रामायणRāmāyaṇa

Rām, 4, 32

290 of 606 · 55 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

अथ प्रतिसमादिष्टो लक्ष्मणः परवीरहा । (१।१)

atha pratisamādiṣṭo lakṣmaṇaḥ paravīrahā |

1.2१.२

प्रविवेश गुहां घोरां किष्किन्धां रामशासनात् ॥ (१।२)

praviveśa guhāṃ ghorāṃ kiṣkindhāṃ rāmaśāsanāt ||

2.1२.१

द्वारस्था हरयस् तत्र महाकाया महाबलाः । (२।१)

dvārasthā harayas tatra mahākāyā mahābalāḥ |

2.2२.२

बभूवुर् लक्ष्मणं दृष्ट्वा सर्वे प्राञ्जलयः स्थिताः ॥ (२।२)

babhūvur lakṣmaṇaṃ dṛṣṭvā sarve prāñjalayaḥ sthitāḥ ||

3.1३.१

निःश्वसन्तं तु तं दृष्ट्वा क्रुद्धं दशरथात्मजम् । (३।१)

niḥśvasantaṃ tu taṃ dṛṣṭvā kruddhaṃ daśarathātmajam |

3.2३.२

बभूवुर् हरयस् त्रस्ता न चैनं पर्यवारयन् ॥ (३।२)

babhūvur harayas trastā na cainaṃ paryavārayan ||

4.1४.१

स तां रत्नमयीं श्रीमान् दिव्यां पुष्पितकाननाम् । (४।१)

sa tāṃ ratnamayīṃ śrīmān divyāṃ puṣpitakānanām |

4.2४.२

रम्यां रत्नसमाकीर्णां ददर्श महतीं गुहाम् ॥ (४।२)

ramyāṃ ratnasamākīrṇāṃ dadarśa mahatīṃ guhām ||

5.1५.१

हर्म्यप्रासादसम्बाधां नानापण्योपशोभिताम् । (५।१)

harmyaprāsādasambādhāṃ nānāpaṇyopaśobhitām |

5.2५.२

सर्वकामफलैर् वृक्षैः पुष्पितैर् उपशोभिताम् ॥ (५।२)

sarvakāmaphalair vṛkṣaiḥ puṣpitair upaśobhitām ||

6.1६.१

देवगन्धर्वपुत्रैश् च वानरैः कामरूपिभिः । (६।१)

devagandharvaputraiś ca vānaraiḥ kāmarūpibhiḥ |

6.2६.२

दिव्यमाल्याम्बरधारैः शोभितां प्रियदर्शनैः ॥ (६।२)

divyamālyāmbaradhāraiḥ śobhitāṃ priyadarśanaiḥ ||

7.1७.१

चन्दनागरुपद्मानां गन्धैः सुरभिगन्धिनाम् । (७।१)

candanāgarupadmānāṃ gandhaiḥ surabhigandhinām |

7.2७.२

मैरेयाणां मधूनां च संमोदितमहापथाम् ॥ (७।२)

maireyāṇāṃ madhūnāṃ ca saṃmoditamahāpathām ||

8.1८.१

विन्ध्यमेरुगिरिप्रस्थैः प्रासादैर् नैकभूमिभिः । (८।१)

vindhyamerugiriprasthaiḥ prāsādair naikabhūmibhiḥ |

8.2८.२

ददर्श गिरिनद्यश् च विमलास् तत्र राघवः ॥ (८।२)

dadarśa girinadyaś ca vimalās tatra rāghavaḥ ||

9.1९.१

अङ्गदस्य गृहं रम्यं मैन्दस्य द्विविदस्य च । (९।१)

aṅgadasya gṛhaṃ ramyaṃ maindasya dvividasya ca |

9.2९.२

गवयस्य गवाक्षस्य गजस्य शरभस्य च ॥ (९।२)

gavayasya gavākṣasya gajasya śarabhasya ca ||

10.1१०.१

विद्युन्मालेश् च सम्पातेः सूर्याक्षस्य हनूमतः । (१०।१)

vidyunmāleś ca sampāteḥ sūryākṣasya hanūmataḥ |

10.2१०.२

वीरबाहोः सुबाहोश् च नलस्य च महात्मनः ॥ (१०।२)

vīrabāhoḥ subāhoś ca nalasya ca mahātmanaḥ ||

11.1११.१

कुमुदस्य सुषेणस्य तारजाम्बवतोस् तथा । (११।१)

kumudasya suṣeṇasya tārajāmbavatos tathā |

11.2११.२

दधिवक्त्रस्य नीलस्य सुपाटलसुनेत्रयोः ॥ (११।२)

dadhivaktrasya nīlasya supāṭalasunetrayoḥ ||

12.1१२.१

एतेषां कपिमुख्यानां राजमार्गे महात्मनाम् । (१२।१)

eteṣāṃ kapimukhyānāṃ rājamārge mahātmanām |

12.2१२.२

ददर्श गृहमुख्यानि महासाराणि लक्ष्मणः ॥ (१२।२)

dadarśa gṛhamukhyāni mahāsārāṇi lakṣmaṇaḥ ||

13.1१३.१

पाण्डुराभ्रप्रकाशानि दिव्यमाल्ययुतानि च । (१३।१)

pāṇḍurābhraprakāśāni divyamālyayutāni ca |

13.2१३.२

प्रभूतधनधान्यानि स्त्रीरत्नैः शोभितानि च ॥ (१३।२)

prabhūtadhanadhānyāni strīratnaiḥ śobhitāni ca ||

14.1१४.१

पाण्डुरेण तु शैलेन परिक्षिप्तं दुरासदम् । (१४।१)

pāṇḍureṇa tu śailena parikṣiptaṃ durāsadam |

14.2१४.२

वानरेन्द्रगृहं रम्यं महेन्द्रसदनोपमम् ॥ (१४।२)

vānarendragṛhaṃ ramyaṃ mahendrasadanopamam ||

15.1१५.१

शुल्कैः प्रासादशिखरैः कैलासशिखरोपमैः । (१५।१)

śulkaiḥ prāsādaśikharaiḥ kailāsaśikharopamaiḥ |

15.2१५.२

सर्वकामफलैर् वृक्षैः पुष्पितैर् उपशोभितम् ॥ (१५।२)

sarvakāmaphalair vṛkṣaiḥ puṣpitair upaśobhitam ||

16.1१६.१

महेन्द्रदत्तैः श्रीमद्भिर् नीलजीमूतसंनिभैः । (१६।१)

mahendradattaiḥ śrīmadbhir nīlajīmūtasaṃnibhaiḥ |

16.2१६.२

दिव्यपुष्पफलैर् वृक्षैः शीतच्छायैर् मनोरमैः ॥ (१६।२)

divyapuṣpaphalair vṛkṣaiḥ śītacchāyair manoramaiḥ ||

17.1१७.१

हरिभिः संवृतद्वारं बलिभिः शस्त्रपाणिभिः । (१७।१)

haribhiḥ saṃvṛtadvāraṃ balibhiḥ śastrapāṇibhiḥ |

17.2१७.२

दिव्यमाल्यावृतं शुभ्रं तप्तकाञ्चनतोरणम् ॥ (१७।२)

divyamālyāvṛtaṃ śubhraṃ taptakāñcanatoraṇam ||

18.1१८.१

सुग्रीवस्य गृहं रम्यं प्रविवेश महाबलः । (१८।१)

sugrīvasya gṛhaṃ ramyaṃ praviveśa mahābalaḥ |

18.2१८.२

अवार्यमाणः सौमित्रिर् महाभ्रम् इव भास्करः ॥ (१८।२)

avāryamāṇaḥ saumitrir mahābhram iva bhāskaraḥ ||

19.1१९.१

स सप्त कक्ष्या धर्मात्मा यानासनसमावृताः । (१९।१)

sa sapta kakṣyā dharmātmā yānāsanasamāvṛtāḥ |

19.2१९.२

प्रविश्य सुमहद् गुप्तं ददर्शान्तःपुरं महत् ॥ (१९।२)

praviśya sumahad guptaṃ dadarśāntaḥpuraṃ mahat ||

20.1२०.१

हैमराजतपर्यङ्कैर् बहुभिश् च वरासनैः । (२०।१)

haimarājataparyaṅkair bahubhiś ca varāsanaiḥ |

20.2२०.२

महार्हास्तरणोपेतैस् तत्र तत्रोपशोभितम् ॥ (२०।२)

mahārhāstaraṇopetais tatra tatropaśobhitam ||

21.1२१.१

प्रविशन्न् एव सततं शुश्राव मधुरस्वरम् । (२१।१)

praviśann eva satataṃ śuśrāva madhurasvaram |

21.2२१.२

तन्त्रीगीतसमाकीर्णं समगीतपदाक्षरम् ॥ (२१।२)

tantrīgītasamākīrṇaṃ samagītapadākṣaram ||

22.1२२.१

बह्वीश् च विविधाकारा रूपयौवनगर्विताः । (२२।१)

bahvīś ca vividhākārā rūpayauvanagarvitāḥ |

22.2२२.२

स्त्रियः सुग्रीवभवने ददर्श स महाबलः ॥ (२२।२)

striyaḥ sugrīvabhavane dadarśa sa mahābalaḥ ||

23.1२३.१

दृष्ट्वाभिजनसम्पन्नाश् चित्रमाल्यकृतस्रजः । (२३।१)

dṛṣṭvābhijanasampannāś citramālyakṛtasrajaḥ |

23.2२३.२

वरमाल्यकृतव्यग्रा भूषणोत्तमभूषिताः ॥ (२३।२)

varamālyakṛtavyagrā bhūṣaṇottamabhūṣitāḥ ||

24.1२४.१

नातृप्तान् नाति च व्यग्रान् नानुदात्तपरिच्छदान् । (२४।१)

nātṛptān nāti ca vyagrān nānudāttaparicchadān |

24.2२४.२

सुग्रीवानुचरांश् चापि लक्षयामास लक्ष्मणः ॥ (२४।२)

sugrīvānucarāṃś cāpi lakṣayāmāsa lakṣmaṇaḥ ||

25.1२५.१

ततः सुग्रीवम् आसीनं काञ्चने परमासने । (२५।१)

tataḥ sugrīvam āsīnaṃ kāñcane paramāsane |

25.2२५.२

महार्हास्तरणोपेते ददर्शादित्यसंनिभम् ॥ (२५।२)

mahārhāstaraṇopete dadarśādityasaṃnibham ||

26.1२६.१

दिव्याभरणचित्राङ्गं दिव्यरूपं यशस्विनम् । (२६।१)

divyābharaṇacitrāṅgaṃ divyarūpaṃ yaśasvinam |

26.2२६.२

दिव्यमाल्याम्बरधरं महेन्द्रम् इव दुर्जयम् । (२६।२)

divyamālyāmbaradharaṃ mahendram iva durjayam |

26.3२६.३

दिव्याभरणमाल्याभिः प्रमदाभिः समावृतम् ॥ (२६।३)

divyābharaṇamālyābhiḥ pramadābhiḥ samāvṛtam ||

27.1२७.१

रुमां तु वीरः परिरभ्य गाढं वरासनस्थो वरहेमवर्णः । (२७।१)

rumāṃ tu vīraḥ parirabhya gāḍhaṃ varāsanastho varahemavarṇaḥ |

27.2२७.२

ददर्श सौमित्रिम् अदीनसत्त्वं विशालनेत्रः सुविशालनेत्रम् ॥ (२७।२)

dadarśa saumitrim adīnasattvaṃ viśālanetraḥ suviśālanetram ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 4, 32

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit