रामायणRāmāyaṇa

Rām, 6, 65

455 of 606 · 42 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

निकुम्भं च हतं श्रुत्वा कुम्भं च विनिपातितम् । (१।१)

nikumbhaṃ ca hataṃ śrutvā kumbhaṃ ca vinipātitam |

1.2१.२

रावणः परमामर्षी प्रजज्वालानलो यथा ॥ (१।२)

rāvaṇaḥ paramāmarṣī prajajvālānalo yathā ||

2.1२.१

नैरृतः क्रोधशोकाभ्यां द्वाभ्यां तु परिमूर्छितः । (२।१)

nairṛtaḥ krodhaśokābhyāṃ dvābhyāṃ tu parimūrchitaḥ |

2.2२.२

खरपुत्रं विशालाक्षं मकराक्षम् अचोदयत् ॥ (२।२)

kharaputraṃ viśālākṣaṃ makarākṣam acodayat ||

3.1३.१

गच्छ पुत्र मयाज्ञप्तो बलेनाभिसमन्वितः । (३।१)

gaccha putra mayājñapto balenābhisamanvitaḥ |

3.2३.२

राघवं लक्ष्मणं चैव जहि तौ सवनौकसौ ॥ (३।२)

rāghavaṃ lakṣmaṇaṃ caiva jahi tau savanaukasau ||

4.1४.१

रावणस्य वचः श्रुत्वा शूरो मानी खरात्मजः । (४।१)

rāvaṇasya vacaḥ śrutvā śūro mānī kharātmajaḥ |

4.2४.२

बाढम् इत्यब्रवीद् धृष्टो मकराक्षो निशाचरः ॥ (४।२)

bāḍham ityabravīd dhṛṣṭo makarākṣo niśācaraḥ ||

5.1५.१

सो ऽभिवाद्य दशग्रीवं कृत्वा चापि प्रदक्षिणम् । (५।१)

so 'bhivādya daśagrīvaṃ kṛtvā cāpi pradakṣiṇam |

5.2५.२

निर्जगाम गृहाच्छुभ्राद् रावणस्याज्ञया बली ॥ (५।२)

nirjagāma gṛhācchubhrād rāvaṇasyājñayā balī ||

6.1६.१

समीपस्थं बलाध्यक्षं खरपुत्रो ऽब्रवीद् इदम् । (६।१)

samīpasthaṃ balādhyakṣaṃ kharaputro 'bravīd idam |

6.2६.२

रथम् आनीयतां शीघ्रं सैन्यं चानीयतां त्वरात् ॥ (६।२)

ratham ānīyatāṃ śīghraṃ sainyaṃ cānīyatāṃ tvarāt ||

7.1७.१

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा बलाध्यक्षो निशाचरः । (७।१)

tasya tadvacanaṃ śrutvā balādhyakṣo niśācaraḥ |

7.2७.२

स्यन्दनं च बलं चैव समीपं प्रत्यपादयत् ॥ (७।२)

syandanaṃ ca balaṃ caiva samīpaṃ pratyapādayat ||

8.1८.१

प्रदक्षिणं रथं कृत्वा आरुरोह निशाचरः । (८।१)

pradakṣiṇaṃ rathaṃ kṛtvā āruroha niśācaraḥ |

8.2८.२

सूतं संचोदयामास शीघ्रं मे रथम् आवह ॥ (८।२)

sūtaṃ saṃcodayāmāsa śīghraṃ me ratham āvaha ||

9.1९.१

अथ तान् राक्षसान् सर्वान्मकराक्षो ऽब्रवीद् इदम् । (९।१)

atha tān rākṣasān sarvānmakarākṣo 'bravīd idam |

9.2९.२

यूयं सर्वे प्रयुध्यध्वं पुरस्तान्मम राक्षसाः ॥ (९।२)

yūyaṃ sarve prayudhyadhvaṃ purastānmama rākṣasāḥ ||

10.1१०.१

अहं राक्षसराजेन रावणेन महात्मना । (१०।१)

ahaṃ rākṣasarājena rāvaṇena mahātmanā |

10.2१०.२

आज्ञप्तः समरे हन्तुं तावुभौ रामलक्ष्मणौ ॥ (१०।२)

ājñaptaḥ samare hantuṃ tāvubhau rāmalakṣmaṇau ||

11.1११.१

अद्य रामं वधिष्यामि लक्ष्मणं च निशाचराः । (११।१)

adya rāmaṃ vadhiṣyāmi lakṣmaṇaṃ ca niśācarāḥ |

11.2११.२

शाखामृगं च सुग्रीवं वानरांश्च शरोत्तमैः ॥ (११।२)

śākhāmṛgaṃ ca sugrīvaṃ vānarāṃśca śarottamaiḥ ||

12.1१२.१

अद्य शूलनिपातैश्च वानराणां महाचमूम् । (१२।१)

adya śūlanipātaiśca vānarāṇāṃ mahācamūm |

12.2१२.२

प्रदहिष्यामि सम्प्राप्तां शुष्केन्धनम् इवानलः ॥ (१२।२)

pradahiṣyāmi samprāptāṃ śuṣkendhanam ivānalaḥ ||

13.1१३.१

मकराक्षस्य तच्छ्रुत्वा वचनं ते निशाचराः । (१३।१)

makarākṣasya tacchrutvā vacanaṃ te niśācarāḥ |

13.2१३.२

सर्वे नानायुधोपेता बलवन्तः समाहिताः ॥ (१३।२)

sarve nānāyudhopetā balavantaḥ samāhitāḥ ||

14.1१४.१

ते कामरूपिणः शूरा दंष्ट्रिणः पिङ्गलेक्षणाः । (१४।१)

te kāmarūpiṇaḥ śūrā daṃṣṭriṇaḥ piṅgalekṣaṇāḥ |

14.2१४.२

मातंगा इव नर्दन्तो ध्वस्तकेशा भयानकाः ॥ (१४।२)

mātaṃgā iva nardanto dhvastakeśā bhayānakāḥ ||

15.1१५.१

परिवार्य महाकाया महाकायं खरात्मजम् । (१५।१)

parivārya mahākāyā mahākāyaṃ kharātmajam |

15.2१५.२

अभिजग्मुस्तदा हृष्टाश्चालयन्तो वसुंधराम् ॥ (१५।२)

abhijagmustadā hṛṣṭāścālayanto vasuṃdharām ||

16.1१६.१

शङ्खभेरीसहस्राणाम् आहतानां समन्ततः । (१६।१)

śaṅkhabherīsahasrāṇām āhatānāṃ samantataḥ |

16.2१६.२

क्ष्वेडितास्फोटितानां च ततः शब्दो महान् अभूत् ॥ (१६।२)

kṣveḍitāsphoṭitānāṃ ca tataḥ śabdo mahān abhūt ||

17.1१७.१

प्रभ्रष्टो ऽथ करात् तस्य प्रतोदः सारथेस्तदा । (१७।१)

prabhraṣṭo 'tha karāt tasya pratodaḥ sārathestadā |

17.2१७.२

पपात सहसा चैव ध्वजस्तस्य च रक्षसः ॥ (१७।२)

papāta sahasā caiva dhvajastasya ca rakṣasaḥ ||

18.1१८.१

तस्य ते रथसंयुक्ता हया विक्रमवर्जिताः । (१८।१)

tasya te rathasaṃyuktā hayā vikramavarjitāḥ |

18.2१८.२

चरणैर् आकुलैर् गत्वा दीनाः सास्रमुखा ययुः ॥ (१८।२)

caraṇair ākulair gatvā dīnāḥ sāsramukhā yayuḥ ||

19.1१९.१

प्रवाति पवनस्तस्य सपांसुः खरदारुणः । (१९।१)

pravāti pavanastasya sapāṃsuḥ kharadāruṇaḥ |

19.2१९.२

निर्याणे तस्य रौद्रस्य मकराक्षस्य दुर्मतेः ॥ (१९।२)

niryāṇe tasya raudrasya makarākṣasya durmateḥ ||

20.1२०.१

तानि दृष्ट्वा निमित्तानि राक्षसा वीर्यवत्तमाः । (२०।१)

tāni dṛṣṭvā nimittāni rākṣasā vīryavattamāḥ |

20.2२०.२

अचिन्त्य निर्गताः सर्वे यत्र तौ रामलक्ष्मणौ ॥ (२०।२)

acintya nirgatāḥ sarve yatra tau rāmalakṣmaṇau ||

21.1२१.१

घनगजमहिषाङ्गतुल्यवर्णाः समरमुखेष्वसकृद् गदासिभिन्नाः । (२१।१)

ghanagajamahiṣāṅgatulyavarṇāḥ samaramukheṣvasakṛd gadāsibhinnāḥ |

21.2२१.२

अहम् अहम् इति युद्धकौशलास्ते रजनिचराः परिबभ्रमुर् नदन्तः ॥ (२१।२)

aham aham iti yuddhakauśalāste rajanicarāḥ paribabhramur nadantaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 6, 65

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit