ततः पौलस्त्यसचिवाः श्रुत्वा चेन्द्रजितं हतम् । (१।१)

आचचक्षुर् अभिज्ञाय दशग्रीवाय सव्यथाः ॥ (१।२)

युद्धे हतो महाराज लक्ष्मणेन तवात्मजः । (२।१)

विभीषणसहायेन मिषतां नो महाद्युते ॥ (२।२)

शूरः शूरेण संगम्य संयुगेष्वपराजितः । (३।१)

लक्ष्मणेन हतः शूरः पुत्रस्ते विबुधेन्द्रजित् ॥ (३।२)

स तं प्रतिभयं श्रुत्वा वधं पुत्रस्य दारुणम् । (४।१)

घोरम् इन्द्रजितः संख्ये कश्मलं प्राविशन्महत् ॥ (४।२)

उपलभ्य चिरात् संज्ञां राजा राक्षसपुंगवः । (५।१)

पुत्रशोकार्दितो दीनो विललापाकुलेन्द्रियः ॥ (५।२)

हा राक्षसचमूमुख्य मम वत्स महारथ । (६।१)

जित्वेन्द्रं कथम् अद्य त्वं लक्ष्मणस्य वशं गतः ॥ (६।२)

ननु त्वम् इषुभिः क्रुद्धो भिन्द्याः कालान्तकावपि । (७।१)

मन्दरस्यापि शृङ्गाणि किं पुनर् लक्ष्मणं रणे ॥ (७।२)

अद्य वैवस्वतो राजा भूयो बहुमतो मम । (८।१)

येनाद्य त्वं महाबाहो संयुक्तः कालधर्मणा ॥ (८।२)

एष पन्थाः सुयोधानां सर्वामरगणेष्वपि । (९।१)

यः कृते हन्यते भर्तुः स पुमान् स्वर्गम् ऋच्छति ॥ (९।२)

अद्य देवगणाः सर्वे लोकपालास्तथर्षयः । (१०।१)

हतम् इन्द्रजितं दृष्ट्वा सुखं स्वप्स्यन्ति निर्भयाः ॥ (१०।२)

अद्य लोकास्त्रयः कृत्स्नाः पृथिवी च सकानना । (११।१)

एकेनेन्द्रजिता हीना शून्येव प्रतिभाति मे ॥ (११।२)

अद्य नैरृतकन्यानां श्रोष्याम्यन्तःपुरे रवम् । (१२।१)

करेणुसंघस्य यथा निनादं गिरिगह्वरे ॥ (१२।२)

यौवराज्यं च लङ्कां च रक्षांसि च परंतप । (१३।१)

मातरं मां च भार्यां च क्व गतो ऽसि विहाय नः ॥ (१३।२)

मम नाम त्वया वीर गतस्य यमसादनम् । (१४।१)

प्रेतकार्याणि कार्याणि विपरीते हि वर्तसे ॥ (१४।२)

स त्वं जीवति सुग्रीवे राघवे च सलक्ष्मणे । (१५।१)

मम शल्यम् अनुद्धृत्य क्व गतो ऽसि विहाय नः ॥ (१५।२)

एवमादिविलापार्तं रावणं राक्षसाधिपम् । (१६।१)

आविवेश महान् कोपः पुत्रव्यसनसंभवः ॥ (१६।२)

घोरं प्रकृत्या रूपं तत् तस्य क्रोधाग्निमूर्छितम् । (१७।१)

बभूव रूपं रुद्रस्य क्रुद्धस्येव दुरासदम् ॥ (१७।२)

तस्य क्रुद्धस्य नेत्राभ्यां प्रापतन्न् अस्रबिन्दवः । (१८।१)

दीप्ताभ्याम् इव दीपाभ्यां सार्चिषः स्नेहबिन्दवः ॥ (१८।२)

दन्तान् विदशतस्तस्य श्रूयते दशनस्वनः । (१९।१)

यन्त्रस्यावेष्ट्यमानस्य महतो दानवैर् इव ॥ (१९।२)

कालाग्निर् इव संक्रुद्धो यां यां दिशम् अवैक्षत । (२०।१)

तस्यां तस्यां भयत्रस्ता राक्षसाः संनिलिल्यिरे ॥ (२०।२)

तम् अन्तकम् इव क्रुद्धं चराचरचिखादिषुम् । (२१।१)

वीक्षमाणं दिशः सर्वा राक्षसा नोपचक्रमुः ॥ (२१।२)

ततः परमसंक्रुद्धो रावणो राक्षसाधिपः । (२२।१)

अब्रवीद् रक्षसां मध्ये संस्तम्भयिषुर् आहवे ॥ (२२।२)

मया वर्षसहस्राणि चरित्वा दुश्चरं तपः । (२३।१)

तेषु तेष्ववकाशेषु स्वयम्भूः परितोषितः ॥ (२३।२)

तस्यैव तपसो व्युष्ट्या प्रसादाच्च स्वयम्भुवः । (२४।१)

नासुरेभ्यो न देवेभ्यो भयं मम कदाचन ॥ (२४।२)

कवचं ब्रह्मदत्तं मे यद् आदित्यसमप्रभम् । (२५।१)

देवासुरविमर्देषु न भिन्नं वज्रशक्तिभिः ॥ (२५।२)

तेन माम् अद्य संयुक्तं रथस्थम् इह संयुगे । (२६।१)

प्रतीयात् को ऽद्य माम् आजौ साक्षाद् अपि पुरंदरः ॥ (२६।२)

यत् तदाभिप्रसन्नेन सशरं कार्मुकं महत् । (२७।१)

देवासुरविमर्देषु मम दत्तं स्वयम्भुवा ॥ (२७।२)

अद्य तूर्यशतैर् भीमं धनुर् उत्थाप्यतां महत् । (२८।१)

रामलक्ष्मणयोर् एव वधाय परमाहवे ॥ (२८।२)

स पुत्रवधसंतप्तः शूरः क्रोधवशं गतः । (२९।१)

समीक्ष्य रावणो बुद्ध्या सीतां हन्तुं व्यवस्यत ॥ (२९।२)

प्रत्यवेक्ष्य तु ताम्राक्षः सुघोरो घोरदर्शनान् । (३०।१)

दीनो दीनस्वरान् सर्वांस्तान् उवाच निशाचरान् ॥ (३०।२)

मायया मम वत्सेन वञ्चनार्थं वनौकसाम् । (३१।१)

किंचिद् एव हतं तत्र सीतेयम् इति दर्शितम् ॥ (३१।२)

तद् इदं सत्यम् एवाहं करिष्ये प्रियम् आत्मनः । (३२।१)

वैदेहीं नाशयिष्यामि क्षत्रबन्धुम् अनुव्रताम् । (३२।२)

इत्येवम् उक्त्वा सचिवान् खड्गम् आशु परामृशत् ॥ (३२।३)

उद्धृत्य गुणसम्पन्नं विमलाम्बरवर्चसं । (३३।१)

निष्पपात स वेगेन सभायाः सचिवैर् वृतः ॥ (३३।२)

रावणः पुत्रशोकेन भृशम् आकुलचेतनः । (३४।१)

संक्रुद्धः खड्गम् आदाय सहसा यत्र मैथिली ॥ (३४।२)

व्रजन्तं राक्षसं प्रेक्ष्य सिंहनादं प्रचुक्रुशुः । (३५।१)

ऊचुश्चान्योन्यम् आश्लिष्य संक्रुद्धं प्रेक्ष्य राक्षसाः ॥ (३५।२)

अद्यैनं तावुभौ दृष्ट्वा भ्रातरौ प्रव्यथिष्यतः । (३६।१)

लोकपाला हि चत्वारः क्रुद्धेनानेन निर्जिताः । (३६।२)

बहवः शत्रवश्चान्ये संयुगेष्वभिपातिताः ॥ (३६।३)

तेषां संजल्पमानानाम् अशोकवनिकां गताम् । (३७।१)

अभिदुद्राव वैदेहीं रावणः क्रोधमूर्छितः ॥ (३७।२)

वार्यमाणः सुसंक्रुद्धः सुहृद्भिर् हितबुद्धिभिः । (३८।१)

अभ्यधावत संक्रुद्धः खे ग्रहो रोहिणीम् इव ॥ (३८।२)

मैथिली रक्ष्यमाणा तु राक्षसीभिर् अनिन्दिता । (३९।१)

ददर्श राक्षसं क्रुद्धं निस्त्रिंशवरधारिणम् ॥ (३९।२)

तं निशाम्य सनिस्त्रिंशं व्यथिता जनकात्मजा । (४०।१)

निवार्यमाणं बहुशः सुहृद्भिर् अनिवर्तिनम् ॥ (४०।२)

यथायं माम् अभिक्रुद्धः समभिद्रवति स्वयम् । (४१।१)

वधिष्यति सनाथां माम् अनाथाम् इव दुर्मतिः ॥ (४१।२)

बहुशश्चोदयामास भर्तारं माम् अनुव्रताम् । (४२।१)

भार्या भव रमस्वेति प्रत्याख्यातो ऽभवन्मया ॥ (४२।२)

सो ऽयं माम् अनुपस्थानाद् व्यक्तं नैराश्यम् आगतः । (४३।१)

क्रोधमोहसमाविष्टो निहन्तुं मां समुद्यतः ॥ (४३।२)

अथवा तौ नरव्याघ्रौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ । (४४।१)

मन्निमित्तम् अनार्येण समरे ऽद्य निपातितौ । (४४।२)

अहो धिङ् मन्निमित्तो ऽयं विनाशो राजपुत्रयोः ॥ (४४।३)

हनूमतो हि तद्वाक्यं न कृतं क्षुद्रया मया । (४५।१)

यद्यहं तस्य पृष्ठेन तदायासम् अनिन्दिता । (४५।२)

नाद्यैवम् अनुशोचेयं भर्तुर् अङ्कगता सती ॥ (४५।३)

मन्ये तु हृदयं तस्याः कौसल्यायाः फलिष्यति । (४६।१)

एकपुत्रा यदा पुत्रं विनष्टं श्रोष्यते युधि ॥ (४६।२)

सा हि जन्म च बाल्यं च यौवनं च महात्मनः । (४७।१)

धर्मकार्याणि रूपं च रुदती संस्मरिष्यति ॥ (४७।२)

निराशा निहते पुत्रे दत्त्वा श्राद्धम् अचेतना । (४८।१)

अग्निम् आरोक्ष्यते नूनम् अपो वापि प्रवेक्ष्यति ॥ (४८।२)

धिग् अस्तु कुब्जाम् असतीं मन्थरां पापनिश्चयाम् । (४९।१)

यन्निमित्तम् इदं दुःखं कौसल्या प्रतिपत्स्यते ॥ (४९।२)

इत्येवं मैथिलीं दृष्ट्वा विलपन्तीं तपस्विनीम् । (५०।१)

रोहिणीम् इव चन्द्रेण विना ग्रहवशं गताम् ॥ (५०।२)

सुपार्श्वो नाम मेधावी रावणं राक्षसेश्वरम् । (५१।१)

निवार्यमाणं सचिवैर् इदं वचनम् अब्रवीत् ॥ (५१।२)

कथं नाम दशग्रीव साक्षाद् वैश्रवणानुज । (५२।१)

हन्तुम् इच्छसि वैदेहीं क्रोधाद् धर्मम् अपास्य हि ॥ (५२।२)

वेदविद्याव्रतस्नातः स्वधर्मनिरतः सदा । (५३।१)

स्त्रियाः कस्माद् वधं वीर मन्यसे राक्षसेश्वर ॥ (५३।२)

मैथिलीं रूपसम्पन्नां प्रत्यवेक्षस्व पार्थिव । (५४।१)

त्वम् एव तु सहास्माभी राघवे क्रोधम् उत्सृज ॥ (५४।२)

अभ्युत्थानं त्वम् अद्यैव कृष्णपक्षचतुर्दशीम् । (५५।१)

कृत्वा निर्याह्यमावास्यां विजयाय बलैर् वृतः ॥ (५५।२)

शूरो धीमान् रथी खड्गी रथप्रवरम् आस्थितः । (५६।१)

हत्वा दाशरथिं रामं भवान् प्राप्स्यति मैथिलीम् ॥ (५६।२)

स तद् दुरात्मा सुहृदा निवेदितं वचः सुधर्म्यं प्रतिगृह्य रावणः । (५७।१)

गृहं जगामाथ ततश्च वीर्यवान् पुनः सभां च प्रययौ सुहृद्वृतः ॥ (५७।२)