रामायणRāmāyaṇa

Rām, 4, 15

273 of 606 · 46 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

अथ तस्य निनादं तं सुग्रीवस्य महात्मनः । (१।१)

atha tasya ninādaṃ taṃ sugrīvasya mahātmanaḥ |

1.2१.२

शुश्रावान्तःपुरगतो वाली भ्रातुर् अमर्षणः ॥ (१।२)

śuśrāvāntaḥpuragato vālī bhrātur amarṣaṇaḥ ||

2.1२.१

श्रुत्वा तु तस्य निनदं सर्वभूतप्रकम्पनम् । (२।१)

śrutvā tu tasya ninadaṃ sarvabhūtaprakampanam |

2.2२.२

मदश् चैकपदे नष्टः क्रोधश् चापतितो महान् ॥ (२।२)

madaś caikapade naṣṭaḥ krodhaś cāpatito mahān ||

3.1३.१

स तु रोषपरीताङ्गो वाली संध्यातपप्रभः । (३।१)

sa tu roṣaparītāṅgo vālī saṃdhyātapaprabhaḥ |

3.2३.२

उपरक्त इवादित्यः सद्यो निष्प्रभतां गतः ॥ (३।२)

uparakta ivādityaḥ sadyo niṣprabhatāṃ gataḥ ||

4.1४.१

वाली दंष्ट्राकरालस् तु क्रोधाद् दीप्ताग्निसंनिभः । (४।१)

vālī daṃṣṭrākarālas tu krodhād dīptāgnisaṃnibhaḥ |

4.2४.२

भात्य् उत्पतितपद्माभः समृणाल इव ह्रदः ॥ (४।२)

bhāty utpatitapadmābhaḥ samṛṇāla iva hradaḥ ||

5.1५.१

शब्दं दुर्मर्षणं श्रुत्वा निष्पपात ततो हरिः । (५।१)

śabdaṃ durmarṣaṇaṃ śrutvā niṣpapāta tato hariḥ |

5.2५.२

वेगेन चरणन्यासैर् दारयन्न् इव मेदिनीम् ॥ (५।२)

vegena caraṇanyāsair dārayann iva medinīm ||

6.1६.१

तं तु तारा परिष्वज्य स्नेहाद् दर्शितसौहृदा । (६।१)

taṃ tu tārā pariṣvajya snehād darśitasauhṛdā |

6.2६.२

उवाच त्रस्तसंभ्रान्ता हितोदर्कम् इदं वचः ॥ (६।२)

uvāca trastasaṃbhrāntā hitodarkam idaṃ vacaḥ ||

7.1७.१

साधु क्रोधम् इमं वीर नदीवेगम् इवागतम् । (७।१)

sādhu krodham imaṃ vīra nadīvegam ivāgatam |

7.2७.२

शयनाद् उत्थितः काल्यं त्यज भुक्ताम् इव स्रजम् ॥ (७।२)

śayanād utthitaḥ kālyaṃ tyaja bhuktām iva srajam ||

8.1८.१

सहसा तव निष्क्रामो मम तावन् न रोचते । (८।१)

sahasā tava niṣkrāmo mama tāvan na rocate |

8.2८.२

श्रूयताम् अभिधास्यामि यन्निमित्तं निवार्यसे ॥ (८।२)

śrūyatām abhidhāsyāmi yannimittaṃ nivāryase ||

9.1९.१

पूर्वम् आपतितः क्रोधात् स त्वाम् आह्वयते युधि । (९।१)

pūrvam āpatitaḥ krodhāt sa tvām āhvayate yudhi |

9.2९.२

निष्पत्य च निरस्तस् ते हन्यमानो दिशो गतः ॥ (९।२)

niṣpatya ca nirastas te hanyamāno diśo gataḥ ||

10.1१०.१

त्वया तस्य निरस्तस्य पीडितस्य विशेषतः । (१०।१)

tvayā tasya nirastasya pīḍitasya viśeṣataḥ |

10.2१०.२

इहैत्य पुनर् आह्वानं शङ्कां जनयतीव मे ॥ (१०।२)

ihaitya punar āhvānaṃ śaṅkāṃ janayatīva me ||

11.1११.१

दर्पश् च व्यवसायश् च यादृशस् तस्य नर्दतः । (११।१)

darpaś ca vyavasāyaś ca yādṛśas tasya nardataḥ |

11.2११.२

निनादस्य च संरम्भो नैतद् अल्पं हि कारणम् ॥ (११।२)

ninādasya ca saṃrambho naitad alpaṃ hi kāraṇam ||

12.1१२.१

नासहायम् अहं मन्ये सुग्रीवं तम् इहागतम् । (१२।१)

nāsahāyam ahaṃ manye sugrīvaṃ tam ihāgatam |

12.2१२.२

अवष्टब्धसहायश् च यम् आश्रित्यैष गर्जति ॥ (१२।२)

avaṣṭabdhasahāyaś ca yam āśrityaiṣa garjati ||

13.1१३.१

प्रकृत्या निपुणश् चैव बुद्धिमांश् चैव वानरः । (१३।१)

prakṛtyā nipuṇaś caiva buddhimāṃś caiva vānaraḥ |

13.2१३.२

अपरीक्षितवीर्येण सुग्रीवः सह नैष्यति ॥ (१३।२)

aparīkṣitavīryeṇa sugrīvaḥ saha naiṣyati ||

14.1१४.१

पूर्वम् एव मया वीर श्रुतं कथयतो वचः । (१४।१)

pūrvam eva mayā vīra śrutaṃ kathayato vacaḥ |

14.2१४.२

अङ्गदस्य कुमारस्य वक्ष्यामि त्वा हितं वचः ॥ (१४।२)

aṅgadasya kumārasya vakṣyāmi tvā hitaṃ vacaḥ ||

15.1१५.१

तव भ्रातुर् हि विख्यातः सहायो रणकर्कशः । (१५।१)

tava bhrātur hi vikhyātaḥ sahāyo raṇakarkaśaḥ |

15.2१५.२

रामः परबलामर्दी युगान्ताग्निर् इवोत्थितः ॥ (१५।२)

rāmaḥ parabalāmardī yugāntāgnir ivotthitaḥ ||

16.1१६.१

निवासवृक्षः साधूनाम् आपन्नानां परा गतिः । (१६।१)

nivāsavṛkṣaḥ sādhūnām āpannānāṃ parā gatiḥ |

16.2१६.२

आर्तानां संश्रयश् चैव यशसश् चैकभाजनम् ॥ (१६।२)

ārtānāṃ saṃśrayaś caiva yaśasaś caikabhājanam ||

17.1१७.१

ज्ञानविज्ञानसम्पन्नो निदेशो निरतः पितुः । (१७।१)

jñānavijñānasampanno nideśo nirataḥ pituḥ |

17.2१७.२

धातूनाम् इव शैलेन्द्रो गुणानाम् आकरो महान् ॥ (१७।२)

dhātūnām iva śailendro guṇānām ākaro mahān ||

18.1१८.१

तत्क्षमं न विरोधस् ते सह तेन महात्मना । (१८।१)

tatkṣamaṃ na virodhas te saha tena mahātmanā |

18.2१८.२

दुर्जयेनाप्रमेयेन रामेण रणकर्मसु ॥ (१८।२)

durjayenāprameyena rāmeṇa raṇakarmasu ||

19.1१९.१

शूर वक्ष्यामि ते किंचिन् न चेच्छाम्य् अभ्यसूयितुम् । (१९।१)

śūra vakṣyāmi te kiṃcin na cecchāmy abhyasūyitum |

19.2१९.२

श्रूयतां क्रियतां चैव तव वक्ष्यामि यद्धितम् ॥ (१९।२)

śrūyatāṃ kriyatāṃ caiva tava vakṣyāmi yaddhitam ||

20.1२०.१

यौवराज्येन सुग्रीवं तूर्णं साध्व् अभिषेचय । (२०।१)

yauvarājyena sugrīvaṃ tūrṇaṃ sādhv abhiṣecaya |

20.2२०.२

विग्रहं मा कृथा वीर भ्रात्रा राजन् बलीयसा ॥ (२०।२)

vigrahaṃ mā kṛthā vīra bhrātrā rājan balīyasā ||

21.1२१.१

अहं हि ते क्षमं मन्ये तव रामेण सौहृदम् । (२१।१)

ahaṃ hi te kṣamaṃ manye tava rāmeṇa sauhṛdam |

21.2२१.२

सुग्रीवेण च सम्प्रीतिं वैरम् उत्सृज्य दूरतः ॥ (२१।२)

sugrīveṇa ca samprītiṃ vairam utsṛjya dūrataḥ ||

22.1२२.१

लालनीयो हि ते भ्राता यवीयान् एष वानरः । (२२।१)

lālanīyo hi te bhrātā yavīyān eṣa vānaraḥ |

22.2२२.२

तत्र वा सन्न् इहस्थो वा सर्वथा बन्धुर् एव ते ॥ (२२।२)

tatra vā sann ihastho vā sarvathā bandhur eva te ||

23.1२३.१

यदि ते मत्प्रियं कार्यं यदि चावैषि मां हिताम् । (२३।१)

yadi te matpriyaṃ kāryaṃ yadi cāvaiṣi māṃ hitām |

23.2२३.२

याच्यमानः प्रयत्नेन साधु वाक्यं कुरुष्व मे ॥ (२३।२)

yācyamānaḥ prayatnena sādhu vākyaṃ kuruṣva me ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 4, 15

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit