Rām, 6, 29
Select a line for its word-by-word analysis.
लक्ष्मणानुगतो रामः सुग्रीवम् इदम् अब्रवीत् ॥ (१।२)
lakṣmaṇānugato rāmaḥ sugrīvam idam abravīt ||
मन्त्रज्ञं च विधिज्ञं च श्लक्ष्णया परया गिरा ॥ (२।२)
mantrajñaṃ ca vidhijñaṃ ca ślakṣṇayā parayā girā ||
सुवेलं साधु शैलेन्द्रम् इमं धातुशतैश्चितम् । (३।१)
suvelaṃ sādhu śailendram imaṃ dhātuśataiścitam |
अध्यारोहामहे सर्वे वत्स्यामो ऽत्र निशाम् इमाम् ॥ (३।२)
adhyārohāmahe sarve vatsyāmo 'tra niśām imām ||
येन धर्मो न विज्ञातो न वृत्तं न कुलं तथा । (५।१)
yena dharmo na vijñāto na vṛttaṃ na kulaṃ tathā |
राक्षस्या नीचया बुद्ध्या येन तद् गर्हितं कृतम् ॥ (५।२)
rākṣasyā nīcayā buddhyā yena tad garhitaṃ kṛtam ||
यस्मिन्मे वर्धते रोषः कीर्तिते राक्षसाधमे । (६।१)
yasminme vardhate roṣaḥ kīrtite rākṣasādhame |
यस्यापराधान्नीचस्य वधं द्रक्ष्यामि रक्षसाम् ॥ (६।२)
yasyāparādhānnīcasya vadhaṃ drakṣyāmi rakṣasām ||
एवं संमन्त्रयन्न् एव सक्रोधो रावणं प्रति । (८।१)
evaṃ saṃmantrayann eva sakrodho rāvaṇaṃ prati |
पृष्ठतो लक्ष्मणश्चैनम् अन्वगच्छत् समाहितः । (९।१)
pṛṣṭhato lakṣmaṇaścainam anvagacchat samāhitaḥ |
तम् अन्वरोहत् सुग्रीवः सामात्यः सविभीषणः । (१०।१)
tam anvarohat sugrīvaḥ sāmātyaḥ savibhīṣaṇaḥ |
हनूमान् अङ्गदो नीलो मैन्दो द्विविद एव च ॥ (१०।२)
hanūmān aṅgado nīlo maindo dvivida eva ca ||
ते त्वदीर्घेण कालेन गिरिम् आरुह्य सर्वतः । (१३।१)
te tvadīrgheṇa kālena girim āruhya sarvataḥ |
ददृशुः शिखरे तस्य विषक्ताम् इव खे पुरीम् ॥ (१३।२)
dadṛśuḥ śikhare tasya viṣaktām iva khe purīm ||
तां शुभां प्रवरद्वारां प्राकारवरशोभिताम् । (१४।१)
tāṃ śubhāṃ pravaradvārāṃ prākāravaraśobhitām |
लङ्कां राक्षससम्पूर्णां ददृशुर् हरियूथपाः ॥ (१४।२)
laṅkāṃ rākṣasasampūrṇāṃ dadṛśur hariyūthapāḥ ||
प्राकारचयसंस्थैश्च तथा नीलैर् निशाचरैः । (१५।१)
prākāracayasaṃsthaiśca tathā nīlair niśācaraiḥ |
ददृशुस्ते हरिश्रेष्ठाः प्राकारम् अपरं कृतम् ॥ (१५।२)
dadṛśuste hariśreṣṭhāḥ prākāram aparaṃ kṛtam ||
ते दृष्ट्वा वानराः सर्वे राक्षसान् युद्धकाङ्क्षिणः । (१६।१)
te dṛṣṭvā vānarāḥ sarve rākṣasān yuddhakāṅkṣiṇaḥ |
मुमुचुर् विपुलान्नादांस्तत्र रामस्य पश्यतः ॥ (१६।२)
mumucur vipulānnādāṃstatra rāmasya paśyataḥ ||
ततो ऽस्तम् अगमत् सूर्यः संध्यया प्रतिरञ्जितः । (१७।१)
tato 'stam agamat sūryaḥ saṃdhyayā pratirañjitaḥ |
ततः स रामो हरिवाहिनीपतिर् विभीषणेन प्रतिनन्द्य सत्कृतः । (१८।१)
tataḥ sa rāmo harivāhinīpatir vibhīṣaṇena pratinandya satkṛtaḥ |
सलक्ष्मणो यूथपयूथसंवृतः सुवेलपृष्ठे न्यवसद् यथासुखम् ॥ (१८।२)
salakṣmaṇo yūthapayūthasaṃvṛtaḥ suvelapṛṣṭhe nyavasad yathāsukham ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.