣṭām eva tu tāṃ rātriṃ dṛṣṭvā taṃ svapnam apriyam |

2.2२.२

पुत्रो राजाधिराजस्य सुभृशं पर्यतप्यत ॥ (२।२)

putro rājādhirājasya subhṛśaṃ paryatapyata ||

3.1३.१

तप्यमानं समाज्ञाय वयस्याः प्रियवादिनः । (३।१)

tapyamānaṃ samājñāya vayasyāḥ priyavādinaḥ |

3.2३.२

आयासं हि विनेष्यन्तः सभायां चक्रिरे कथाः ॥ (३।२)

āyāsaṃ hi vineṣyantaḥ sabhāyāṃ cakrire kathāḥ ||

4.1४.१

वादयन्ति तथा शान्तिं लासयन्त्य् अपि चापरे । (४।१)

vādayanti tathā śāntiṃ lāsayanty api cāpare |

4.2४.२

नाटकान्य् अपरे प्राहुर् हास्यानि विविधानि च ॥ (४।२)

nāṭakāny apare prāhur hāsyāni vividhāni ca ||

5.1५.१

स तैर् महात्मा भरतः सखिभिः प्रियवादिभिः । (५।१)

sa tair mahātmā bharataḥ sakhibhiḥ priyavādibhiḥ |

5.2५.२

गोष्ठीहास्यानि कुर्वद्भिर् न प्राहृष्यत राघवः ॥ (५।२)

goṣṭhīhāsyāni kurvadbhir na prāhṛṣyata rāghavaḥ ||

6.1६.१

तम् अब्रवीत् प्रियसखो भरतं सखिभिर् वृतम् । (६।१)

tam abravīt priyasakho bharataṃ sakhibhir vṛtam |

6.2६.२

सुहृद्भिः पर्युपासीनः किं सखे नानुमोदसे ॥ (६।२)

suhṛdbhiḥ paryupāsīnaḥ kiṃ sakhe nānumodase ||

7.1७.१

एवं ब्रुवाणं सुहृदं भरतः प्रत्युवाच ह । (७।१)

evaṃ bruvāṇaṃ suhṛdaṃ bharataḥ pratyuvāca ha |

7.2७.२

शृणु त्वं यन्निमित्तं मे दैन्यम् एतद् उपागतम् ॥ (७।२)

śṛṇu tvaṃ yannimittaṃ me dainyam etad upāgatam ||

8.1८.१

स्वप्ने पितरम् अद्राक्षं मलिनं मुक्तमूर्धजम् । (८।१)

svapne pitaram adrākṣaṃ malinaṃ muktamūrdhajam |

8.2८.२

पतन्तम् अद्रिशिखरात् कलुषे गोमयह्रदे ॥ (८।२)

patantam adriśikharāt kaluṣe gomayahrade ||

9.1९.१

प्लवमानश् च मे दृष्टः स तस्मिन् गोमयह्रदे । (९।१)

plavamānaś ca me dṛṣṭaḥ sa tasmin gomayahrade |

9.2९.२

पिबन्न् अञ्जलिना तैलं हसन्न् इव मुहुर् मुहुः ॥ (९।२)

pibann añjalinā tailaṃ hasann iva muhur muhuḥ ||

10.1१०.१

ततस् तिलौदनं भुक्त्वा पुनः पुनर् अधःशिराः । (१०।१)

tatas tilaudanaṃ bhuktvā punaḥ punar adhaḥśirāḥ |

10.2१०.२

तैलेनाभ्यक्तसर्वाङ्गस् तैलम् एवावगाहत ॥ (१०।२)

tailenābhyaktasarvāṅgas tailam evāvagāhata ||

11.1११.१

स्वप्ने ऽपि सागरं शुष्कं चन्द्रं च पतितं भुवि । (११।१)

svapne 'pi sāgaraṃ śuṣkaṃ candraṃ ca patitaṃ bhuvi |

11.2११.२

सहसा चापि संशान्तं ज्वलितं जातवेदसम् ॥ (११।२)

sahasā cāpi saṃśāntaṃ jvalitaṃ jātavedasam ||

12.1१२.१

अवदीर्णां च पृथिवीं शुष्कांश् च विविधान् द्रुमान् । (१२।१)

avadīrṇāṃ ca pṛthivīṃ śuṣkāṃś ca vividhān drumān |

12.2१२.२

अहं पश्यामि विध्वस्तान् सधूमांश् चैव पर्वतान् ॥ (१२।२)

ahaṃ paśyāmi vidhvastān sadhūmāṃś caiva parvatān ||

13.1१३.१

पीठे कार्ष्णायसे चैनं निषण्णं कृष्णवाससम् । (१३।१)

pīṭhe kārṣṇāyase cainaṃ niṣaṇṇaṃ kṛṣṇavāsasam |

13.2१३.२

प्रहसन्ति स्म राजानं प्रमदाः कृष्णपिङ्गलाः ॥ (१३।२)

prahasanti sma rājānaṃ pramadāḥ kṛṣṇapiṅgalāḥ ||

14.1१४.१

त्वरमाणश् च धर्मात्मा रक्तमाल्यानुलेपनः । (१४।१)

tvaramāṇaś ca dharmātmā raktamālyānulepanaḥ |

14.2१४.२

रथेन खरयुक्तेन प्रयातो दक्षिणामुखः ॥ (१४।२)

rathena kharayuktena prayāto dakṣiṇāmukhaḥ ||

15.1१५.१

एवम् एतन् मया दृष्टम् इमां रात्रिं भयावहाम् । (१५।१)

evam etan mayā dṛṣṭam imāṃ rātriṃ bhayāvahām |

15.2१५.२

अहं रामो ऽथवा राजा लक्ष्मणो वा मरिष्यति ॥ (१५।२)

ahaṃ rāmo 'thavā rājā lakṣmaṇo vā mariṣyati ||

16.1१६.१

नरो यानेन यः स्वप्ने खरयुक्तेन याति हि । (१६।१)

naro yānena yaḥ svapne kharayuktena yāti hi |

16.2१६.२

अचिरात् तस्य धूमाग्रं चितायां सम्प्रदृश्यते । (१६।२)

acirāt tasya dhūmāgraṃ citāyāṃ sampradṛśyate |

16.3१६.३

एतन्निमित्तं दीनो ऽहं तन् न वः प्रतिपूजये ॥ (१६।३)

etannimittaṃ dīno 'haṃ tan na vaḥ pratipūjaye ||

17.1१७.१

शुष्यतीव च मे कण्ठो न स्वस्थम् इव मे मनः । (१७।१)

śuṣyatīva ca me kaṇṭho na svastham iva me manaḥ |

17.2१७.२

जुगुप्सन्न् इव चात्मानं न च पश्यामि कारणम् ॥ (१७।२)

jugupsann iva cātmānaṃ na ca paśyāmi kāraṇam ||

18.1१८.१

इमां हि दुःस्वप्नगतिं निशाम्य ताम् अनेकरूपाम् अवितर्कितां पुरा । (१८।१)

imāṃ hi duḥsvapnagatiṃ niśāmya tām anekarūpām avitarkitāṃ purā |

18.2१८.२

भयं महत् तद्धृदयान् न याति मे विचिन्त्य राजानम् अचिन्त्यदर्शनम् ॥ (१८।२)

bhayaṃ mahat taddhṛdayān na yāti me vicintya rājānam acintyadarśanam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 2, 63

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit