तद् उक्तम् अतिकायस्य बलिनो बाहुशालिनः । (१।१)

कुम्भकर्णस्य वचनं श्रुत्वोवाच महोदरः ॥ (१।२)

कुम्भकर्णकुले जातो धृष्टः प्राकृतदर्शनः । (२।१)

अवलिप्तो न शक्नोषि कृत्यं सर्वत्र वेदितुम् ॥ (२।२)

न हि राजा न जानीते कुम्भकर्ण नयानयौ । (३।१)

त्वं तु कैशोरकाद्धृष्टः केवलं वक्तुम् इच्छसि ॥ (३।२)

स्थानं वृद्धिं च हानिं च देशकालविभागवित् । (४।१)

आत्मनश्च परेषां च बुध्यते राक्षसर्षभ ॥ (४।२)

यत् तु शक्यं बलवता कर्तुं प्राकृतबुद्धिना । (५।१)

अनुपासितवृद्धेन कः कुर्यात् तादृशं बुधः ॥ (५।२)

यांस्तु धर्मार्थकामांस्त्वं ब्रवीषि पृथगाश्रयान् । (६।१)

अनुबोद्धुं स्वभावेन न हि लक्षणम् अस्ति ते ॥ (६।२)

कर्म चैव हि सर्वेषां कारणानां प्रयोजनम् । (७।१)

श्रेयः पापीयसां चात्र फलं भवति कर्मणाम् ॥ (७।२)

निःश्रेयसफलावेव धर्मार्थावितरावपि । (८।१)

अधर्मानर्थयोः प्राप्तिः फलं च प्रत्यवायिकम् ॥ (८।२)

ऐहलौकिकपारत्र्यं कर्म पुंभिर् निषेव्यते । (९।१)

कर्माण्यपि तु कल्प्यानि लभते कामम् आस्थितः ॥ (९।२)

तत्र कॢप्तम् इदं राज्ञा हृदि कार्यं मतं च नः । (१०।१)

शत्रौ हि साहसं यत् स्यात् किम् इवात्रापनीयते ॥ (१०।२)

एकस्यैवाभियाने तु हेतुर् यः प्रकृतस्त्वया । (११।१)

तत्राप्यनुपपन्नं ते वक्ष्यामि यद् असाधु च ॥ (११।२)

येन पूर्वं जनस्थाने बहवो ऽतिबला हताः । (१२।१)

राक्षसा राघवं तं त्वं कथम् एको जयिष्यसि ॥ (१२।२)

ये पुरा निर्जितास्तेन जनस्थाने महौजसः । (१३।१)

राक्षसांस्तान् पुरे सर्वान् भीतान् अद्यापि पश्यसि ॥ (१३।२)

तं सिंहम् इव संक्रुद्धं रामं दशरथात्मजम् । (१४।१)

सर्पं सुप्तम् इवाबुद्ध्या प्रबोधयितुम् इच्छसि ॥ (१४।२)

ज्वलन्तं तेजसा नित्यं क्रोधेन च दुरासदम् । (१५।१)

कस्तं मृत्युम् इवासह्यम् आसादयितुम् अर्हति ॥ (१५।२)

संशयस्थम् इदं सर्वं शत्रोः प्रतिसमासने । (१६।१)

एकस्य गमनं तत्र न हि मे रोचते तव ॥ (१६।२)

हीनार्थस्तु समृद्धार्थं को रिपुं प्राकृतो यथा । (१७।१)

निश्चितं जीवितत्यागे वशम् आनेतुम् इच्छति ॥ (१७।२)

यस्य नास्ति मनुष्येषु सदृशो राक्षसोत्तम । (१८।१)

कथम् आशंससे योद्धुं तुल्येनेन्द्रविवस्वतोः ॥ (१८।२)

एवम् उक्त्वा तु संरब्धं कुम्भकर्णं महोदरः । (१९।१)

उवाच रक्षसां मध्ये रावणं लोकरावणम् ॥ (१९।२)

लब्ध्वा पुनस्तां वैदेहीं किमर्थं त्वं प्रजल्पसि । (२०।१)

यदेच्छसि तदा सीता वशगा ते भविष्यति ॥ (२०।२)

दृष्टः कश्चिद् उपायो मे सीतोपस्थानकारकः । (२१।१)

रुचितश्चेत् स्वया बुद्ध्या राक्षसेश्वर तं शृणु ॥ (२१।२)

अहं द्विजिह्वः संह्रादी कुम्भकर्णो वितर्दनः । (२२।१)

पञ्च रामवधायैते निर्यान्तीत्यवघोषय ॥ (२२।२)

ततो गत्वा वयं युद्धं दास्यामस्तस्य यत्नतः । (२३।१)

जेष्यामो यदि ते शत्रून्नोपायैः कृत्यम् अस्ति नः ॥ (२३।२)

अथ जीवति नः शत्रुर् वयं च कृतसंयुगाः । (२४।१)

ततः समभिपत्स्यामो मनसा यत् समीक्षितुम् ॥ (२४।२)

वयं युद्धाद् इहैष्यामो रुधिरेण समुक्षिताः । (२५।१)

विदार्य स्वतनुं बाणै रामनामाङ्कितैः शितैः ॥ (२५।२)

भक्षितो राघवो ऽस्माभिर् लक्ष्मणश्चेति वादिनः । (२६।१)

तव पादौ ग्रहीष्यामस्त्वं नः कामं प्रपूरय ॥ (२६।२)

ततो ऽवघोषय पुरे गजस्कन्धेन पार्थिव । (२७।१)

हतो रामः सह भ्रात्रा ससैन्य इति सर्वतः ॥ (२७।२)

प्रीतो नाम ततो भूत्वा भृत्यानां त्वम् अरिंदम । (२८।१)

भोगांश्च परिवारांश्च कामांश्च वसु दापय ॥ (२८।२)

ततो माल्यानि वासांसि वीराणाम् अनुलेपनम् । (२९।१)

पेयं च बहु योधेभ्यः स्वयं च मुदितः पिब ॥ (२९।२)

ततो ऽस्मिन् बहुलीभूते कौलीने सर्वतो गते । (३०।१)

प्रविश्याश्वास्य चापि त्वं सीतां रहसि सान्त्वय । (३०।२)

धनधान्यैश्च कामैश्च रत्नैश्चैनां प्रलोभय ॥ (३०।३)

अनयोपधया राजन् भयशोकानुबन्धया । (३१।१)

अकामा त्वद्वशं सीता नष्टनाथा गमिष्यति ॥ (३१।२)

रञ्जनीयं हि भर्तारं विनष्टम् अवगम्य सा । (३२।१)

नैराश्यात् स्त्रीलघुत्वाच्च त्वद्वशं प्रतिपत्स्यते ॥ (३२।२)

सा पुरा सुखसंवृद्धा सुखार्हा दुःखकर्षिता । (३३।१)

त्वय्यधीनः सुखं ज्ञात्वा सर्वथोपगमिष्यति ॥ (३३।२)

एतत् सुनीतं मम दर्शनेन रामं हि दृष्ट्वैव भवेद् अनर्थः । (३४।१)

इहैव ते सेत्स्यति मोत्सुको भूर् महान् अयुद्धेन सुखस्य लाभः ॥ (३४।२)

अनष्टसैन्यो ह्यनवाप्तसंशयो रिपून् अयुद्धेन जयञ् जनाधिप । (३५।१)

यशश्च पुण्यं च महन्महीपते श्रियं च कीर्तिं च चिरं समश्नुते ॥ (३५।२)