रामायणRāmāyaṇa

Rām, 5, 54

378 of 606 · 53 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

ततस्तु शिंशपामूले जानकीं पर्यवस्थिताम् । (१।१)

tatastu śiṃśapāmūle jānakīṃ paryavasthitām |

1.2१.२

अभिवाद्याब्रवीद् दिष्ट्या पश्यामि त्वाम् इहाक्षताम् ॥ (१।२)

abhivādyābravīd diṣṭyā paśyāmi tvām ihākṣatām ||

2.1२.१

ततस्तं प्रस्थितं सीता वीक्षमाणा पुनः पुनः । (२।१)

tatastaṃ prasthitaṃ sītā vīkṣamāṇā punaḥ punaḥ |

2.2२.२

भर्तृस्नेहान्वितं वाक्यं हनूमन्तम् अभाषत ॥ (२।२)

bhartṛsnehānvitaṃ vākyaṃ hanūmantam abhāṣata ||

3.1३.१

कामम् अस्य त्वम् एवैकः कार्यस्य परिसाधने । (३।१)

kāmam asya tvam evaikaḥ kāryasya parisādhane |

3.2३.२

पर्याप्तः परवीरघ्न यशस्यस्ते बलोदयः ॥ (३।२)

paryāptaḥ paravīraghna yaśasyaste balodayaḥ ||

4.1४.१

बलैस्तु संकुलां कृत्वा लङ्कां परबलार्दनः । (४।१)

balaistu saṃkulāṃ kṛtvā laṅkāṃ parabalārdanaḥ |

4.2४.२

मां नयेद् यदि काकुत्स्थस्तस्य तत् सदृशं भवेत् ॥ (४।२)

māṃ nayed yadi kākutsthastasya tat sadṛśaṃ bhavet ||

5.1५.१

तद् यथा तस्य विक्रान्तम् अनुरूपं महात्मनः । (५।१)

tad yathā tasya vikrāntam anurūpaṃ mahātmanaḥ |

5.2५.२

भवत्याहवशूरस्य तत्त्वम् एवोपपादय ॥ (५।२)

bhavatyāhavaśūrasya tattvam evopapādaya ||

6.1६.१

तद् अर्थोपहितं वाक्यं प्रश्रितं हेतुसंहितम् । (६।१)

tad arthopahitaṃ vākyaṃ praśritaṃ hetusaṃhitam |

6.2६.२

निशम्य हनुमांस्तस्या वाक्यम् उत्तरम् अब्रवीत् ॥ (६।२)

niśamya hanumāṃstasyā vākyam uttaram abravīt ||

7.1७.१

क्षिप्रम् एष्यति काकुत्स्थो हर्यृक्षप्रवरैर् वृतः । (७।१)

kṣipram eṣyati kākutstho haryṛkṣapravarair vṛtaḥ |

7.2७.२

यस्ते युधि विजित्यारीञ् शोकं व्यपनयिष्यति ॥ (७।२)

yaste yudhi vijityārīñ śokaṃ vyapanayiṣyati ||

8.1८.१

एवम् आश्वास्य वैदेहीं हनूमान्मारुतात्मजः । (८।१)

evam āśvāsya vaidehīṃ hanūmānmārutātmajaḥ |

8.2८.२

गमनाय मतिं कृत्वा वैदेहीम् अभ्यवादयत् ॥ (८।२)

gamanāya matiṃ kṛtvā vaidehīm abhyavādayat ||

9.1९.१

ततः स कपिशार्दूलः स्वामिसंदर्शनोत्सुकः । (९।१)

tataḥ sa kapiśārdūlaḥ svāmisaṃdarśanotsukaḥ |

9.2९.२

आरुरोह गिरिश्रेष्ठम् अरिष्टम् अरिमर्दनः ॥ (९।२)

āruroha giriśreṣṭham ariṣṭam arimardanaḥ ||

10.1१०.१

तुङ्गपद्मकजुष्टाभिर् नीलाभिर् वनराजिभिः । (१०।१)

tuṅgapadmakajuṣṭābhir nīlābhir vanarājibhiḥ |

10.2१०.२

सालतालाश्वकर्णैश्च वंशैश्च बहुभिर् वृतम् ॥ (१०।२)

sālatālāśvakarṇaiśca vaṃśaiśca bahubhir vṛtam ||

11.1११.१

लतावितानैर् विततैः पुष्पवद्भिर् अलंकृतम् । (११।१)

latāvitānair vitataiḥ puṣpavadbhir alaṃkṛtam |

11.2११.२

नानामृगगणाकीर्णं धातुनिष्यन्दभूषितम् ॥ (११।२)

nānāmṛgagaṇākīrṇaṃ dhātuniṣyandabhūṣitam ||

12.1१२.१

बहुप्रस्रवणोपेतं शिलासंचयसंकटम् । (१२।१)

bahuprasravaṇopetaṃ śilāsaṃcayasaṃkaṭam |

12.2१२.२

महर्षियक्षगन्धर्वकिंनरोरगसेवितम् ॥ (१२।२)

maharṣiyakṣagandharvakiṃnaroragasevitam ||

13.1१३.१

लतापादपसंबाधं सिंहाकुलितकन्दरम् । (१३।१)

latāpādapasaṃbādhaṃ siṃhākulitakandaram |

13.2१३.२

व्याघ्रसंघसमाकीर्णं स्वादुमूलफलद्रुमम् ॥ (१३।२)

vyāghrasaṃghasamākīrṇaṃ svādumūlaphaladrumam ||

14.1१४.१

तम् आरुरोहातिबलः पर्वतं प्लवगोत्तमः । (१४।१)

tam ārurohātibalaḥ parvataṃ plavagottamaḥ |

14.2१४.२

रामदर्शनशीघ्रेण प्रहर्षेणाभिचोदितः ॥ (१४।२)

rāmadarśanaśīghreṇa praharṣeṇābhicoditaḥ ||

15.1१५.१

तेन पादतलाक्रान्ता रम्येषु गिरिसानुषु । (१५।१)

tena pādatalākrāntā ramyeṣu girisānuṣu |

15.2१५.२

सघोषाः समशीर्यन्त शिलाश्चूर्णीकृतास्ततः ॥ (१५।२)

saghoṣāḥ samaśīryanta śilāścūrṇīkṛtāstataḥ ||

16.1१६.१

स तम् आरुह्य शैलेन्द्रं व्यवर्धत महाकपिः । (१६।१)

sa tam āruhya śailendraṃ vyavardhata mahākapiḥ |

16.2१६.२

दक्षिणाद् उत्तरं पारं प्रार्थयंल्लवणाम्भसः ॥ (१६।२)

dakṣiṇād uttaraṃ pāraṃ prārthayaṃllavaṇāmbhasaḥ ||

17.1१७.१

अधिरुह्य ततो वीरः पर्वतं पवनात्मजः । (१७।१)

adhiruhya tato vīraḥ parvataṃ pavanātmajaḥ |

17.2१७.२

ददर्श सागरं भीमं मीनोरगनिषेवितम् ॥ (१७।२)

dadarśa sāgaraṃ bhīmaṃ mīnoraganiṣevitam ||

18.1१८.१

स मारुत इवाकाशं मारुतस्यात्मसंभवः । (१८।१)

sa māruta ivākāśaṃ mārutasyātmasaṃbhavaḥ |

18.2१८.२

प्रपेदे हरिशार्दूलो दक्षिणाद् उत्तरां दिशम् ॥ (१८।२)

prapede hariśārdūlo dakṣiṇād uttarāṃ diśam ||

19.1१९.१

स तदा पीडितस्तेन कपिना पर्वतोत्तमः । (१९।१)

sa tadā pīḍitastena kapinā parvatottamaḥ |

19.2१९.२

ररास सह तैर् भूतैः प्राविशद् वसुधातलम् । (१९।२)

rarāsa saha tair bhūtaiḥ prāviśad vasudhātalam |

19.3१९.३

कम्पमानैश्च शिखरैः पतद्भिर् अपि च द्रुमैः ॥ (१९।३)

kampamānaiśca śikharaiḥ patadbhir api ca drumaiḥ ||

20.1२०.१

तस्योरुवेगान्मथिताः पादपाः पुष्पशालिनः । (२०।१)

tasyoruvegānmathitāḥ pādapāḥ puṣpaśālinaḥ |

20.2२०.२

निपेतुर् भूतले रुग्णाः शक्रायुधहता इव ॥ (२०।२)

nipetur bhūtale rugṇāḥ śakrāyudhahatā iva ||

21.1२१.१

कन्दरोदरसंस्थानां पीडितानां महौजसाम् । (२१।१)

kandarodarasaṃsthānāṃ pīḍitānāṃ mahaujasām |

21.2२१.२

सिंहानां निनदो भीमो नभो भिन्दन् स शुश्रुवे ॥ (२१।२)

siṃhānāṃ ninado bhīmo nabho bhindan sa śuśruve ||

22.1२२.१

स्रस्तव्याविद्धवसना व्याकुलीकृतभूषणा । (२२।१)

srastavyāviddhavasanā vyākulīkṛtabhūṣaṇā |

22.2२२.२

विद्याधर्यः समुत्पेतुः सहसा धरणीधरात् ॥ (२२।२)

vidyādharyaḥ samutpetuḥ sahasā dharaṇīdharāt ||

23.1२३.१

अतिप्रमाणा बलिनो दीप्तजिह्वा महाविषाः । (२३।१)

atipramāṇā balino dīptajihvā mahāviṣāḥ |

23.2२३.२

निपीडितशिरोग्रीवा व्यवेष्टन्त महाहयः ॥ (२३।२)

nipīḍitaśirogrīvā vyaveṣṭanta mahāhayaḥ ||

24.1२४.१

किंनरोरगगन्धर्वयक्षविद्याधरास्तथा । (२४।१)

kiṃnaroragagandharvayakṣavidyādharāstathā |

24.2२४.२

पीडितं तं नगवरं त्यक्त्वा गगनम् आस्थिताः ॥ (२४।२)

pīḍitaṃ taṃ nagavaraṃ tyaktvā gaganam āsthitāḥ ||

25.1२५.१

स च भूमिधरः श्रीमान् बलिना तेन पीडितः । (२५।१)

sa ca bhūmidharaḥ śrīmān balinā tena pīḍitaḥ |

25.2२५.२

सवृक्षशिखरोदग्रः प्रविवेश रसातलम् ॥ (२५।२)

savṛkṣaśikharodagraḥ praviveśa rasātalam ||

26.1२६.१

दशयोजनविस्तारस्त्रिंशद्योजनम् उच्छ्रितः । (२६।१)

daśayojanavistārastriṃśadyojanam ucchritaḥ |

26.2२६.२

धरण्यां समतां यातः स बभूव धराधरः ॥ (२६।२)

dharaṇyāṃ samatāṃ yātaḥ sa babhūva dharādharaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 5, 54

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit