एवं विलपमानस्य रावणस्य दुरात्मनः । (१।१)

श्रुत्वा शोकाभितप्तस्य त्रिशिरा वाक्यम् अब्रवीत् ॥ (१।२)

एवम् एव महावीर्यो हतो नस्तात मध्यमः । (२।१)

न तु सत्पुरुषा राजन् विलपन्ति यथा भवान् ॥ (२।२)

नूनं त्रिभुवनस्यापि पर्याप्तस्त्वम् असि प्रभो । (३।१)

स कस्मात् प्राकृत इव शोकस्यात्मानम् ईदृशम् ॥ (३।२)

ब्रह्मदत्तास्ति ते शक्तिः कवचः सायको धनुः । (४।१)

सहस्रखरसंयुक्तो रथो मेघसमस्वनः ॥ (४।२)

त्वयासकृद् विशस्त्रेण विशस्ता देवदानवाः । (५।१)

स सर्वायुधसम्पन्नो राघवं शास्तुम् अर्हसि ॥ (५।२)

कामं तिष्ठ महाराजनिर्गमिष्याम्यहं रणम् । (६।१)

उद्धरिष्यामि ते शत्रून् गरुडः पन्नगान् इह ॥ (६।२)

शम्बरो देवराजेन नरको विष्णुना यथा । (७।१)

तथाद्य शयिता रामो मया युधि निपातितः ॥ (७।२)

श्रुत्वा त्रिशिरसो वाक्यं रावणो राक्षसाधिपः । (८।१)

पुनर् जातम् इवात्मानं मन्यते कालचोदितः ॥ (८।२)

श्रुत्वा त्रिशिरसो वाक्यं देवान्तकनरान्तकौ । (९।१)

अतिकायश्च तेजस्वी बभूवुर् युद्धहर्षिताः ॥ (९।२)

ततो ऽहम् अहम् इत्येवं गर्जन्तो नैरृतर्षभाः । (१०।१)

रावणस्य सुता वीराः शक्रतुल्यपराक्रमाः ॥ (१०।२)

अन्तरिक्षचराः सर्वे सर्वे मायाविशारदाः । (११।१)

सर्वे त्रिदशदर्पघ्नाः सर्वे च रणदुर्मदाः ॥ (११।२)

सर्वे ऽस्त्रबलसम्पन्नाः सर्वे विस्तीर्णकीर्तयः । (१२।१)

सर्वे समरम् आसाद्य न श्रूयन्ते स्म निर्जिताः ॥ (१२।२)

सर्वे ऽस्त्रविदुषो वीराः सर्वे युद्धविशारदाः । (१३।१)

सर्वे प्रवरविज्ञानाः सर्वे लब्धवरास्तथा ॥ (१३।२)

स तैस्तथा भास्करतुल्यवर्चसैः सुतैर् वृतः शत्रुबलप्रमर्दनैः । (१४।१)

रराज राजा मघवान् यथामरैर् वृतो महादानवदर्पनाशनैः ॥ (१४।२)

स पुत्रान् सम्परिष्वज्य भूषयित्वा च भूषणैः । (१५।१)

आशीर्भिश्च प्रशस्ताभिः प्रेषयामास संयुगे ॥ (१५।२)

महोदरमहापार्श्वौ भ्रातरौ चापि रावणः । (१६।१)

रक्षणार्थं कुमाराणां प्रेषयामास संयुगे ॥ (१६।२)

ते ऽभिवाद्य महात्मानं रावणं रिपुरावणम् । (१७।१)

कृत्वा प्रदक्षिणं चैव महाकायाः प्रतस्थिरे ॥ (१७।२)

सर्वौषधीभिर् गन्धैश्च समालभ्य महाबलाः । (१८।१)

निर्जग्मुर् नैरृतश्रेष्ठाः षड् एते युद्धकाङ्क्षिणः ॥ (१८।२)

ततः सुदर्शनं नाम नीलजीमूतसंनिभम् । (१९।१)

ऐरावतकुले जातम् आरुरोह महोदरः ॥ (१९।२)

सर्वायुधसमायुक्तं तूणीभिश्च स्वलंकृतम् । (२०।१)

रराज गजम् आस्थाय सवितेवास्तमूर्धनि ॥ (२०।२)

हयोत्तमसमायुक्तं सर्वायुधसमाकुलम् । (२१।१)

आरुरोह रथश्रेष्ठं त्रिशिरा रावणात्मजः ॥ (२१।२)

त्रिशिरा रथम् आस्थाय विरराज धनुर्धरः । (२२।१)

सविद्युदुल्कः सज्वालः सेन्द्रचाप इवाम्बुदः ॥ (२२।२)

त्रिभिः किरीटैस्त्रिशिराः शुशुभे स रथोत्तमे । (२३।१)

हिमवान् इव शैलेन्द्रस्त्रिभिः काञ्चनपर्वतैः ॥ (२३।२)

अतिकायो ऽपि तेजस्वी राक्षसेन्द्रसुतस्तदा । (२४।१)

आरुरोह रथश्रेष्ठं श्रेष्ठः सर्वधनुष्मताम् ॥ (२४।२)

सुचक्राक्षं सुसंयुक्तं सानुकर्षं सकूबरम् । (२५।१)

तूणीबाणासनैर् दीप्तं प्रासासिपरिघाकुलम् ॥ (२५।२)

स काञ्चनविचित्रेण किरीटेन विराजता । (२६।१)

भूषणैश्च बभौ मेरुः प्रभाभिर् इव भास्वरः ॥ (२६।२)

स रराज रथे तस्मिन् राजसूनुर् महाबलः । (२७।१)

वृतो नैरृतशार्दूलैर् वज्रपाणिर् इवामरैः ॥ (२७।२)

हयम् उच्चैःश्रवःप्रख्यं श्वेतं कनकभूषणम् । (२८।१)

मनोजवं महाकायम् आरुरोह नरान्तकः ॥ (२८।२)

गृहीत्वा प्रासम् उल्काभं विरराज नरान्तकः । (२९।१)

शक्तिम् आदाय तेजस्वी गुहः शत्रुष्विवाहवे ॥ (२९।२)

देवान्तकः समादाय परिघं वज्रभूषणम् । (३०।१)

परिगृह्य गिरिं दोर्भ्यां वपुर् विष्णोर् विडम्बयन् ॥ (३०।२)

महापार्श्वो महातेजा गदाम् आदाय वीर्यवान् । (३१।१)

विरराज गदापाणिः कुबेर इव संयुगे ॥ (३१।२)

ते प्रतस्थुर् महात्मानो बलैर् अप्रतिमैर् वृताः । (३२।१)

सुरा इवामरावत्यां बलैर् अप्रतिमैर् वृताः ॥ (३२।२)

तान् गजैश्च तुरंगैश्च रथैश्चाम्बुदनिस्वनैः । (३३।१)

अनुजग्मुर् महात्मानो राक्षसाः प्रवरायुधाः ॥ (३३।२)

ते विरेजुर् महात्मानः कुमाराः सूर्यवर्चसः । (३४।१)

किरीटिनः श्रिया जुष्टा ग्रहा दीप्ता इवाम्बरे ॥ (३४।२)

प्रगृहीता बभौ तेषां छत्राणाम् आवलिः सिता । (३५।१)

शारदाभ्रप्रतीकाशा हंसावलिर् इवाम्बरे ॥ (३५।२)

मरणं वापि निश्चित्य शत्रूणां वा पराजयम् । (३६।१)

इति कृत्वा मतिं वीरा निर्जग्मुः संयुगार्थिनः ॥ (३६।२)

जगर्जुश्च प्रणेदुश्च चिक्षिपुश्चापि सायकान् । (३७।१)

जहृषुश्च महात्मानो निर्यान्तो युद्धदुर्मदाः ॥ (३७।२)

क्ष्वेडितास्फोटनिनदैः संचचालेव मेदिनी । (३८।१)

रक्षसां सिंहनादैश्च पुस्फोटेव तदाम्बरम् ॥ (३८।२)

ते ऽभिनिष्क्रम्य मुदिता राक्षसेन्द्रा महाबलाः । (३९।१)

ददृशुर् वानरानीकं समुद्यतशिलानगम् ॥ (३९।२)

हरयो ऽपि महात्मानो ददृशुर् नैरृतं बलम् । (४०।१)

हस्त्यश्वरथसंबाधं किङ्किणीशतनादितम् ॥ (४०।२)

नीलजीमूतसंकाशं समुद्यतमहायुधम् । (४१।१)

दीप्तानलरविप्रख्यैर् नैरृतैः सर्वतो वृतम् ॥ (४१।२)

तद् दृष्ट्वा बलम् आयान्तं लब्धलक्ष्याः प्लवंगमाः । (४२।१)

समुद्यतमहाशैलाः सम्प्रणेदुर् मुहुर् मुहुः ॥ (४२।२)

ततः समुद्घुष्टरवं निशम्य रक्षोगणा वानरयूथपानाम् । (४३।१)

अमृष्यमाणाः परहर्षम् उग्रं महाबला भीमतरं विनेदुः ॥ (४३।२)

ते राक्षसबलं घोरं प्रविश्य हरियूथपाः । (४४।१)

विचेरुर् उद्यतैः शैलैर् नगाः शिखरिणो यथा ॥ (४४।२)

केचिद् आकाशम् आविश्य केचिद् उर्व्यां प्लवंगमाः । (४५।१)

रक्षःसैन्येषु संक्रुद्धाश्चेरुर् द्रुमशिलायुधाः ॥ (४५।२)

ते पादपशिलाशैलैश्चक्रुर् वृष्टिम् अनुत्तमाम् । (४६।१)

बाणौघैर् वार्यमाणाश्च हरयो भीमविक्रमाः ॥ (४६।२)

सिंहनादान् विनेदुश्च रणे राक्षसवानराः । (४७।१)

शिलाभिश्चूर्णयामासुर् यातुधानान् प्लवंगमाः ॥ (४७।२)

निजघ्नुः संयुगे क्रुद्धाः कवचाभरणावृतान् । (४८।१)

केचिद् रथगतान् वीरान् गजवाजिगतान् अपि ॥ (४८।२)

निजघ्नुः सहसाप्लुत्य यातुधानान् प्लवंगमाः । (४९।१)

शैलशृङ्गनिपातैश्च मुष्टिभिर् वान्तलोचनाः । (४९।२)

चेलुः पेतुश्च नेदुश्च तत्र राक्षसपुंगवाः ॥ (४९।३)

ततः शैलैश्च खड्गैश्च विसृष्टैर् हरिराक्षसैः । (५०।१)

मुहूर्तेनावृता भूमिर् अभवच्छोणिताप्लुता ॥ (५०।२)

विकीर्णपर्वताकारै रक्षोभिर् अरिमर्दनैः । (५१।१)

आक्षिप्ताः क्षिप्यमाणाश्च भग्नशूलाश्च वानरैः ॥ (५१।२)

वानरान् वानरैर् एव जघ्नुस्ते रजनीचराः । (५२।१)

राक्षसान् राक्षसैर् एव जघ्नुस्ते वानरा अपि ॥ (५२।२)

आक्षिप्य च शिलास्तेषां निजघ्नू राक्षसा हरीन् । (५३।१)

तेषां चाच्छिद्य शस्त्राणि जघ्नू रक्षांसि वानराः ॥ (५३।२)

निजघ्नुः शैलशूलास्त्रैर् बिभिदुश्च परस्परम् । (५४।१)

सिंहनादान् विनेदुश्च रणे वानरराक्षसाः ॥ (५४।२)

छिन्नवर्मतनुत्राणा राक्षसा वानरैर् हताः । (५५।१)

रुधिरं प्रस्रुतास्तत्र रससारम् इव द्रुमाः ॥ (५५।२)

रथेन च रथं चापि वारणेन च वारणम् । (५६।१)

हयेन च हयं केचिन् निजघ्नुर् वानरा रणे ॥ (५६।२)

क्षुरप्रैर् अर्धचन्द्रैश्च भल्लैश्च निशितैः शरैः । (५७।१)

राक्षसा वानरेन्द्राणां चिछिदुः पादपाञ् शिलाः ॥ (५७।२)

विकीर्णैः पर्वताग्रैश्च द्रुमैश्छिन्नैश्च संयुगे । (५८।१)

हतैश्च कपिरक्षोभिर् दुर्गमा वसुधाभवत् ॥ (५८।२)

तस्मिन् प्रवृत्ते तुमुले विमर्दे प्रहृष्यमाणेषु वलीमुखेषु । (५९।१)

निपात्यमानेषु च राक्षसेषु महर्षयो देवगणाश्च नेदुः ॥ (५९।२)

ततो हयं मारुततुल्यवेगम् आरुह्य शक्तिं निशितां प्रगृह्य । (६०।१)

नरान्तको वानरराजसैन्यं महार्णवं मीन इवाविवेश ॥ (६०।२)

स वानरान् सप्तशतानि वीरः प्रासेन दीप्तेन विनिर्बिभेद । (६१।१)

एकः क्षणेनेन्द्ररिपुर् महात्मा जघान सैन्यं हरिपुंगवानाम् ॥ (६१।२)

ददृशुश्च महात्मानं हयपृष्ठे प्रतिष्ठितम् । (६२।१)

चरन्तं हरिसैन्येषु विद्याधरमहर्षयः ॥ (६२।२)

स तस्य ददृशे मार्गो मांसशोणितकर्दमः । (६३।१)

पतितैः पर्वताकारैर् वानरैर् अभिसंवृतः ॥ (६३।२)

यावद् विक्रमितुं बुद्धिं चक्रुः प्लवगपुंगवाः । (६४।१)

तावद् एतान् अतिक्रम्य निर्बिभेद नरान्तकः ॥ (६४।२)

ज्वलन्तं प्रासम् उद्यम्य संग्रामान्ते नरान्तकः । (६५।१)

ददाह हरिसैन्यानि वनानीव विभावसुः ॥ (६५।२)

यावद् उत्पाटयामासुर् वृक्षाञ्शैलान् वनौकसः । (६६।१)

तावत् प्रासहताः पेतुर् वज्रकृत्ता इवाचलाः ॥ (६६।२)

दिक्षु सर्वासु बलवान् विचचार नरान्तकः । (६७।१)

प्रमृद्नन् सर्वतो युद्धे प्रावृट्काले यथानिलः ॥ (६७।२)

न शेकुर् धावितुं वीरा न स्थातुं स्पन्दितुं कुतः । (६८।१)

उत्पतन्तं स्थितं यान्तं सर्वान् विव्याध वीर्यवान् ॥ (६८।२)

एकेनान्तककल्पेन प्रासेनादित्यतेजसा । (६९।१)

भिन्नानि हरिसैन्यानि निपेतुर् धरणीतले ॥ (६९।२)

वज्रनिष्पेषसदृशं प्रासस्याभिनिपातनम् । (७०।१)

न शेकुर् वानराः सोढुं ते विनेदुर् महास्वनम् ॥ (७०।२)

पततां हरिवीराणां रूपाणि प्रचकाशिरे । (७१।१)

वज्रभिन्नाग्रकूटानां शैलानां पतताम् इव ॥ (७१।२)

ये तु पूर्वं महात्मानः कुम्भकर्णेन पातिताः । (७२।१)

ते ऽस्वस्था वानरश्रेष्ठाः सुग्रीवम् उपतस्थिरे ॥ (७२।२)

विप्रेक्षमाणः सुग्रीवो ददर्श हरिवाहिनीम् । (७३।१)

नरान्तकभयत्रस्तां विद्रवन्तीम् इतस्ततः ॥ (७३।२)

विद्रुतां वाहिनीं दृष्ट्वा स ददर्श नरान्तकम् । (७४।१)

गृहीतप्रासम् आयान्तं हयपृष्ठे प्रतिष्ठितम् ॥ (७४।२)

अथोवाच महातेजाः सुग्रीवो वानराधिपः । (७५।१)

कुमारम् अङ्गदं वीरं शक्रतुल्यपराक्रमम् ॥ (७५।२)

गच्छैनं राक्षसं वीर यो ऽसौ तुरगम् आस्थितः । (७६।१)

क्षोभयन्तं हरिबलं क्षिप्रं प्राणैर् वियोजय ॥ (७६।२)

स भर्तुर् वचनं श्रुत्वा निष्पपाताङ्गदस्तदा । (७७।१)

अनीकान्मेघसंकाशान्मेघानीकाद् इवांशुमान् ॥ (७७।२)

शैलसंघातसंकाशो हरीणाम् उत्तमो ऽङ्गदः । (७८।१)

रराजाङ्गदसंनद्धः सधातुर् इव पर्वतः ॥ (७८।२)

निरायुधो महातेजाः केवलं नखदंष्ट्रवान् । (७९।१)

नरान्तकम् अभिक्रम्य वालिपुत्रो ऽब्रवीद् वचः ॥ (७९।२)

तिष्ठ किं प्राकृतैर् एभिर् हरिभिस्त्वं करिष्यसि । (८०।१)

अस्मिन् वज्रसमस्पर्शे प्रासं क्षिप ममोरसि ॥ (८०।२)

अङ्गदस्य वचः श्रुत्वा प्रचुक्रोध नरान्तकः । (८१।१)

संदश्य दशनैर् ओष्ठं निश्वस्य च भुजंगवत् ॥ (८१।२)

स प्रासम् आविध्य तदाङ्गदाय समुज्ज्वलन्तं सहसोत्ससर्ज । (८२।१)

स वालिपुत्रोरसि वज्रकल्पे बभूव भग्नो न्यपतच्च भूमौ ॥ (८२।२)

तं प्रासम् आलोक्य तदा विभग्नं सुपर्णकृत्तोरगभोगकल्पम् । (८३।१)

तलं समुद्यम्य स वालिपुत्रस् तुरंगमस्याभिजघान मूर्ध्नि ॥ (८३।२)

निमग्नपादः स्फुटिताक्षितारो निष्क्रान्तजिह्वो ऽचलसंनिकाशः । (८४।१)

स तस्य वाजी निपपात भूमौ तलप्रहारेण विकीर्णमूर्धा ॥ (८४।२)

नरान्तकः क्रोधवशं जगाम हतं तुरगं पतितं निरीक्ष्य । (८५।१)

स मुष्टिम् उद्यम्य महाप्रभावो जघान शीर्षे युधि वालिपुत्रम् ॥ (८५।२)

अथाङ्गदो मुष्टिविभिन्नमूर्धा सुस्राव तीव्रं रुधिरं भृशोष्णम् । (८६।१)

मुहुर् विजज्वाल मुमोह चापि संज्ञां समासाद्य विसिष्मिये च ॥ (८६।२)

अथाङ्गदो वज्रसमानवेगं संवर्त्य मुष्टिं गिरिशृङ्गकल्पम् । (८७।१)

निपातयामास तदा महात्मा नरान्तकस्योरसि वालिपुत्रः ॥ (८७।२)

स मुष्टिनिष्पिष्टविभिन्नवक्षा ज्वालां वमञ् शोणितदिग्धगात्रः । (८८।१)

नरान्तको भूमितले पपात यथाचलो वज्रनिपातभग्नः ॥ (८८।२)

अथान्तरिक्षे त्रिदशोत्तमानां वनौकसां चैव महाप्रणादः । (८९।१)

बभूव तस्मिन्निहते ऽग्र्यवीरे नरान्तके वालिसुतेन संख्ये ॥ (८९।२)

अथाङ्गदो राममनःप्रहर्षणं सुदुष्करं तं कृतवान् हि विक्रमम् । (९०।१)

विसिष्मिये सो ऽप्यतिवीर्यविक्रमः पुनश्च युद्धे स बभूव हर्षितः ॥ (९०।२)