स तथोक्तस्तु निर्भर्त्स्य कुम्भकर्णो महोदरम् । (१।१)

अब्रवीद् राक्षसश्रेष्ठं भ्रातरं रावणं ततः ॥ (१।२)

सो ऽहं तव भयं घोरं वधात् तस्य दुरात्मनः । (२।१)

रामस्याद्य प्रमार्जामि निर्वैरस्त्वं सुखीभव ॥ (२।२)

गर्जन्ति न वृथा शूरा निर्जला इव तोयदाः । (३।१)

पश्य संपाद्यमानं तु गर्जितं युधि कर्मणा ॥ (३।२)

न मर्षयति चात्मानं संभावयति नात्मना । (४।१)

अदर्शयित्वा शूरास्तु कर्म कुर्वन्ति दुष्करम् ॥ (४।२)

विक्लवानाम् अबुद्धीनां राज्ञां पण्डितमानिनाम् । (५।१)

शृण्वताम् आदित इदं त्वद्विधानां महोदर ॥ (५।२)

युद्धे कापुरुषैर् नित्यं भवद्भिः प्रियवादिभिः । (६।१)

राजानम् अनुगच्छद्भिः कृत्यम् एतद् विनाशितम् ॥ (६।२)

राजशेषा कृता लङ्का क्षीणः कोशो बलं हतम् । (७।१)

राजानम् इमम् आसाद्य सुहृच्चिह्नम् अमित्रकम् ॥ (७।२)

एष निर्याम्यहं युद्धम् उद्यतः शत्रुनिर्जये । (८।१)

दुर्नयं भवताम् अद्य समीकर्तुं महाहवे ॥ (८।२)

एवम् उक्तवतो वाक्यं कुम्भकर्णस्य धीमतः । (९।१)

प्रत्युवाच ततो वाक्यं प्रहसन् राक्षसाधिपः ॥ (९।२)

महोदरो ऽयं रामात् तु परित्रस्तो न संशयः । (१०।१)

न हि रोचयते तात युद्धं युद्धविशारद ॥ (१०।२)

कश्चिन्मे त्वत्समो नास्ति सौहृदेन बलेन च । (११।१)

गच्छ शत्रुवधाय त्वं कुम्भकर्ण जयाय च ॥ (११।२)

आददे निशितं शूलं वेगाच्छत्रुनिबर्हणः । (१२।१)

सर्वकालायसं दीप्तं तप्तकाञ्चनभूषणम् ॥ (१२।२)

इन्द्राशनिसमं भीमं वज्रप्रतिमगौरवम् । (१३।१)

देवदानवगन्धर्वयक्षकिंनरसूदनम् ॥ (१३।२)

रक्तमाल्यमहादाम स्वतश्चोद्गतपावकम् । (१४।१)

आदाय निशितं शूलं शत्रुशोणितरञ्जितम् । (१४।२)

कुम्भकर्णो महातेजा रावणं वाक्यम् अब्रवीत् ॥ (१४।३)

गमिष्याम्यहम् एकाकी तिष्ठत्विह बलं महत् । (१५।१)

अद्य तान् क्षुधितः क्रुद्धो भक्षयिष्यामि वानरान् ॥ (१५।२)

कुम्भकर्णवचः श्रुत्वा रावणो वाक्यम् अब्रवीत् । (१६।१)

सैन्यैः परिवृतो गच्छ शूलमुद्गलपाणिभिः ॥ (१६।२)

वानरा हि महात्मानः शीघ्राश्च व्यवसायिनः । (१७।१)

एकाकिनं प्रमत्तं वा नयेयुर् दशनैः क्षयम् ॥ (१७।२)

तस्मात् परमदुर्धर्षैः सैन्यैः परिवृतो व्रज । (१८।१)

रक्षसाम् अहितं सर्वं शत्रुपक्षं निसूदय ॥ (१८।२)

अथासनात् समुत्पत्य स्रजं मणिकृतान्तराम् । (१९।१)

आबबन्ध महातेजाः कुम्भकर्णस्य रावणः ॥ (१९।२)

अङ्गदान् अङ्गुलीवेष्टान् वराण्याभरणानि च । (२०।१)

हारं च शशिसंकाशम् आबबन्ध महात्मनः ॥ (२०।२)

दिव्यानि च सुगन्धीनि माल्यदामानि रावणः । (२१।१)

श्रोत्रे चासञ्जयामास श्रीमती चास्य कुण्डले ॥ (२१।२)

काञ्चनाङ्गदकेयूरो निष्काभरणभूषितः । (२२।१)

कुम्भकर्णो बृहत्कर्णः सुहुतो ऽग्निर् इवाबभौ ॥ (२२।२)

श्रोणीसूत्रेण महता मेचकेन विराजितः । (२३।१)

अमृतोत्पादने नद्धो भुजंगेनेव मन्दरः ॥ (२३।२)

स काञ्चनं भारसहं निवातं विद्युत्प्रभं दीप्तम् इवात्मभासा । (२४।१)

आबध्यमानः कवचं रराज संध्याभ्रसंवीत इवाद्रिराजः ॥ (२४।२)

सर्वाभरणनद्धाङ्गः शूलपाणिः स राक्षसः । (२५।१)

त्रिविक्रमकृतोत्साहो नारायण इवाबभौ ॥ (२५।२)

भ्रातरं सम्परिष्वज्य कृत्वा चापि प्रदक्षिणम् । (२६।१)

प्रणम्य शिरसा तस्मै सम्प्रतस्थे महाबलः । (२६।२)

तम् आशीर्भिः प्रशस्ताभिः प्रेषयामास रावणः ॥ (२६।३)

शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषैः सैन्यैश्चापि वरायुधैः । (२७।१)

तं गजैश्च तुरंगैश्च स्यन्दनैश्चाम्बुदस्वनैः । (२७।२)

अनुजग्मुर् महात्मानं रथिनो रथिनां वरम् ॥ (२७।३)

सर्पैर् उष्ट्रैः खरैर् अश्वैः सिंहद्विपमृगद्विजैः । (२८।१)

अनुजग्मुश्च तं घोरं कुम्भकर्णं महाबलम् ॥ (२८।२)

स पुष्पवर्णैर् अवकीर्यमाणो धृतातपत्रः शितशूलपाणिः । (२९।१)

मदोत्कटः शोणितगन्धमत्तो विनिर्ययौ दानवदेवशत्रुः ॥ (२९।२)

पदातयश्च बहवो महानादा महाबलाः । (३०।१)

अन्वयू राक्षसा भीमा भीमाक्षाः शस्त्रपाणयः ॥ (३०।२)

रक्ताक्षाः सुमहाकाया नीलाञ्जनचयोपमाः । (३१।१)

शूलान् उद्यम्य खड्गांश्च निशितांश्च परश्वधान् ॥ (३१।२)

बहुव्यामांश्च विपुलान् क्षेपणीयान् दुरासदान् । (३२।१)

तालस्कन्धांश्च विपुलान् क्षेपणीयान् दुरासदान् ॥ (३२।२)

अथान्यद् वपुर् आदाय दारुणं लोमहर्षणम् । (३३।१)

निष्पपात महातेजाः कुम्भकर्णो महाबलः ॥ (३३।२)

धनुःशतपरीणाहः स षट्शतसमुच्छ्रितः । (३४।१)

रौद्रः शकटचक्राक्षो महापर्वतसंनिभः ॥ (३४।२)

संनिपत्य च रक्षांसि दग्धशैलोपमो महान् । (३५।१)

कुम्भकर्णो महावक्त्रः प्रहसन्न् इदम् अब्रवीत् ॥ (३५।२)

अद्य वानरमुख्यानां तानि यूथानि भागशः । (३६।१)

निर्दहिष्यामि संक्रुद्धः शलभान् इव पावकः ॥ (३६।२)

नापराध्यन्ति मे कामं वानरा वनचारिणः । (३७।१)

जातिर् अस्मद्विधानां सा पुरोद्यानविभूषणम् ॥ (३७।२)

पुररोधस्य मूलं तु राघवः सहलक्ष्मणः । (३८।१)

हते तस्मिन् हतं सर्वं तं वधिष्यामि संयुगे ॥ (३८।२)

एवं तस्य ब्रुवाणस्य कुम्भकर्णस्य राक्षसाः । (३९।१)

नादं चक्रुर् महाघोरं कम्पयन्त इवार्णवम् ॥ (३९।२)

तस्य निष्पततस्तूर्णं कुम्भकर्णस्य धीमतः । (४०।१)

बभूवुर् घोररूपाणि निमित्तानि समन्ततः ॥ (४०।२)

उल्काशनियुता मेघा विनेदुश्च सुदारुणाः । (४१।१)

ससागरवना चैव वसुधा समकम्पत ॥ (४१।२)

घोररूपाः शिवा नेदुः सज्वालकवलैर् मुखैः । (४२।१)

मण्डलान्यपसव्यानि बबन्धुश्च विहंगमाः ॥ (४२।२)

निष्पपात च गृध्रो ऽस्य शूले वै पथि गच्छतः । (४३।१)

प्रास्फुरन्नयनं चास्य सव्यो बाहुर् अकम्पत ॥ (४३।२)

निष्पपात तदा चोल्का ज्वलन्ती भीमनिस्वना । (४४।१)

आदित्यो निष्प्रभश्चासीन्न प्रवाति सुखो ऽनिलः ॥ (४४।२)

अचिन्तयन्महोत्पातान् उत्थितांल्लोमहर्षणान् । (४५।१)

निर्ययौ कुम्भकर्णस्तु कृतान्तबलचोदितः ॥ (४५।२)

स लङ्घयित्वा प्राकारं पद्भ्यां पर्वतसंनिभः । (४६।१)

ददर्शाभ्रघनप्रख्यं वानरानीकम् अद्भुतम् ॥ (४६।२)

ते दृष्ट्वा राक्षसश्रेष्ठं वानराः पर्वतोपमम् । (४७।१)

वायुनुन्ना इव घना ययुः सर्वा दिशस्तदा ॥ (४७।२)

तद् वानरानीकम् अतिप्रचण्डं दिशो द्रवद् भिन्नम् इवाभ्रजालम् । (४८।१)

स कुम्भकर्णः समवेक्ष्य हर्षान् ननाद भूयो घनवद् घनाभः ॥ (४८।२)

ते तस्य घोरं निनदं निशम्य यथा निनादं दिवि वारिदस्य । (४९।१)

पेतुर् धरण्यां बहवः प्लवंगा निकृत्तमूला इव सालवृक्षाः ॥ (४९।२)

विपुलपरिघवान् स कुम्भकर्णो रिपुनिधनाय विनिःसृतो महात्मा । (५०।१)

कपिगणभयम् आददत् सुभीमं प्रभुर् इव किंकरदण्डवान् युगान्ते ॥ (५०।२)