रामायणRāmāyaṇa

Rām, 6, 10

400 of 606 · 42 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

सुनिविष्टं हितं वाक्यम् उक्तवन्तं विभीषणम् । (१।१)

suniviṣṭaṃ hitaṃ vākyam uktavantaṃ vibhīṣaṇam |

1.2१.२

अब्रवीत् परुषं वाक्यं रावणः कालचोदितः ॥ (१।२)

abravīt paruṣaṃ vākyaṃ rāvaṇaḥ kālacoditaḥ ||

2.1२.१

वसेत् सह सपत्नेन क्रुद्धेनाशीविषेण वा । (२।१)

vaset saha sapatnena kruddhenāśīviṣeṇa vā |

2.2२.२

न तु मित्रप्रवादेन संवसेच्छत्रुसेविना ॥ (२।२)

na tu mitrapravādena saṃvasecchatrusevinā ||

3.1३.१

जानामि शीलं ज्ञातीनां सर्वलोकेषु राक्षस । (३।१)

jānāmi śīlaṃ jñātīnāṃ sarvalokeṣu rākṣasa |

3.2३.२

हृष्यन्ति व्यसनेष्वेते ज्ञातीनां ज्ञातयः सदा ॥ (३।२)

hṛṣyanti vyasaneṣvete jñātīnāṃ jñātayaḥ sadā ||

4.1४.१

प्रधानं साधकं वैद्यं धर्मशीलं च राक्षस । (४।१)

pradhānaṃ sādhakaṃ vaidyaṃ dharmaśīlaṃ ca rākṣasa |

4.2४.२

ज्ञातयो ह्यवमन्यन्ते शूरं परिभवन्ति च ॥ (४।२)

jñātayo hyavamanyante śūraṃ paribhavanti ca ||

5.1५.१

नित्यम् अन्योन्यसंहृष्टा व्यसनेष्वाततायिनः । (५।१)

nityam anyonyasaṃhṛṣṭā vyasaneṣvātatāyinaḥ |

5.2५.२

प्रच्छन्नहृदया घोरा ज्ञातयस्तु भयावहाः ॥ (५।२)

pracchannahṛdayā ghorā jñātayastu bhayāvahāḥ ||

6.1६.१

श्रूयन्ते हस्तिभिर् गीताः श्लोकाः पद्मवने क्वचित् । (६।१)

śrūyante hastibhir gītāḥ ślokāḥ padmavane kvacit |

6.2६.२

पाशहस्तान्नरान् दृष्ट्वा शृणु तान् गदतो मम ॥ (६।२)

pāśahastānnarān dṛṣṭvā śṛṇu tān gadato mama ||

7.1७.१

नाग्निर् नान्यानि शस्त्राणि न नः पाशा भयावहाः । (७।१)

nāgnir nānyāni śastrāṇi na naḥ pāśā bhayāvahāḥ |

7.2७.२

घोराः स्वार्थप्रयुक्तास्तु ज्ञातयो नो भयावहाः ॥ (७।२)

ghorāḥ svārthaprayuktāstu jñātayo no bhayāvahāḥ ||

8.1८.१

उपायम् एते वक्ष्यन्ति ग्रहणे नात्र संशयः । (८।१)

upāyam ete vakṣyanti grahaṇe nātra saṃśayaḥ |

8.2८.२

कृत्स्नाद् भयाज्ज्ञातिभयं सुकष्टं विदितं च नः ॥ (८।२)

kṛtsnād bhayājjñātibhayaṃ sukaṣṭaṃ viditaṃ ca naḥ ||

9.1९.१

विद्यते गोषु सम्पन्नं विद्यते ब्राह्मणे दमः । (९।१)

vidyate goṣu sampannaṃ vidyate brāhmaṇe damaḥ |

9.2९.२

विद्यते स्त्रीषु चापल्यं विद्यते ज्ञातितो भयम् ॥ (९।२)

vidyate strīṣu cāpalyaṃ vidyate jñātito bhayam ||

10.1१०.१

ततो नेष्टम् इदं सौम्य यद् अहं लोकसत्कृतः । (१०।१)

tato neṣṭam idaṃ saumya yad ahaṃ lokasatkṛtaḥ |

10.2१०.२

ऐश्वर्यम् अभिजातश्च रिपूणां मूर्ध्नि च स्थितः ॥ (१०।२)

aiśvaryam abhijātaśca ripūṇāṃ mūrdhni ca sthitaḥ ||

11.1११.१

अन्यस्त्वेवंविधं ब्रूयाद् वाक्यम् एतन्निशाचर । (११।१)

anyastvevaṃvidhaṃ brūyād vākyam etanniśācara |

11.2११.२

अस्मिन्मुहूर्ते न भवेत् त्वां तु धिक् कुलपांसनम् ॥ (११।२)

asminmuhūrte na bhavet tvāṃ tu dhik kulapāṃsanam ||

12.1१२.१

इत्युक्तः परुषं वाक्यं न्यायवादी विभीषणः । (१२।१)

ityuktaḥ paruṣaṃ vākyaṃ nyāyavādī vibhīṣaṇaḥ |

12.2१२.२

उत्पपात गदापाणिश्चतुर्भिः सह राक्षसैः ॥ (१२।२)

utpapāta gadāpāṇiścaturbhiḥ saha rākṣasaiḥ ||

13.1१३.१

अब्रवीच्च तदा वाक्यं जातक्रोधो विभीषणः । (१३।१)

abravīcca tadā vākyaṃ jātakrodho vibhīṣaṇaḥ |

13.2१३.२

अन्तरिक्षगतः श्रीमान् भ्रातरं राक्षसाधिपम् ॥ (१३।२)

antarikṣagataḥ śrīmān bhrātaraṃ rākṣasādhipam ||

14.1१४.१

स त्वं भ्रातासि मे राजन् ब्रूहि मां यद् यद् इच्छसि । (१४।१)

sa tvaṃ bhrātāsi me rājan brūhi māṃ yad yad icchasi |

14.2१४.२

इदं तु परुषं वाक्यं न क्षमाम्यनृतं तव ॥ (१४।२)

idaṃ tu paruṣaṃ vākyaṃ na kṣamāmyanṛtaṃ tava ||

15.1१५.१

सुनीतं हितकामेन वाक्यम् उक्तं दशानन । (१५।१)

sunītaṃ hitakāmena vākyam uktaṃ daśānana |

15.2१५.२

न गृह्णन्त्यकृतात्मानः कालस्य वशम् आगताः ॥ (१५।२)

na gṛhṇantyakṛtātmānaḥ kālasya vaśam āgatāḥ ||

16.1१६.१

सुलभाः पुरुषा राजन् सततं प्रियवादिनः । (१६।१)

sulabhāḥ puruṣā rājan satataṃ priyavādinaḥ |

16.2१६.२

अप्रियस्य तु पथ्यस्य वक्ता श्रोता च दुर्लभः ॥ (१६।२)

apriyasya tu pathyasya vaktā śrotā ca durlabhaḥ ||

17.1१७.१

बद्धं कालस्य पाशेन सर्वभूतापहारिणा । (१७।१)

baddhaṃ kālasya pāśena sarvabhūtāpahāriṇā |

17.2१७.२

न नश्यन्तम् उपेक्षेयं प्रदीप्तं शरणं यथा ॥ (१७।२)

na naśyantam upekṣeyaṃ pradīptaṃ śaraṇaṃ yathā ||

18.1१८.१

दीप्तपावकसंकाशैः शितैः काञ्चनभूषणैः । (१८।१)

dīptapāvakasaṃkāśaiḥ śitaiḥ kāñcanabhūṣaṇaiḥ |

18.2१८.२

न त्वाम् इच्छाम्यहं द्रष्टुं रामेण निहतं शरैः ॥ (१८।२)

na tvām icchāmyahaṃ draṣṭuṃ rāmeṇa nihataṃ śaraiḥ ||

19.1१९.१

शूराश्च बलवन्तश्च कृतास्त्राश्च रणाजिरे । (१९।१)

śūrāśca balavantaśca kṛtāstrāśca raṇājire |

19.2१९.२

कालाभिपन्नाः सीदन्ति यथा वालुकसेतवः ॥ (१९।२)

kālābhipannāḥ sīdanti yathā vālukasetavaḥ ||

20.1२०.१

आत्मानं सर्वथा रक्ष पुरीं चेमां सराक्षसाम् । (२०।१)

ātmānaṃ sarvathā rakṣa purīṃ cemāṃ sarākṣasām |

20.2२०.२

स्वस्ति ते ऽस्तु गमिष्यामि सुखी भव मया विना ॥ (२०।२)

svasti te 'stu gamiṣyāmi sukhī bhava mayā vinā ||

21.1२१.१

निवार्यमाणस्य मया हितैषिणा न रोचते ते वचनं निशाचर । (२१।१)

nivāryamāṇasya mayā hitaiṣiṇā na rocate te vacanaṃ niśācara |

21.2२१.२

परीतकाला हि गतायुषो नरा हितं न गृह्णन्ति सुहृद्भिर् ईरितम् ॥ (२१।२)

parītakālā hi gatāyuṣo narā hitaṃ na gṛhṇanti suhṛdbhir īritam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 6, 10

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit